धनुष्कोट्यरिसमायुक्तः रामः, मुनिनां आज्ञया, महायुद्धे पापकर्माणः तान् राक्षसान् हन्तुमागतः। स तान् निशाचरान् उवाच—"स्थीयतामत्र प्रसन्नाः; मा पलायध्वम्। यदि प्राणाः प्रियाः, इतः निर्गच्छत, निशाचराः।" तस्य वचः श्रुत्वा, ब्रह्मघ्नाः चतुर्दश राक्षसाः, शूलपाणयः, कोपसम्भृताः प्रत्युवाचुः। ते भीमाः, रक्तलोचनाः, रामं अपि रक्तलोचनं निरीक्ष्य, कटुवचनानि मधुरया भाषया उपहसन्तः, तस्य विक्रमे हृष्टाः, ऊचुः—"त्वं खलु अस्माकं प्रभोः खरस्य, महाबलस्य, रोषं उत्तेज्य, एकाकी अस्माभिः युद्धे हन्यसे। किं ते बलम्, एकस्य, बहूनां मध्ये स्थितुं, किं पुनः अस्मान् प्रतियुद्ध्य? एतेन गदाशूलपट्टिशप्रहारेण, त्वं प्राणबलधनुषः च नाशं गमिष्यसि।" एवं उक्त्वा, ते चतुर्दश कोपसम्बद्धाः राक्षसाः, शस्त्रखड्गसमायुक्ताः, रामं प्रति सञ्जग्मुः। ते सर्वे शूलान् अजेयाय राघवाय प्रक्षिप्य, तानि चतुर्दश शूलानि तस्योपरि प्राहरन्। स तु, स्वर्णभूषितैः शरैः, तानि सर्वाणि छित्त्वा, ततः सूर्यसमप्रभैः नाराचैः धनुः संधाय, परमक्रुद्धः, चतुर्दश तीक्ष्णशिलाग्राणि शरान् आदाय, राक्षसान् प्रति सन्धाय प्राहिणोत्। ते राक्षसाः, गवाक्षनिवासिनः इव भुजगाः, भूमौ पतिताः; हृदयानि विदारितानि, छिन्नमूलवृक्षाः इव भूमौ शयानाः। रुधिरसिक्ताः, विकृतदेहाः, प्राणहीनाः च पतिताः; तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, तत्र राक्षसी कोपसमन्विता बभूव। सा रुधिरार्द्राङ्गी, खरमासाद्य, शोकार्ता पुनः पतिता, रसहीना लता इव। दुःखसमाकुला, भ्रातरं समीपे महनादं कृत्वा, कम्पमानया गिरा अश्रूणि मुमोच, विवर्णवदना बभूव। युद्धे निपातितान् राक्षसान् दृष्ट्वा, शूर्पणखा तत्र पलाय्य, भ्रातरं खरं सर्वं तेषां वधं, राक्षसानां विनाशं च, न्यवेदयत्। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे, अरण्यकाण्डे, एकविंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः पुनः पतितां शूर्पणखां दृष्ट्वा, खरः क्रुद्धः, तस्याः शरणागतायाः स्पष्टवचनं वदन्, इत्युवाच। "ते वीराः मांसादाः राक्षसाः त्वदर्थं मया प्रेषिताः; किं पुनः त्वं पुनः रुदसि? ते मम नित्यं भक्ताः, प्रियतमा, सदा सुसंहिता; यदि वध्यन्ते, मम आज्ञां न निवारयेयुः। किमेतत्? यदर्थं त्वं 'हा रक्ष' इति क्रोशसि, पथि सर्पवत् भूमौ परिपतसि, तत् कारणं श्रोतुमिच्छामि। अहं तव समीपे स्थितः, किं त्वं अनाथवत् विलपसि? उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ! मा स्म शोकं कुरु—एष दोषः त्यज।" एवं खरस्य दारुणस्योक्त्या, सा सान्त्विता, अश्रुपूर्णे नेत्रे प्रक्षालयित्वा, भ्रातरं खरं प्रत्युवाच। "इदानीं भ्रातः, छिन्नकर्णनासा, रक्तस्राविणी, त्वया सान्त्विता, त्वां समुपागता। त्वया चतुर्दश वीराः राक्षसाः, शस्त्रसमन्विताः, तं घोरं राघवं लक्ष्मणं च मम हेतोः हन्तुम् प्रेषिताः। ते सर्वे क्रुद्धाः शूलपट्टिशपाणयः, रामेण प्राणहरैः शरैः युद्धे हताः। तान् शीघ्रवीरान् क्षणेन भूमौ पतितान् दृष्ट्वा, रामस्य महत्कर्म च, मम महाभयं समुपस्थितम्। अतः अहं भीता, संतप्ता, शोकसमाकुला, हे निशाचर! सर्वत्रापि भयदर्शनात्, पुनः शरणार्थं त्वां प्राप्तवती। शोकमकरैः, भयतरङ्गैः समाकुलिते महोदधौ निमग्नां मां किं न उद्धरिष्यसि? ये मम सहायार्थं मांसादाः राक्षसाः आगताः, ते रामेण तीक्ष्णैः शरैः भूमौ निपातिताः। यदि मयि, राक्षसेषु वा, किंचित् दया अस्ति, यदि रामे प्रतिबलम् अस्ति, हे निशाचर! राक्षसकण्ठकं दण्डकारण्यवासिनं रामं हन्याः। यदि अद्य रिपुघ्नं रामं न हन्याः, तव पुरतः अहं प्राणांस्त्यजामि, निर्लज्जः। मम मते त्वं रामं युद्धे न प्रतिपत्स्यसे। स्वबलैः अपि साकं महायुद्धे तं न प्रतिपत्स्यसे; त्वं वीर इति ख्यातिः मिथ्या, वीर्यं ते नास्ति। शीघ्रं जनस्थानाद्गच्छ; अथवा युद्धे मूर्खान् हन्याः, अन्यथा कुलस्य लज्जां जनयिष्यसि। रामलक्ष्मणयोः वधाय त्वं अशक्तः; अल्पबलः, किं जीवितं तवात्र? रामतेजसा जुष्टः त्वं शीघ्रं नश्यसि; रामो दशरथात्मजः तेनैव वीर्येण युक्तः।" एवमुक्त्वा, सा भ्रातरं समीपस्थितं, शोकसम्भ्रान्ता, मूर्च्छिता, उदरे हस्ताभ्यां ताडयन्ती, अतिविषण्णा बभूव। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे, अरण्यकाण्डे, द्वाविंशः सर्गः श्रोतव्यः। एवं शूर्पणख्या प्रेरितः खरः, राक्षससंसदि, खरादपि कठोरतरं वचनं अभाषत।