शूर्पणखा तु, तस्या नासिकाकर्णयोः छित्त्वा, भीषणा विकृतस्वरा रुधिरार्द्रा वनं तेनैव मार्गेण पुनः प्रत्यपद्यत। सा रुधिरस्रविणी विकृतरूपा भीषणदर्शना नानारवैर् नर्दन्ती वर्षकाले मेघ इव प्रचण्डा बभूव। रक्तेन समन्तात् सिक्ताङ्गी, विकृतवदना, बाहू आक्रोश्य, रुदती सा महद्वनं प्रविवेश। ततो विकृताङ्गी सा जनस्थानस्थितैः राक्षसगणैः परिवृतं, घोरतेजसं भ्रातरं खरं उपसृत्य, आकाशात् पतित इव अशनिः, भूमौ निपपात। तत्र सा रुधिरार्द्राङ्गी, विकृतस्वरूपा, भयमोहमूर्च्छिता, भ्रातरं खरं सर्वं न्यवेदयत्—रामस्य आगमनं, तस्य भार्यायाः लक्ष्मणस्य च वनप्रवेशं, स्वस्य च विकृतिं। इदानीं पुण्ये वाल्मीकिना प्रणीतस्य रामायणस्य, अरण्यकाण्डस्य, एकोनविंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः खरः राक्षसः, स्वां भगिनीं भूमौ पतितां विकृतां रक्तार्द्रां दृष्ट्वा, क्रोधेन दग्धः पप्रच्छ। उत्थाय मामाख्याहि—मोहं शोकं च विसृज्य, येन त्वं विकृतारूपा कृतासि, तं स्पष्टं वद। कः सर्पस्य शिरसि सुप्तस्य कालकूटं स्पृशन्निव, त्वां स्पृष्टवान्? कः मृत्युपाशेन बद्धः सन्, मोहात् न जानाति, अद्य त्वां प्राप्य परमं विषं पीतवान्? त्वं बलवती विक्रान्ता, कामरूपिणी च—कस्मात् त्वं मृत्युसमीपगता इव विकृता कृतासि? देवेषु, गन्धर्वेषु, पिशाचेषु, महर्षिषु वा, कः त्वां विकृतां कर्तुं समर्थः? नाहं लोके कञ्चन पश्यामि, यो मां हिंसितुम् उत्सहेत, न देवेषु, न वज्रपाणौ इन्द्रेऽपि। अद्य तं बाणैः प्राणान् हरिष्यामि, हंस इव क्षीरं जलात् पिबेत्। यस्य रक्तं मम बाणैः छिन्नमर्मणि समरे फेनिलं भूमिः पातुं इच्छेत्, तं हनिष्यामि। यस्य मया समरे पतितस्य शरीरं गृध्राः हृष्टाः अङ्गात् मांसं खादेयुः, तं हनिष्यामि। न देवाः, न गन्धर्वाः, न पिशाचाः, न राक्षसाः, तं दुष्टं मम समरे रक्षितुं समर्थाः। शनैः चेतनां प्राप्तवत्यसि, कथय किमर्थं त्वं तेन दुष्टेन वने पराजिता। एवं भ्रातुः क्रुद्धस्य वचनं श्रुत्वा, शूर्पणखा बाष्पपूर्णेक्षणा वाक्यम् उवाच। द्वौ कुमारौ दृष्टौ मया, रूपसम्पन्नौ, सुकुमारौ, महाबलौ, पद्मपत्रविशालाक्षौ, वल्कलाजिनवाससौ। फलमूलभक्षौ, संयतात्मानौ, तपस्विनौ, ब्रह्मचारिणौ, दशरथस्य पुत्रौ, भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। गन्धर्वराजसदृशौ, राजलक्षणसमन्वितौ, देवौ वा दानवौ वा, न जानामि। तत्र एका युवती दृष्टा, सर्वाभरणभूषिता, सुन्दरी, सुकुमारतन्वी, तयोर्मध्ये स्थिताऽभूत्। तयोः कृते, तयोः सह, अहं दीनवत्, अनाथवत्, एतादृशां दशाम् आपादिता। मम प्रथमं कामं त्वया तत्र साधय—तयोः रणमध्ये रक्तं पिबेयम्। एवं वदन्त्याः शूर्पणखायाः खरः क्रोधसंरक्तः, कालान्तकप्रभान् चतुर्दश राक्षसान् आज्ञापयामास। द्वौ पुरुषौ, शस्त्रपाणिनौ, वल्कलाजिनवाससौ, भीषणे दण्डकारण्ये स्त्रियासहिता प्रविष्टौ। तौ च तां दुष्टां स्त्रीं च हत्वा, यूयं प्रत्यागच्छत; एषा भगिनी मम तयोः रक्तं पिबतु। भगिन्याः एषः कामः, शीघ्रं साध्यताम्—स्वबलाद् तौ जेष्यथ। तयोः भ्रातरयोः रणमध्ये हतयोः, एषा प्रमुदिता हृष्टा तयोः रक्तं पिबिष्यति। एवं नियुज्य, ते चतुर्दश राक्षसाः तया सह तत्र ययुः, वातवाहितमेघाः इव। इदानीं वाल्मीकिना प्रणीतस्य रामायणस्य, अरण्यकाण्डस्य, विंशः सर्गः श्रोतव्यः। ततः भीषणा शूर्पणखा रामाश्रमं गत्वा, तौ भ्रातरौ सीतया सह तेषां राक्षसानां समीपे न्यवेदयत्। ते रामं महाबलम् आश्रममध्ये सीतया लक्ष्मणेन च सहितं दृष्टवन्तः। तां च आगच्छन्तीं तान् च राक्षसान् दृष्ट्वा, श्रीमान् राघवः तेजसा ज्वलन् भ्रातरं लक्ष्मणं उवाच—"सौमित्रे, क्षणं तिष्ठ, सीतानिकटे स्थित्वा, अहं एतान् इहागतान् विनाशयिष्यामि।" एवं स्वस्याज्ञां श्रुत्वा, आत्मविज्ञः रामः, लक्ष्मणः तस्य वचनं सादरं प्रतिगृह्य, "एवं भवतु" इत्युक्त्वा तस्थौ। धर्मात्मा राघवः सुवर्णभूषितं महद् धनुः आदाय, तं च सन्धाय, राक्षसान् इदं वचोऽब्रवीत्—"वयं दशरथस्य पुत्रौ, भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ, सीतया सह दुष्करं दण्डकारण्यं प्रविष्टाः। फलमूलभक्षिणौ, संयतात्मानौ, तपस्विनौ, ब्रह्मचारिणौ, दण्डकारण्यनिवासिनौ—किमर्थं यूयं अस्मान् हिंसथ?