ततः कामनया सह मामेकया दण्डकारण्ये विचरिष्यसि, शैलशृङ्गाणि विविधानि च काननानि च पश्यन्ती। एवमुक्तः काकुत्स्थः स बुद्धिमान् मधुरभाषी सुरूपाक्षीं तां राक्षसीं उपहसन् प्रत्युवाच। तदा रामः शूर्पणखां कामपाशवशां साक्षात् स्वयमेव स्मयमानः सौम्यया वाचा अब्रवीत्—"अहम् एव विवाहितः, एषा च मम धर्मपत्नी। स्त्रीणां हि सहधर्मचारिण्याः दुःखमत्र भवति।" "अयं तु मम अनुजः लक्ष्मणः नाम, धर्मात्मा, रमणीयदर्शनः, यशस्वी, अविवाहितश्च, पराक्रमेण सम्पन्नः। स कन्यकां कामयमानः, तव अनुपमया रूपेण योग्यः पतिः भविष्यति।" "भद्रे, त्वं तं मम भ्रातरं पतिं कुरु, सौम्ये, न तु प्रतिद्वन्द्वी पत्नी, मेरुशृङ्गे सूर्यरश्मिवत्।" एवमुक्ता राक्षसी राघवेण, काममोहिता, तत्क्षणात् रामं परित्यज्य लक्ष्मणमभ्यगच्छत्। सा तं लक्ष्मणं सुमधुरवर्णं वचनमब्रवीत्—"सौम्य, अहं तव योग्यपत्नी, सुशोभनवर्णा; मया सह त्वं सुखेन दण्डकारण्ये विचरिष्यसि।" एवमुक्तः सौमित्रिः स वाक्यविशारदः स्मितपूर्वकम् उचितया वाचा शूर्पणखां प्रत्युवाच। "कथं त्वं दासी मां सेवकं पतिं कर्तुमिच्छसि? अहं हि भ्रातरं आश्रित्य वसामि, पद्मवर्णे।" "त्वं तु मम भ्रातुः कनिष्ठा पत्नी भव, स धर्मात्मा, सम्पन्नः, प्रहृष्टः, शुद्धवर्णश्च।" "स पापां वृद्धां दरिद्रां भीमां स्थूलपुत्रीं पत्नीं परित्यज्य त्वामेव पत्नीत्वाय व्रणीष्यते।" "कः वा त्वद्विधानां स्त्रीणां मध्ये उत्तमं रूपं परित्यज्य अन्यां स्त्रियं कामयेत, सुशोभने?" एवमुक्ता लक्ष्मणेन सा भीमा स्थूलपुत्री राक्षसी तद्वचनानि सत्यानि मेने, विवेकशून्या। ततो कामवेगवशा सा रामं शत्रुनिबर्हणम् आजगाम, या सीतया सह पर्णशालायाम् उपविष्टः। "एषा वृद्धा, विरूपा, पापा, भीमा, स्थूलपुत्री पत्न्यस्ति, त्वं मामवज्ञायसि। अद्य अहं एतां मानुषीं तव पश्यतः खादिष्यामि; ततः त्वया सह कामानुसारं विचरिष्यामि।" इति उक्त्वा, मृगनयना लता इव कोपात् रोहिणीं प्रति स्फुलिङ्गवद् अभ्यधावत्। रामः सौमित्रिं अब्रवीत्—"सौमित्रे, क्रूरैः नीचैश्च जातु परिहासो न कर्तव्यः; यथाकथंचित् वैदेहीं जीवय। पुरुषर्षभ, त्वं एतां विरूपां पापां प्रमत्तां स्थूलपुत्रीं राक्षसीं विकर्तय।" एवमुक्तः स बलवान् लक्ष्मणः कोपसंयुक्तः रामस्य साक्षात्सन्निधौ खड्गं निष्कृष्य तस्याः कर्णनासे छित्त्वा ताम्। तस्याः कर्णनासाभ्यां छिन्नाभ्यां सा भीषणा शूर्पणखा विकृतस्वना नदन्ती प्रधाविता वनं प्रविवेश। विरूपा भयङ्करी रक्तरूक्षा सा राक्षसी विविधैः शब्दैः नदन्ती वर्षमेखलाम्बुद इव। सा विकृतरूपा रक्तवर्णा बाहू प्रसार्य नदन्ती महद्वनं प्रविवेश। ततः विरूपा सा भ्रातरं खरं समुपेत्य, यो जनस्थानस्थः राक्षसगणैः परिवृतः, प्रचण्डवीर्यः, व्योम्नः पतित इन्द्राशनिवत् भूमौ निपपात। रक्तवर्णा, विरूपा, भयभीता, मोहिता, मूर्च्छिता च सा तत्र खराय सर्वमाख्यात्—रामं, तस्य भार्यां, लक्ष्मणं च वनं प्रविश्य, तथा स्वविरूपतां। एवं नवमदशमं सर्गं श्रृणु, यत्र वाल्मीकि रामायणेऽरण्यकाण्डे। खरः राक्षसः तां भगिनीं पतितां दृष्ट्वा, विरूपां रक्तरूक्षां, कोपसंरक्तः तां पप्रच्छ। "उत्तिष्ठ, मोहं भीतिं च त्यज, यथावत् ब्रूहि—कः त्वां एवं विरूपयामास?" "कः नाम, शयानं तक्षकं मूर्ध्ना स्पृशन्, मृत्युभयं न वेत्ति?" "कः मृत्युपाशेन बद्धोऽपि न जानाति, त्वां सम्प्राप्य विषं पिबति?" "त्वं बलवती पराक्रान्ता, रूपाण्यन्यथाकर्तुं समर्था—कः त्वां मृत्युसमीपं नीतवान्?" "को देवगन्धर्वयक्षर्षिभिः एवं बलवान्, यः त्वां विरूपयामास?" "मम प्रतिकर्तुं लोके न कश्चन दृश्यते, नापि देवानां मध्ये, न वज्रपाणिः इन्द्रः।" "अद्य तस्य प्राणान् बाणैः हरिष्यामि, हंस इव क्षीरमिव जलात्।" "यस्य रक्तं, मम बाणैः विदारितमर्मणः, मृतस्य भूमिः पिबितुमिच्छति?" "यस्य शरीरं मया युद्धे पतितं, गृध्राः प्रमुदिताः तस्य मांसं छित्वा खादिष्यन्ति?" "न देवाः, न गन्धर्वाः, न यक्षाः, नापि राक्षसाः तं दुरात्मानं मम करात् त्रातुं शक्नुवन्ति महायुद्धे।