अस्ति कश्चित् राजा नाम दशरथः, यस्य वीर्यं देवानाम् अपि समम् आसीत्; तस्याहम् ज्येष्ठः पुत्रः, राम इति लोके प्रसिद्धः। एष मे कनिष्ठः भ्राता लक्ष्मणः नाम, मयि सदा भक्तः; एषा च मे भार्या, वैदेही नाम्ना, सीता इति ख्यातिः यस्याः। किन्तु अहम् त्वां ज्ञातुम् इच्छामि—कस्य त्वम्, का त्वम्, कस्य वा त्वम्? राक्षसीव हि त्वम् मम दृश्यसे, रूपेण तु आकर्षणीयया। किमर्थम् इह आगता—कः तव निःशंसः हेतुः? सत्यम् आख्याहि। एवं उक्ता सा राक्षसी, कामेन पीडिता, प्रत्युवाच। शृणु राम, यथातथ्यम् सत्यम् वक्ष्यामि। अहम् राक्षसी शूर्पणखा नाम, रूपम् इच्छया धारयितुं समर्था। अहम् एकाकिनी अस्मिन् अरण्ये विचरामि, सर्वेषां भीषणा। रावणः मे भ्राता—कदाचित् त्वया श्रुतः। स वीरः विश्रवसः पुत्रः—कदाचित् त्वया श्रुतः। अस्ति च कुम्भकर्णः, सदा निद्राभिभूतः, महाबलशाली। विभीषणः अपि धर्मात्मा, राक्षसवत् न आचरति; मम च भ्रातरौ खरः दूषणश्च युद्धे प्रसिद्धवीर्यौ। तान् विहाय, राम, त्वाम् अद्य प्रथमम् दृष्ट्वा, भावेन आकृष्टा, वरं नरम् इच्छन्ती, त्वाम् उपगता। अहम् बलसम्पन्ना, स्वबलात् विचरामि; त्वम् मम पतिः भूत्वा चिरकालं तिष्ठ—किं त्वया सीता कार्या? सा विकृता, विरूपा, न तव योग्याऽस्ति; अहम् एव तव योग्याऽस्मि भार्यायै—माम् तस्मिन् रूपे पश्य। एषा विरूपा, दुष्टा, भीषणा, पिंगलनाभिः स्त्री—एतां तव भ्रातुः सहचारिणीं, लक्ष्मणम् च, अहम् खादिष्यामि। ततः त्वम् कामयमानः, मया सह दण्डकारण्ये विहरिष्यसि, शैलशिखराणि विविधानि च काननानि दृष्ट्वा। एवं उक्तः काकुत्स्थः, प्राज्ञवक्ता, ताम् मदोन्मत्तलोचनां राक्षसीम् उपहस्य, प्रत्युवाच। ततः रामः, शूर्पणखां कामबन्धनैः बद्धां दृष्ट्वा, स्मितपूर्वम् मृदु वचनम् स्वयमेव उवाच। अहम् पूर्वम् एव परिणीतः, एषा च मम प्रिया भार्या। यथाहि स्त्रीणां सहधर्मिण्याः सती दुःखाय, तथा। किन्तु एष मे कनिष्ठः भ्राता, लक्ष्मणः नाम, धर्मात्मा, सुशीलः, तेजस्वी, अविवाहितः, वीर्यसम्पन्नः। स युवा, सुन्दरः, प्रथमम् भार्याम् इच्छति, तव सौन्दर्यस्य योग्यः पतिः भविष्यति। विशालाक्षि, तं भ्रातरम् पतिं कुरु, सुमध्यमे, अनन्यभार्या, मेरौ सूर्यप्रभामिव। एवं रामेण उक्ता सा राक्षसी, कामेन पीडिता, शीघ्रं रामम् परित्यज्य लक्ष्मणम् उपगम्य उवाच। सौम्य, अहम् तव योग्यभार्या, उत्तमवर्णा; मया सह त्वम् दण्डकारण्ये सुखेन विहरिष्यसि। एवम् उक्ता राक्षस्या सौमित्रिः, वाक्यकुशलः, स्मितपूर्वम् शूर्पणखायै यथोचितम् प्रतिवचनम् ददौ। कथं त्वम् दासी, मम इव दासस्य भार्या भविष्यसि? अहम् स्वामिनः भ्रातुः अधीनः, कमलवर्णे। विशालाक्षि, त्वम् मम आर्यस्य भ्रातुः कनिष्ठा भार्या भव; सः श्रीमान्, सम्पन्नः, प्रमुदितः, शुद्धवर्णः। पुराणां विरूपां दुष्टां भीषणां पिंगलनाभिं भार्यां परित्यज्य, त्वाम् एव भार्यां व्रणीते। कः वा, सुश्रोणि, विवेकिनां मध्ये, एतादृशीं स्त्रीणां उत्तमं रूपं परित्यज्य, अन्यस्यां रतिम् कुर्यात्? एवं लक्ष्मणेन उक्ता सा भीषणा पिंगलनाभिः राक्षसी, विवेकशून्या, तस्य वचनानि सत्यम् इति मत्वा। कामेन पीडिता, शत्रुनिग्रहणाय रामम्, शीतया सह पत्रशालायाम् उपविष्टम्, दुष्प्राप्यं, उपगच्छत्। पुराण्यां विरूपायां दुष्टायां भीषणायां पिंगलनाभ्यां स्त्रियम् आसक्तः सन्, त्वम् माम् नातिप्रशंससि। अद्य अहम् एतां मानुषीं स्त्रीं तव पुरतः खादिष्यामि; ततः प्रतिद्वन्द्व्याः विना, त्वया सह यथेष्टम् विहरिष्यामि। एवं उक्त्वा, मृगाक्षी, लतानिभा, सा क्रुद्धा, धूमकेतुवत् रोहिणीं प्रति सञ्जगाम। रामः तु लक्ष्मणम् उवाच—सौमित्रे, कदापि न किञ्चिद् दुष्टैः नीचैश्च सह हास्यम् कर्तव्यम्; यत्नेन वैदेह्याः प्राणरक्षणं कुरु। पुराण्यां विरूपायां दुष्टायां प्रमत्तायां महोदरायां राक्षस्याः विकृतिं कर्तुम् अर्हसि, पुरुषर्षभ। एवं सा उक्ता, महाबलः लक्ष्मणः, क्रुद्धः, रामस्य पश्यतः, खड्गम् उद्धृत्य, तस्याः कर्णनासे छित्त्वा। कर्णनासाच्छिन्ना सा भीषणा शूर्पणखा विकृतस्वरेण आक्रोशन्ती, यथागतं वनम् पलायिता। विकृतरूपा, भीषणा, रक्तार्द्रा सा राक्षसी, नानाविधैः शब्दैः नर्दन्ती, वर्षरात्रे मेघवत्। सा विकृतदर्शना, रक्तधारा बहुधा स्रवमाणा, बाहू परिगृह्य, नर्दन्ती, महद् वनम् प्रविवेश। ततः विकृताङ्गी सा भ्रातरम् खरम् उपगच्छत्—यः जनस्थानस्थैः राक्षसगणैः परिवृतः, प्रचण्डतेजाः—सा व्योम्नः अशनिः इव भूमौ पतिता। तत्र रक्तार्द्रा, विकृतरूपा, भयमोहमूर्च्छिताऽपि, रामस्य, तस्य भार्यायाः, लक्ष्मणस्य च अरण्यागमनम्, स्वस्य च विकृतिम्, सर्वम् खराय आख्यत।