ताम्रा, क्रोधवशा, मनुश्चानला च—एतान् कन्याः कश्यपः प्रीत्या पुनः संबोधितवान्। स ताः कन्याः उद्दिश्येदम् अब्रवीत्—"अदितिः, दितिः, दनुश्च, यूयं मम तुल्यान् त्रैलोक्यनाथान् पुत्रान् प्राप्स्यथ।" कालका अपि चान्याश्च मनसः संकल्पात् अभवन्। अदितेः त्रयस्त्रिंशत् देवाः जाताः, हे राम, शत्रुनिघ्न। आदित्यान्, वसून्, रुद्रांश्च, अश्विनौ च अदितिः प्रसूतवती; दितिः तु सुप्रसिद्धान् दैत्यपुत्रान् जनयामास। नरकः कालकश्च कालका च जाताः; ताम्रायाः क्रौञ्ची, भासी, श्येनी, धृतराष्ट्र्यपि च शुकी—एता पंच कन्याः लोके विख्याताः। क्रौञ्च्याः उलूकाः, भास्याः बकाः अभवन्। श्येनीनां श्येनाः, बलवन्तः गृध्राश्च जाताः; धृतराष्ट्र्याः हंसाः सर्वे च बकाः। सा तेजस्विनी चक्रवाकान् अपि प्रसूतवती, शुभे; शुक्याः नटा जाता, नटायाः विनता कन्या अभवत्। ततः, हे राम, क्रोधवशायाः स्वदेहात् दश पुत्राः उत्पन्नाः—मृगी, मृगमन्दा, हरी, भद्रमदा, मातंगी, शार्दूली, श्वेता, सुरभी, सुरसा, कद्रू च। मृग्याः सर्वे मृगाः अभवन्; मृगमन्दायाः ऋक्षाः, सृमरा, चमरायाश्च। भद्रमदायाः इरावती नाम कन्या जाता, यस्याः पुत्रः ऐरावतः महागजः जगन्नाथः। हर्याः वानराः, तपस्विनः प्लवंगाश्च उत्पन्नाः; शार्दूल्याः पुच्छिनः लंगूलिनः व्याघ्राश्च। मातंग्याः गजाः, श्वेतायाः दिग्गजः, हे काकुत्स्थ। सुरभ्याः रोहिणी, प्रसिद्धा गन्धर्वी च द्वे कन्ये अभवताम्। रोहिण्याः गावः, गन्धर्व्याः हयाः अभवन्; सुरसाया: सर्पाः, कद्र्वाः नागाः। मनुः महात्मना कश्यपेन मनुष्याः उत्पादिताः—ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च। अस्य मुखात् ब्राह्मणाः, उरःक्षेत्रात् क्षत्रियाः, ऊरुभ्यां वैश्याः, पादाभ्यां शूद्राः इति श्रुतिः। अनलायाः सर्वे पुण्यफलद्रुमाः अभवन्; शुक्याः पौत्री विनता, सुरसास्याः भगिनी कद्रू च। कद्र्वाः सहस्रं नागानाम्, पृथिवीधराणां सर्पाणां जननी; विनतायाः द्वौ पुत्रौ—गरुडः, अरुणश्च। अरुणात् अहं जातः, सम्पातिः ज्येष्ठभ्राता; मां श्येनीपुत्रं जटायुम् विद्धि, हे रिपुसूदन। यदि इच्छसि, अहम् अपि तव सहवासाय रहिष्यामि; एष वनं दुःसाध्यम्, मृग-राक्षसैराकुलम्। त्वं लक्ष्मणेन गच्छन् सीतां रक्षिष्यामि। राघवः जटायुम् आहत्य, हृष्टः समालिङ्ग्य, प्रणम्य च, पितुः पुनः पुनः श्रुत्वा स्नेहबन्धं स्मरत्। तत्र मिथिलाकन्यां सीतां तस्मै महावयसे विहंगमाय समर्प्य, लक्ष्मणेन सह पंचवटीं प्रति प्रतस्थे, शत्रून् दग्धुमिव अग्निः पतंगान्। एवं सप्तदशः सर्गः श्रोतव्यः। रामः स्नानं कृत्वा, सीतया सौमित्रिणा च सह, गोदावरीतीरात् स्वाश्रमं प्रति प्रस्थात्। राघवः लक्ष्मणेन सह तं तपोवनं गत्वा, प्रातःकृत्यानि कृत्वा, पर्णशालां प्रविवेश। तत्र महान् ऋषिभिः पूजितः सुखेन वसति स्म; रामः सीतया सह पर्णशालायां उपविष्टः। स बलवान् रामः, लक्ष्मणेन सह, विविधान् संवादान् कुर्वन्समुपविशत्, पूर्णचन्द्र इव शोभमानः। तस्य कथासु मनः प्रविष्टे, काचित् राक्षसी तत्र आगता। सा शूर्पणखा नाम, दशग्रीवस्य भगिन्यः, रामं दृष्ट्वा दिव्यवपुषम् इव अभवत्। सा तस्य सुकुमारं वदनं, दीर्घबाहुं, पद्मपत्रनयनं, गजगमनं, जटाजूटं च दृष्ट्वा विस्मिता अभवत्। रामं सौम्यं महाबलम्, राजलक्षणसंयुक्तम्, नीलोत्पलसन्निभं, कामरूपमिव दीप्तिमन्तम् अपश्यत्। इन्द्रसदृशं तं दृष्ट्वा, सा राक्षसी कामवशेन, विरूपमुखी, शोभनं रामं निरीक्ष्य, स्थूलकट्या, विदार्गलाभुजा च अभवत्। सा विकृतलोचना तस्य विशाललोचनं पश्यति; तस्य केशाः शोभनाः, स्वस्याः ताम्राः; सा विरूपा, स रम्यरूपः; तस्या: स्वरः मधुरः, भीषणश्च। सा जरा, तु युवतीव; तीक्ष्णा, तु मधुरभाषिणी; दुष्टाचारिणी, तु स धर्मात्मा; सा अप्रिया, स प्रियदर्शनः। राक्षसी तु कामवशात् रामं प्रोवाच—"त्वं जटिलः, वल्कलधारी, भार्यया सहितः, धनुः बाणांश्च धारयन्..." "कथमिह राक्षसाधिष्ठिते देशे आगतः? किमर्थं आगमनं? सत्यम् आख्यातुम् अर्हसि।" एवमुक्तः राक्षस्याः शूर्पणखायाः, रिपुनिघ्नः रामः, सर्वमर्थं स्पष्टया बुद्ध्या आख्यातुम् आरब्धवान्। "दशरथो नाम राजा आसीत्, यस्य वीर्यं देवैः तुल्यम्; अहं तस्य ज्येष्ठः पुत्रः, लोके राम इति प्रसिद्धः।