कश्यपः तु तासां कन्यकानां मध्ये अष्टौ तन्वीः स्वीकृतवान्—अदितिः, दितिः, दनुः, कालका, ताम्रा, क्रोधवसा, मनुः, अनला च। ताभ्यः तुष्टः कश्यपः पुनः उवाच—“युष्माभिः पुत्राः प्रजास्यन्ते ये त्रैलोक्यनाथाः मम तुल्याः भविष्यन्ति।” अदितिः, दितिः, दनुः, कालका च एतस्मिन्नर्थे तस्य वचः शुश्रुवुः। अदितेः मनसो जाताः त्रयस्त्रिंशत् देवाः—आदित्या वसवः रुद्राश्च अश्विनौ च। दितेः तु सुप्रसिद्धाः दैत्याः पुत्राः अभवन्। दनुश्च नारकः कालकः कालका च अपि अभवन्। ताम्रायाः पञ्च कन्याः प्रसूता—क्रौञ्ची, भासी, श्येनी, धृतराष्ट्रि, शुकी च। क्रौञ्च्याः उलूकाः जाताः, भास्याः बकाः, श्येन्याः श्येनाः बलवंतः गृध्राश्च, धृतराष्ट्र्याः हंसाः सर्वे च प्लवंगमाः। सा तेजस्विनी चक्रवाकानपि अपादयत्। शुक्या नटा नाम कन्या जाता, नटायाः विनता अपि कन्या जाता। हे राम, क्रोधात् तस्याः दश पुत्राः अपि उत्पन्नाः—मृगी, मृगमन्दा, हरी, भद्रमदा, मातंगी, शार्दूली, श्वेता, सुरभिः, सुरसा, कद्रू च। मृग्या सर्वे मृगाः जाताः, मृगमन्दायाः ऋक्षाः, सृमरा च चमरा च अपि तस्याः पुत्राः। भद्रमदा इरावतीं कन्यां अपादयत्, तस्याः पुत्रः ऐरावतः नाम महागजः लोकनाथः अभवत्। हर्याः वानराः प्लवंगमाः च जाताः, शार्दूल्याः लंगूलिनः वानराः व्याघ्राश्च। मातंग्याः गजानः, श्वेतायाः दिग्गजः अभवत्। सुरभ्याः द्वे कन्ये जाते—रोहिणी च गन्धर्वी च। रोहिण्याः गावः, गन्धर्व्याः अश्वाः जाताः। सुरसाया नागाः, कद्र्वाः अपि नागाः जाताः। मनुः महात्मना कश्यपेन मनुष्याः उत्पादिताः—ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च। ब्राह्मणाः तस्य मुखात्, क्षत्रियाः ऊरसः, वैश्याः ऊरुभ्यः, शूद्राः पादयोः उत्पन्नाः इति श्रुतिः। अनलया सर्वे पुण्यफलद्रुमाः जाताः। शुक्या नटायाः पौत्री विनता, सुरसाया भगिनी कद्रू च। कद्र्वाः सहस्रं नागानां पृथिवीं धारयन्तः जाताः। विनतायाः द्वौ पुत्रौ—गरुडः अरुणः च। अरुणात् अहं जातः, सम्पातिः मे ज्येष्ठभ्राता, मां श्येनीपुत्रं जटायुम् एव वेत्ति। यदि इच्छसि, अहम् अपि तव सहचरः भविष्यामि, एष वनः दुर्गमः मृग-राक्षस-सेवितः। त्वं यदि लक्ष्मणेन सह गच्छसि, अहम् सीतां रक्षिष्यामि। राघवः जटायुम् आदरात् अभिवाद्य सस्नेहं परिष्वज्य तस्य पित्रा पुनः पुनः तयोः सौहार्दं श्रुत्वा तं सम्मानितवान्। तत्र मिथिलाकन्यां सीतां तस्मै महावये समर्प्य, लक्ष्मणेन सह पंचवटीं प्रति प्रस्थितः, शत्रून् दग्धुमिव वह्निः पतंगान्। एवं सप्तदशः सर्गः आरभ्यते। रामः स्नानं कृत्वा सीतया सौमित्रिणा च सह गोदावरीतीरात् स्वाश्रमं प्रतस्थे। राघवः लक्ष्मणेन सह तं आश्रमं गत्वा, प्रातःकृत्यानि कृत्वा, पर्णशालां प्रविष्टः। स तत्र सुखेन वसन् महर्षिभिः पूजितः, पर्णशालायां सीतया सह उपविष्टः। स महाबाहुः रामः लक्ष्मणेन सह विविधैः कथाभिः रममाणः पूर्णचन्द्रमिव शोभते स्म। तस्मिन् समये, रामः कथासु मनसा निमग्नः सन्, आकस्मिकं काचित् राक्षसी तत्र आगता। सा शूर्पणखा नाम, दशग्रीवस्य राक्षसस्य भगिनी, रामं समीपमागत्य तं सुरोपमं दृष्टवती। तस्य तेजस्विनं मुखं, दीर्घबाहू, पद्मपत्रायतलोचनं, गजगमनेन चलन्तं, जटाभारं च दृष्ट्वा, सा विस्मिता। सौम्यं च महाबलिनं, राजलक्षणसंयुक्तं, नीलोत्पलसन्निभं, कामदेवोपमं रामं दृष्ट्वा, सा राक्षसी कामवशात्, कुरूपमुखी सती, सुन्दरं रामं निरन्तरं निरीक्ष्य, तुन्दिलं कटिस्निग्धं च स्वं स्वरूपं अपश्यत्। सा विकृतलोचना तस्य विशालनेत्रयोः पश्यन्ती, तस्य शोभनं केशं, स्वस्य ताम्रकेशं, तस्य मनोहरं रूपं, स्वस्य विकृतं रूपं, तस्य मधुरं स्वरं, स्वस्य भीषणं स्वरं अपश्यत्। सा वृद्धा सती, यौवनयुक्ता इव, उग्रस्वभावा सती, स्निग्धवक्ता, दुष्टाचारिणी सती, धर्मिष्ठं रामं अपश्यत्, अप्रियदर्शना सती, प्रियदर्शिनं तम् अपश्यत्। सा राक्षसी कामार्ता रामं उवाच—“त्वं जटिलः, मुनिवेषधारी, भार्यया सह, धनुःबाणधारी च, इह आगतः।” “राक्षससेविते अस्मिन देशे त्वं कथं प्राप्तः? आगमनस्य कारणं वद सत्यं।” एवं सा शूर्पणखा नाम राक्षसी रामं पृष्टवती, तदा रामः सर्वं यथार्थतया वक्तुं आरब्धवान्।