ततः स मधुरया स्निग्धया च वाचा तौ प्रीणयन् इव प्रोवाच—"वत्स, माम् आत्मनः पितुः सुहृदं विद्धि।" इति। तं पितुः सुहृतं मन्यमानः राघवः सम्यक् सत्कृत्य तम् अभ्यनन्दत्, ततः सः तस्य वंशं नाम च पप्रच्छ। रामस्य वचनं श्रुत्वा स द्विजः स्वस्य वंशं सृष्ट्यादिकं च विस्तरेण तस्मै न्यवेदयत्, सर्वभूतसम्भवमात्मनः उत्पत्तिं च कथयामास। "पुरा, महाबाहो, ये प्रजापतयः आसन्, तान् आदौ सम्प्रवक्ष्यामि, राघव। प्रथमः कर्दमः, ततो विकृतः, ततः शेषः, तदनन्तरं संश्रयः, बहुपुत्रश्च बलवान्। स्थाणुः, मरीचिः, अत्रिः, महाबलः क्रतुः, पुलस्त्यः, अङ्गिराः, प्रचेताः, पुलहश्च। दक्षः, विवस्वान्, अपरः, अरिष्टनेमिः, राघव; कश्यपः च महातेजाः अन्ते आसीत्।" "प्रसिद्धं हि दक्षस्य प्रजापतेः षष्टिः कन्याः बभूवुः, राम, सर्वाः कीर्तिमत्यः। तासां कश्यपः अष्टौ तन्वीः पत्नीत्वेन स्वीकृत्य तुष्टः सन् ताः पुनः संबोधितवान्— अदितिः, दितिः, दनुः, कालका, ताम्रा, क्रोधवशा, मनुः, अनला।" "ताभ्यः सन्तुष्टः कश्यपः प्रोवाच— 'युष्माभिः त्रिलोकनाथाः मम तुल्याः पुत्राः जनिष्यन्ते।' अदितिः, दितिः, दनुः, कालका अपि, मनसा जाताः। अदितेः त्रयस्त्रिंशद्देवाः अभवन्, शत्रुनिघ्न। आदित्याः, वसवः, रुद्राः, अश्विनौ च; दितेः पुत्राः ख्याताः दैत्याः अभवन्।" "नरकः, कालकः, कालका अपि, ताम्रायाः— क्रौञ्ची, भासी, श्येनी, धृतराष्ट्रि, शुकी— पञ्च कन्याः जगति विख्याताः। क्रौञ्च्याः उलूकाः, भास्याः बकाः, श्येन्याः श्येनाः बलवन्तश्च गृध्राः, धृतराष्ट्र्याः हंसाः सर्वे च बकाः। सा तेजस्विनी चक्रवाकानपि प्रसूता, शुक्याः नता, नतायाः विनता कन्यायाम् अभवत्।" "राम, कोपसम्भूताः दश पुत्राः अपि तस्यां जाता— मृगी, मृगमन्दा, हरी, भद्रमदा, मातङ्गी, शार्दूली, श्वेता, सुरभिः, सुरसा, कद्रू च। मृग्याः सर्वे मृगाः, मृगमन्दायाः ऋक्षाः, सृमरा-चमरयोः अपि। भद्रमदायाः कन्या इरावती, तस्या इरावतः महागजः जगन्नाथः अभवत्।" "हरीतः कपयः, वानराः च; शार्दूल्याः वानरपुच्छाः शार्दूलाः च। मातङ्ग्याः गजाः, श्वेतायाः दिग्गजः, काकुत्स्थ। ततः सुरभ्याः रोहिणी गन्धर्वी च कन्ये; रोहिण्याः गावः, गन्धर्व्याः अश्वाः, सुरसाया: सर्पाः, कद्र्वाः नागाः।" "मनुः कश्यपात् मनुष्यांश्चोत्पादयत्— ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्रभेदेन, पुरुषश्रेष्ठ। तस्य मुखात् ब्राह्मणाः, उरसोः क्षत्रियाः, ऊरुभ्यां वैश्याः, पादाभ्यां शूद्राः इति श्रुति:। अनलायाः सर्वे पुण्यफलद्रुमाः, विनता शुक्याः पौत्री, कद्रू सुरसास्याः भगिन्यः।" "कद्र्वाः सहस्रनागाः, विनतायाः गरुडः अरुणः च पुत्रौ। अहम् अरुणस्य पुत्रः; सम्पातिः ज्येष्ठभ्राता; माम् श्येनीपुत्रं जातायुम् विद्धि, शत्रुनिघ्न। यदि इच्छसि, अहम् अत्र तव सहचरः भविष्यामि; एष वनं दुर्गमं व्यालराक्षससेवितम्। त्वं यदा लक्ष्मणेन सह गमिष्यसि, अहम् जानकीं रक्षिष्यामि।" एवं राघवः जातायुम् सत्कृत्य, हृष्टः समालिङ्ग्य, प्रणम्य च, पितुः पुनः पुनः श्रुत्वा जातायोः सौहार्दं स्मरन्। तत्र मैथिलीं सीतां तस्मिन्नेव महाविहगे समर्प्य, लक्ष्मणेन सह पंचवटीं प्रति, शत्रून् इव पिपीलिकान् दग्धुम् अग्निवत्, जगाम। एवं सप्तदशस्सर्गः श्रोतव्यः। ततः रामः स्नानं कृत्वा सीतया सौमित्रिणा च सह, गोदावर्याः तीरात् स्वम् आश्रमं प्रति जगाम। राघवः लक्ष्मणेन सह आश्रमं समुपेत्य प्रातःकृत्यं कृत्वा पर्णशालां प्रविवेश। स तत्र महर्षिभिः पूज्यमानः सुखेन वसन्, सीतया सह पर्णशालायाम् उपाविशत्। महाबाहुः रामः लक्ष्मणेन सह नानाविधैः कथाभिः रममाणः, चन्द्र इव कलाभिः शोभमानः। कथासु रममाणस्य तस्य समुपविष्टस्य एकैका राक्षसी तत्र आगता। सा शूर्पणखा नाम, दशग्रीवस्य राक्षसस्य भगिनी; सा राममुपेत्य, दिव्यमिव रूपं तस्य निरीक्ष्य।