शिष्यः नम्रतया प्रणम्य, "एवमस्तु" इति कृताञ्जलिः प्रत्युवाच। ततः शीघ्रं निर्गत्य स लक्ष्मणं सम्बोधयामास। "कः अयं रामः?" इति पृष्ट्वा, "स मुनिं द्रष्टुमागतु, स्वयम् प्रवेशयतु," इत्युक्त्वा शिष्यः लक्ष्मणेन सह आश्रमं प्रति गतः। तत्र स ककुत्स्थं जनकनन्दिनीं सीतां च सम्यक् उपस्थापयामास। शिष्यः सन्मानपूर्वकं अगस्त्यस्य वचनं निवेदयामास। अनुशासनानुसारं तान् सत्कृत्य, यथायोग्यं सम्मान्य, शिष्यः रामं सीतया लक्ष्मणेन च सह प्रवेशयामास। रामः तत्र आश्रमं शान्तं मृगैः पूर्णं दृष्ट्वा, ब्रह्मणः निवासं अग्नेः स्थानं च अपश्यत्। विष्णोः, महेन्द्रस्य, विवस्वतः, सोमस्य, भगस्य, कुबेरस्य च स्थानानि स निरीक्ष्य, धात्रुः विधात्रुः वायोः, वरुणस्य च महात्मनः स्थानं दृष्ट्वा, गायत्र्याः, वसूनां, नागराजस्य, गरुडस्य च निवासं अपश्यत्। कार्तिकेयस्य धर्मस्य च स्थानं दृष्ट्वा, तदा शिष्यैः परिवृतः मुनिः स्वयम् बहिः आगच्छत्। रामः तं तेजस्विनं मुनिं समीपगच्छन्तं दृष्ट्वा लक्ष्मणं सम्बोधयामास, "लक्ष्मण, एष भगवाँ अगस्त्यः बहिः आगच्छति; तस्य उदारतया एष तपोभूमिः इति ज्ञायते।" इत्युक्त्वा, बलशाली रामः सूर्यसमानप्रभं अगस्त्यं अवतरन्तं स्पृशन् चरणौ गृहीत्वा प्रणम्य, धर्मात्मा रामः सीता लक्ष्मणेन सह कृताञ्जलिः स्थितः। अगस्त्यः ककुत्स्थं सत्कृत्य, आसनं पाद्यं च यथान्यायं प्रदाय, कुशलं पृष्ट्वा, "स्वस्थः भव," इत्युवाच। अग्नौ होमं कृत्वा, पाद्यं प्रदाय, अतिथीन् यथायोग्यं सम्मान्य, वनवासिनां नियमेन भोजनं दत्तवान्। ततः अगस्त्यः, धर्मविद् श्रेष्ठः, उपविश्य, रामं कृताञ्जलिं धर्मज्ञं उपविश्य सम्बोधयामास, "अग्नौ होमं कृत्वा पाद्यं च दत्त्वा अतिथिं यथायोग्यं सम्मान्यं भवेत्; अन्यथा, ककुत्स्थ, यदि तपस्वी अन्यथा आचरति, स परत्र स्वमांसं खादति, मिथ्याशीलः यथा।" "राजा धर्मिष्ठः महाबाहुः सर्वजनाधिपः; स सम्मान्यः पूज्यः च, त्वं प्रियतिथिः आगतः।" इत्युक्त्वा, फलमूलपुष्पादि इच्छया रामं पूज्य, अगस्त्यः पुनः उवाच, "एष दिव्यः महाधनुः सुवर्णरत्नमण्डितः विष्णोः, विश्वकर्मणा निर्मितः, नरश्रेष्ठ।" "एषा अनवद्यः बाणः सूर्यसमानप्रभः ब्रह्मणा दत्तः; एते द्वौ अक्षय्यौ तूणौ महेन्द्रेण मम दत्तौ।" "एते तूणाः तीक्ष्णैः अग्निसमानैः बाणैः पूर्णाः; एष खड्गः सुवर्णमयः कृतसुवर्णमण्डनः।" "एतेन धनुषा, राम, विष्णुः पूर्वं महाबलान् दानवान् युद्धे हत्वा देवेषु श्रीं प्राप्तवान्।" "एतत् धनुः, तूणौ, बाणान्, खड्गं च जयाय स्वीकर, यथा इन्द्रः वज्रं स्वीकरोति।" इत्युक्त्वा, तेजस्वी मुनिः अगस्त्यः समस्तानि दिव्यानि आयुधानि रामाय दत्वा पुनः उवाच। "शृणु इदानीं त्रयोदशं अध्यायं वाल्मीकिरामायणे, आरण्यकाण्डे।" रामं सम्बोध्य अगस्त्यः उवाच, "राम, तव प्रसन्नः अस्मि, शुभं ते भवतु। लक्ष्मण, सीता सहितः मामुपगम्य तव यत्नेन तुष्टः अस्मि।" "युवां मार्गे श्रान्तौ वा, महती क्लान्तिः वा, सीता जनकनन्दिनी गृहं स्मरन्ती वा।" "सापि कोमलाङ्गी दुःखेन न व्यथिता; पतिस्नेहेन प्रेरिता, विपद्भिः युक्तं वनं प्रवेशितवती।" "यथा सीता अत्र सुखं अनुभवति, तथा त्वमपि, राम। सा दुष्करं कृतवती, त्वां अनुयाय वनं प्रविष्टा।" "एष नार्याणां स्वभावः, रघुनन्दन; सुखे अनुरक्ता, दुःखिनं परित्यजन्ति।" "नार्यः विद्युतः चपलता, शस्त्रस्य तीक्ष्णता, गरुडवाय्वोः वेगं च अनुवर्तन्ति।" "त्वदीया पत्नी एते दोषाः रहिता, स्तुत्या, कीर्त्या, अरुन्धत्याः इव।" "एष स्थलः शुभः, शत्रुनिग्रह, यत्र त्वं सौमित्रिणा वैदेह्या सीतया च सह वासं करिष्यसि।" एवं मुनिना उक्तः रामः कृताञ्जलिः तेजस्विनं ऋषिं अग्निसमानं विनयेन उवाच, "भाग्यशाली अस्मि, श्रेष्ठः मुनिः मम भ्रातृपत्नीं मम च गुणैः तुष्टः, गुरुणा तुष्टः।" "किंतु, कृपया, जलयुक्तं वृक्षबहुलं स्थलं दर्शय, यत्र आश्रमं निर्माय भक्त्या सुखेन वासं करिष्यामि।" ततः श्रेष्ठः मुनिः रामस्य वचनं श्रुत्वा, क्षणं चिन्तयित्वा, धर्मात्मा शुभं वचनं उवाच, "तत्र गच्छ, सौमित्रिणा सह आश्रमं स्थापय, पितुः आज्ञां श्रद्धया अनुवर्तय।" "एतत् तव चरितं मम तपोबलात् दशरथस्नेहात् च ज्ञातम्, पापरहित।