अहमपि हृदि तस्य आगमनस्य चिरकालं कामयमानः अस्मि। अतः रामः, पूजितः, भार्यया लक्ष्मणेन च सह आगच्छतु इति महर्षिः आज्ञापयत्। शिष्यः तु प्रणम्य, "एवं भवतु" इति कृत्वा, शीघ्रं निर्गत्य लक्ष्मणं प्रति वाक्यमुवाच। सः पृष्टवान्—"कः अयं रामः?"—ततः सः रामः मुनिं द्रष्टुं स्वयमेव प्रविशतु इति उक्त्वा, लक्ष्मणः शिष्येण सह आश्रमं प्रति जगाम। तत्र सः शिष्यः ककुत्स्थं जानक्यां सीतां च ससम्मानं उपस्थाप्य, अगस्त्यस्य वचः श्रद्धया न्यवेदयत्। यथाविधि सत्कारं कृत्वा तौ सम्यक् पूजयामास, ततः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह प्रविवेश। सः मुन्याश्रमं शान्तं मृगैः समाकीर्णं दृष्ट्वा, तत्र ब्रह्मणः स्थानं, अग्नेः च स्थानं ददर्श। विष्णोः, महेन्द्रस्य, विवस्वतः, सोमस्य, भगस्य, कुबेरस्य च स्थानानि अपि सः अपश्यत्। धातुः, विधातुः, वायोः, वरुणस्य च महानात्मनः पाशधारिणः स्थानानि दृष्टानि। गायत्र्याः, वसूनां, नागराजस्य, गरुडस्य च स्थानानि अपि सः अपश्यत्। कार्तिकेयस्य धर्मस्य च स्थानं दृष्ट्वा, तदा महर्षिः शिष्यैः परिवृतः स्वयम् आगतः। रामः तेजस्विनं मुनिं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, लक्ष्मणं प्रति वाक्यमुवाच—"लक्ष्मण, एषः भगवाँस्तपोधनः अगस्त्यः आगच्छति; अस्य दाक्षिण्येन एष तपोभिः पूर्णः निधिः इति अहं जानामि।" इति उक्त्वा, महाबाहुः राघवः, सूर्यसमानप्रभं अगस्त्यं पादयोः स्पृष्ट्वा प्रणनाम। ततो धर्मात्मा रामः, सीतया लक्ष्मणेन च सह, अञ्जलिं कृत्वा तस्थौ। अगस्त्यः ककुत्स्थं सत्कार्य आसनं पाद्यं च दत्त्वा, कुशलं पृच्छ्य, "स्वागतम्, उपविश" इति न्यवेदयत्। अग्नौ हविः समर्प्य, पाद्यं दत्त्वा, यथाविधि अतिथीन् पूजयित्वा, वनवासिनां नियमानुसारं भोजनं च ददौ। तदा सः धर्मवित् श्रेष्ठमुनिः, उपविष्टस्य रामस्य, अञ्जलिं कृत्वा धर्मज्ञस्य प्रति इदं वचनमुवाच—"अग्नौ हविः समर्प्य, पाद्यं दत्त्वा, अतिथिं यथाविधि पूजयेत्; अन्यथा, ककुत्स्थ, यदि तपस्वी एवं न कुर्यात्, सः परत्र स्वमांसं खादति, साक्षिणं मिथ्यावादिनं इव।" "राजा धर्मात्मा महाबाहुः सर्वेषां जनानां प्रभुः; सः पूजनीयः मान्यश्च, त्वं प्रियः अतिथिः आगतः।" इति उक्त्वा, अगस्त्यः रामं फलेन मूलैः पुष्पैः अन्यैः च कामानुसारं सत्कृत्य, पुनः वचनमुवाच। "एष दिव्यः महत् धनुः सुवर्णरत्नविभूषितः विष्णोः, विश्वकर्मणा निर्मितः। एषा अमोघा सूर्यसङ्काशा बाणा ब्रह्मणा दत्ता; एते द्वौ अक्षय्यौ तोरणौ महेन्द्रेण मम दत्तौ। एतेषु तोरणयोः तीक्ष्णाः अग्निसमाः बाणाः नित्यं सन्ति; अयं च खड्गः सुवर्णमयेन कर्णिकया भूषितः अस्ति।" "एतेन धनुषा विष्णुः पूर्वं दानवान् समरे निहत्य, सुरेषु तेजः आप्तवान्। अतः एतत् धनुः, द्वौ तोरणौ, बाणान्, खड्गं च विजये गृहाण, यथा इन्द्रः वज्रं प्रतिगृह्णाति।" इति उक्त्वा, महातेजाः अगस्त्यः तानि दिव्यानि आयुधानि रामाय दत्त्वा पुनरुवाच। "शृणु, अयम् आरण्यकाण्डे वाल्मीकि-रामायणे त्रयोदशः सर्गः।" अगस्त्यः रामं लक्ष्मणं च सम्बोध्य उवाच—"राम, त्वयि अहं तुष्टः, सौम्य; लक्ष्मण, त्वया सीता सह मम अभिवादनाय आगतः, तेन अहं संतुष्टः।" "कच्चित् मार्गे दुःखेन श्रान्तौ, अथवा जानकात्मजा सीता स्वगृहं स्मृत्वा क्लिष्टा वा? सा सौम्या, कठिनेषु मार्गेषु अपि न क्लेशिता; पतिस्नेहेन प्रेरिता, अनेकेषु भयेषु अपि वनं प्रविष्टा।" "यथा सीता अत्र रमते, तथा त्वमपि, राम, रमस्व; सा दुःखसहना त्वां अनुगता। एषा स्त्रीणां स्वभावः, राघव—सुखे स्त्रियः पतिं अनुगच्छन्ति, दुःखितं त्यजन्ति। स्त्रियः विद्युतः चपलत्वं, शस्त्रस्य तीक्ष्णता, गरुडवातवेगौ च अनुयान्ति।" "तव भार्या तु एषा दोषरहिता, स्तुत्या कीर्त्या च, अरुन्धत्याः इव। एषः देशः पुण्यः, रिपुसूदन, यत्र त्वं सौमित्रिणा वैदेह्या सीतया च वत्स्यसि।" एवं मुनिना उक्तः, रामः अञ्जलिं कृत्वा तेजस्विनं मुनिं प्रति विनयेन उवाच—"धन्योऽस्मि, भगवन्, यः त्वया भ्रातृभार्याया गुणैः संतुष्टः, अस्मासु च गुरुः सन्तोषं प्राप्तवान्।" "किं तु, कृपया, जलवनस्पतिसम्पन्नं देशं दर्शय, यत्र अहं आश्रमं स्थापयित्वा सुखेन तपसे वत्स्यामि।" इति रामवाक्यं श्रुत्वा, सः धर्मात्मा महर्षिः क्षणमालोक्य, शुभं वाक्यमुवाच—"तत्र गच्छ, सौमित्रिणा सह आश्रमं स्थापय, पितुः आज्ञां धर्मतः पालयन् सुखेन वत्स्यसि।