अस्ति कश्चित् प्रसिद्धः राजा दशरथः नाम, यस्य ज्येष्ठः वीर्यवान् पुत्रः रामः भार्यया सीतया सहितः मुनिं द्रष्टुं समुपागतः। तस्य रामस्याहम् अनुजः लक्ष्मणः, तस्मिन् अनुगतः प्रियः च, यदि भवतः श्रवणं प्राप्तम्। पितुः आज्ञया वयं सर्वेऽपि घोरं वनं प्रविष्टाः स्म; वयं सर्वे भगवन्तम् द्रष्टुम् इच्छामः, तस्मात् अस्मान् निवेदय। लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा स तपस्वी "एवमस्तु" इति प्रत्युवाच, स च वह्निकुण्डम् प्रविश्य तेषां आगमनं न्यवेदयत्। प्रविश्य सः शिष्यः तं दुर्धर्षं तपसा श्रेष्ठं मुनिं उपगम्य, अञ्जलिं कृत्वा रामस्य आगमनं साक्षात् न्यवेदयत्। यथोक्तं लक्ष्मणेन, सः शिष्यः, अगस्त्यस्य प्रियः, उक्तवान्—"एते दशरथस्य पुत्रौ रामलक्ष्मणौ च।" "सीता भार्यया सहितौ एते आश्रमं प्रविष्टौ, रिपून् नाशयन्तौ त्वां द्रष्टुम् उपागतौ, सेवां कर्तुम् इच्छतः। यत् युक्तं, तद् आज्ञापय।" इति शिष्यस्य वचनं श्रुत्वा, मुनिः रामलक्ष्मणयोः आगमनं विदित्वा, देव्या वैदेह्याः प्रति उक्तवान्—"सौम्य, अद्य सुदीर्घकालेन रामः माम् द्रष्टुम् आगतः, एष मे भाग्यं। अहम् अपि हृदये तस्य आगमनं चिरकालं स्पृशामि; रामः सत्कृत्य सीतया लक्ष्मणेन च आगच्छतु।" शिष्यः प्रणम्य "एवमस्तु" इति प्राह, ततः स शीघ्रं निर्गत्य लक्ष्मणं प्रति उवाच—"कः अयं रामः? सः मुनिं द्रष्टुं स्वयम् प्रविशतु।" तदा लक्ष्मणः शिष्येण सह आश्रमं प्रति गतः। सः काकुत्स्थं जानक्यां च निवेद्य, शिष्यः अगस्त्यवचनं सम्यक् न्यवेदयत्। विधिवत् सत्कृत्य तान् अन्तः प्रवेशयन्, सः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह प्रविवेश। रामः तं शान्तं मृगसंवृतम् आश्रमं दृष्ट्वा, तत्र ब्रह्म्णः स्थानं, अग्नेः स्थानं च अपश्यत्। विष्णोः, महेन्द्रस्य, विवस्वतः, सोमस्य, भगस्य, कुबेरस्य च स्थानानि अपश्यत्। धात्रविधात्रोः, वायोः, वरुणस्य च स्थानानि अपि दृष्टवान्। गायत्र्याः, वसूनाम्, नागराजस्य, गरुडस्य च स्थानानि अपश्यत्। कार्त्तिकेयस्य धर्मस्य च स्थानानि ददर्श। ततः शिष्यैः परिवृतः सः मुनिः स्वयम् बहिः निर्गतः। रामः तं दीप्ततेजसं मुनिं समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा लक्ष्मणं प्रति उवाच—"लक्ष्मण, एष अगस्त्यः महर्षिः बहिः आगच्छति; अस्य दानशीलत्वेन अहम् एतत् तपोविभूतिसम्पन्नं स्थानमिति जानामि।" इति उक्त्वा, रामः बलवान् रघुनन्दनः, सूर्यसमप्रभं अगस्त्यं पादौ गृहीत्वा प्रणनाम। सः धर्मात्मा रामः, सीता च लक्ष्मणः च, अञ्जलिं कृत्वा तस्थुः। काकुत्स्थं सत्कृत्य, आसनं पाद्यं च दत्त्वा, कुशलं पृष्ट्वा, अगस्त्यः "स्वागतम्, उपविश" इति उक्तवान्। हुत्वा चाग्नौ, पाद्यं दत्त्वा, यथाश्रमवासिनां विधिना सत्कृत्य, तान् अन्नेन चोपाचरत्। ततः अगस्त्यः धर्मवित्, प्रथमं उपवेश्य, अञ्जलिकृतं धर्मज्ञं रामं प्रति उवाच— "हुत्वा चाग्नौ, पाद्यं दत्त्वा, अतिथिं विधिवत् सत्कर्तव्यम्; अन्यथा, काकुत्स्थ, यदि तपस्वी अन्यथा आचरति, परत्र सः स्वमांसं खादति, यथा मिथ्याशंसि। राजा धर्मज्ञः, महाबलश्च, सर्वजनस्य स्वामी; सः पूज्यः मान्यः, त्वं च प्रियः अतिथि समागतः।" एवं उक्त्वा, फलमूलपुष्पादिभिः रामं सत्कृत्य, अगस्त्यः पुनः तं प्रति उवाच—"एष दिव्यः महाशरो हेमवज्रभूषितः विष्णोः धनुः विश्वकर्मणा कृतम्। एष चाप्यनपाय्यः शरः सूर्यसङ्काशः ब्रह्मणा दत्तः; एते द्वौ अक्षय्यौ तूणी इन्द्रेण मम दत्तौ। एते तूणी तीक्ष्णैः अग्निसमप्रभैः शरैः पूर्णौ; एष च खड्गः सुवर्णवेष्टितः सुवर्णमयः च। एषेण धनुषा राम, विष्णुना पुरा महासुरान् युद्धे हतान्, देवानां श्रीः प्राप्ता। इदं धनुः, द्वौ तूणी, शरांश्च, खड्गं च विजयाय गृहाण, यथा इन्द्रः वज्रं गृह्णाति।" इति उक्त्वा, अगस्त्यः महातेजाः सः सर्वाणि दिव्यायुधानि रामाय दत्त्वा पुनरपि उवाच। "शृणु, रामायणस्य अरण्यकाण्डे त्रयोदशोऽध्यायः आरभ्यते। राम, त्वयि तुष्टोऽस्मि, सौम्य, लक्ष्मण, सीतया सहितः माम् अभिगम्य मां सत्कृतवान्, अतोऽहम् संतुष्टः। कच्चित् यात्रया क्लान्तौ भवतः, कच्चित् सीता जनकात्मजा अपि स्वगृहं स्मरन्ती दुःखिता वा। सा सुखला अपि क्लेशान्न न व्यथिता; पतिस्नेहेन प्रेरिता, बहुभयवतीमपि वने प्रविष्टा। यथा सीता अत्र सुखं प्राप्नोति, तथा त्वमपि, हे राम, सुखं प्राप्नुहि; सा त्वया सह दुर्गं कृतवती।" एवं सः अगस्त्यः महर्षिः, रामलक्ष्मणसीतान् यथाविधि सत्कृत्य, दिव्यायुधानि दत्त्वा, धर्मोपदेशं च कृत्वा, तान् स्वाश्रमे निवासाय अनुमन्यते स्म।