महान् विंध्यगिरिः सूर्यस्य मार्गं सदा निरोधयन्, तस्य आज्ञां पालयन्, अतिरूपं न वर्धते। तत्र अद्भुतं अगस्त्यस्य आश्रमं दृश्यते, दीर्घायुषः कृत्यविशारदस्य महर्षेः, यत्र विनीतमृगाः सेवां कुर्वन्ति। स धर्मात्मा मुनिः, लोकसम्मानितः, सतां हिते सदा प्रवृत्तः, आगतान् अस्मान् श्रेष्ठेन संगमयिष्यति। अत्र अहं अगस्त्यं महर्षिं पूजयिष्यामि, सौम्ये, शेषं वनवासस्य कालं अत्र यापयिष्यामि, हे प्रभो। अत्र देवाः गन्धर्वैः सिद्धैः ऋषिसत्तमैः सह, अल्पाहारिणः, अगस्त्यं सततं सेवन्ति। अत्र कश्चन मिथ्यावादी, क्रूरः, कपटी, दुष्टः जीवितुं न शक्नोति; एषा मुनेः प्रकृतिः। अत्र देवाः, यक्षाः, नागाः, पक्षिणः अपि, अल्पाहारिणः, धर्मपूजायाम् निरताः वसन्ति। अत्र महात्मनः सिद्धाः, सूर्यसदृशरथैः, शरीरं त्यक्त्वा, दिव्यरूपेण स्वर्गं गताः, ऋषिसत्तमाः। अत्र देवाः, यक्षत्वं, अमरत्वं, विविधं राज्यं च ददाति, यदा शुभैः उपहारैः पूज्यन्ते। वयम् आश्रमं प्राप्ताः, हे सौमित्रे, त्वं प्रथमं प्रवेश्य, मुनये निवेदय कि अहं सीतया सह आगतः। ततः वाल्मीकि-रामायणे, आरण्यकाण्डे, द्वादशः सर्गः आरभ्यते। लक्ष्मणः, राघवस्य अनुजः, आश्रमं प्रविश्य, अगस्त्यस्य शिष्यं समीपं गत्वा, इदं वचनं अब्रवीत्—"दशरथो नाम राजा अस्ति, तस्य ज्येष्ठः वीरः पुत्रः रामः, सीतया सह मुनिं द्रष्टुम् आगतः। अहं लक्ष्मणः, तस्य अनुजः, भक्तः, यदि तव श्रोत्रे गतम्। वयं पितुः आज्ञया अतिदुर्गं वनं प्रविष्टाः, सर्वे मुनिं द्रष्टुम् इच्छामः, निवेदय।" लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा, तपस्वी प्रत्युवाच—"एवम्," इति, अग्निकुण्डं प्रविश्य, तान् निवेदयितुम् अगच्छत्। प्रविश्य, स तपःबलात् दुर्बोध्यं अगस्त्यं प्राप्य, अञ्जलिं कृत्वा, रामागमनं प्रत्यक्षं व्याहरत्। यथा लक्ष्मणः उक्तवान्, अगस्त्यस्य प्रियः शिष्यः अब्रवीत्—"एते दशरथस्य पुत्रौ, रामः लक्ष्मणः।" "सीतया सह आश्रमं प्रविष्टाः, शत्रुनाशकौ तव दर्शनाय, सेवायै आगतौ। यद् उचितं तत्र आज्ञापय।" शिष्यस्य वचनं श्रुत्वा, अगस्त्यः रामलक्ष्मणयोः आगमनं विज्ञाय, वैदेह्यै वाचम् अब्रवीत्—"सौभाग्येन रामः मम दर्शनाय अद्य आगतः, चिराय।" "अहं अपि हृदये तस्य आगमनं अभिलषितवान्; रामः, सीतया लक्ष्मणेन च सहितः, सम्मानितः आगच्छतु।" शिष्यः, प्रणम्य, "एवम्" इति प्रत्युवाच, शीघ्रं निर्गत्य, लक्ष्मणं अभाषत्—"कः रामः? स मुनिं द्रष्टुम् आगच्छतु।" ततः लक्ष्मणः शिष्येण सह आश्रमं गतः। स काकुत्स्थं जनकनन्दिनीं च उपस्थापयामास; शिष्यः अगस्त्यवचनं विनयेन व्याहरत्। तान् यथायोग्यं प्रवेशयामास, यथार्हं सम्मान्य, ततः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह प्रविष्टः। आश्रमं शान्तं, मृगैः पूर्णं दृष्ट्वा, तत्र ब्रह्मणः स्थानम्, अग्निस्थानम् अपि अपश्यत्। तत्र विष्णोः स्थानं, महेन्द्रस्य, विवस्वतः, सोमस्य, भगस्य, कुबेरस्य स्थानम् अपि अपश्यत्। धातुः, विधातुः, वायोः, महात्मनः वरुणस्य पाशधारिणः स्थानम् अपि दृष्ट्वा। गायत्र्याः स्थानं, वसूनां, नागराजस्य, गरुडस्य स्थानम् अपि अपश्यत्। कार्तिकेयस्य, धर्मस्थानम् अपि दृष्ट्वा, शिष्यैः परिवृतः अगस्त्यः स्वयम् निर्गतः। रामः तेजस्विनं मुनिं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, लक्ष्मणं उदारं वचनम् अब्रवीत्—"लक्ष्मण, अगस्त्यः महर्षिः आगच्छति; तस्य उदारतया, एष तपसां निधिः इति मे ज्ञायते।" इत्युक्त्वा, रामः, महाबाहुः, सूर्यसदृशं अगस्त्यं अधः आगच्छन्तं, तस्य पादौ स्पृष्टवान्। तं नमस्कृत्य, धर्मात्मा रामः, सीता लक्ष्मणेन सह, अञ्जलिं कृत्वा स्थितः। अगस्त्यः काकुत्स्थं आसनं, पाद्यं च दत्वा, कुशलं पृष्ट्वा, "आसनीयम्" इति अब्रवीत्। तदनन्तरं, हुतं कृत्वा, पाद्यं दत्वा, अतिथीन् यथानियमं सम्मान्य, वनवासिनां विधिना भोजनं ददौ। ततः अगस्त्यः, धर्मज्ञः, प्रथमं उपविष्टः, अञ्जलिं कृत्वा, धर्मविदं रामं संबोधितवान्—"हुतं कृत्वा, पाद्यं दत्वा, अतिथिं यथार्हं सम्मानयेत्; अन्यथा, हे काकुत्स्थ, यदि तपस्वी एवं न कुर्यात्, स परत्र स्वमांसं खादेत, मिथ्याशीलः यथा।" "राजा धर्मात्मा, महारथः, सर्वजनस्य प्रभुः; स सम्माननीयः, पूजनीयः, त्वं प्रियः अतिथि इव आगतः।