तत्र रामः शतशः वनतरून् लतानां सुमनोभिः शोभितान् ददर्श, येषां शिखराणि सुमनसां विकसैः आवृतानि। केचित् तरवः गजानां सूण्डाभिः पदैः निपीडिताः, केचित् वानरैः प्रभासिताः, शतशः तरवः मदोत्कटपक्षिसंघानां कलरवैः प्रतिनादिताः। तदा पद्मलोचनः रामः, लक्ष्मणं समुपगच्छन्तं वीरं श्रियमवर्धयन्तं, समभाषत। सुमनसः पत्राणि स्निग्धानि, मृगपक्षिणश्च सौम्याः दृश्यन्ते, न चास्माद् देशात् दूरम् ऋषेः महात्मनः विशुद्धचित्तस्य आश्रमः अस्ति। सः आश्रमः लोके प्रसिद्धः अगस्त्यस्य इति, तत्र दृश्यते; सः स्वकर्मभिः श्रान्तानां श्रमं आपोहति। वनं धूमेन सम्पन्नम्, वल्कलमालाभिः भूषितम्, मृगपशुशान्तम्, नानापक्षिस्वरेण निनादितम्। सः लोकहितकामः अगस्त्यः बलात् मृत्युम् निगृह्य, दक्षिणदिशं पुण्यकर्मणा शरण्यां कृतवान्। एष एव सः आश्रमः, यस्य प्रभावेन दक्षिणदिशः राक्षसैः भीता जाता—दृश्यते, न तु तैः भोक्तुं शक्या। यदा तेन पुण्यात्मना एषा दिशा अधिगृहीता, तदा प्रभृति निशाचराः प्रशान्ताः निर्वैराः च। एषा दक्षिणदिशः भगवत्सम्बन्धेन त्रिषु लोकेषु कीर्तिता, दुष्कृतिभिः च न जय्यते। सूर्यस्य पन्थानं निरुद्धुं सदा, विन्ध्यः महान् पर्वतः तस्य आज्ञया न वर्धते। एषः दीर्घायुषा कृतकर्मणा यशस्विना अगस्त्येन आश्रमः, शिष्टमृगैः सेव्यमानः। सः धर्मात्मा मुनिः, लोकेषु पूजितः, सदा साधूनां हिते रतः; आगतान् अस्मान् उत्तमेन संयोजयिष्यति। अत्र अहम् अगस्त्यं महर्षिं पूजयिष्यामि, सौम्य, अत्रैव वने शेषकालं वत्स्यामि। अत्र देवाः गन्धर्वैः सिद्धैः ऋषिभिः च सहिताः, नियताहाराः, सततम् अगस्त्यसेवने प्रवृत्ताः। अत्र न कश्चित् अनृतवादी, क्रूरः, छद्मचारी, पापात्मा वा वसति; एवं अस्य मुनेः स्वभावः। अत्र देवाः, यक्षाः, नागाः, पक्षिणश्च, नियताहाराः, धर्मसेवायाम् प्रवृत्ताः वसन्ति। अत्र महात्मनः सिद्धाः, दिव्यरथैः सूर्यसन्निभैः, शरीरम् उत्सृज्य, दिव्यरूपेण स्वर्गं गताः। अत्र देवाः यक्षत्वं, अमरतां, विविधराज्यानि च प्रयच्छन्ति, शुभैः उपहारैः पूज्यमानाः। सौमित्रे, आश्रमं प्राप्ताः स्मः; त्वं पूर्वं प्रविश्य, मुनये निवेदय यत् अहम् सीतया सहितः आगतः। ततः लक्ष्मणः, राघवस्य अनुजः, आश्रमम् प्रविश्य, अगस्त्यशिष्यं समीपमागत्य, इदं वचनं अब्रवीत्—'दशरथनाम्नः राजा अस्ति, तस्य ज्येष्ठः महाबलः पुत्रः रामः, भार्यया सीतया सहितः, मुनिं द्रष्टुम् आगतः। अहम् तस्य अनुजः लक्ष्मणः, भक्तः प्रियतमा च; यदि एषा वार्ता तव श्रवणं प्राप्ता। पितुः आदेशेन वयं घोरं वनम् प्रविष्टाः; वयं सर्वे भगवन्तं द्रष्टुम् इच्छामः, निवेदय।' लक्ष्मणस्य वाक्यं श्रुत्वा, तपस्वी 'एवं' इति उक्त्वा, वह्निकुंडं प्रविश्य, मुनये तेषां आगमनम् न्यवेदयत्। सः अगस्त्यप्रियः शिष्यः, लक्ष्मणेन यथोक्तम्, 'एते दशरथपुत्रौ रामलक्ष्मणौ' इति मुनये न्यवेदयत्। 'ते भार्यया सीतया सहिताः आश्रमं प्रविष्टाः, रिपुघ्नौ त्वां द्रष्टुम् आगतौ, सेवां कर्तुम् इच्छतः। यत् युक्तं तत्र आज्ञापय' इति। शिष्यवचनं श्रुत्वा, मुनिः तदानीं रामलक्ष्मणयोः आगमनं ज्ञातवान्। तेन सः महर्षिः वैदेहीं प्रति अब्रवीत्—'सौभाग्येन रामः अद्य मां द्रष्टुम् आगतः, दीर्घकालात्। अहं अपि हृदयेन तस्य आगमनम् इच्छामि; सः रामः, पूजितः, भार्यया लक्ष्मणेन च सह आगच्छतु।' शिष्यः प्रणम्य 'एवं' इति उक्त्वा, शीघ्रं निर्गत्य, लक्ष्मणं प्रति अब्रवीत्—'कः अयं रामः? सः मुनिं द्रष्टुम् आगच्छतु, स्वयमेव प्रविशतु' इति। तदा लक्ष्मणः, शिष्येण सह, आश्रमं गतः। सः काकुत्स्थं जानक्यां च न्यवेदयत्; शिष्यः आदरात् अगस्त्यवचनं न्यवेदयत्। तान् यथार्हम् अभ्यर्च्य, नियमानुसारं प्रवेशयामास; ततः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह प्रविवेश। स आश्रमं शान्तं मृगसंघैः पूर्णम् अपश्यत्, तत्र ब्रह्म्णः निवासं, अग्नेः स्थानं च ददर्श। विष्णोः, महेन्द्रस्य, विवस्वतः, सोमस्य, भगस्य, कुबेरस्य च स्थानानि अपश्यत्। धात्र-विधात्रोः स्थानं, वायोः स्थानं, वरुणस्य पाशधारिणः महात्मनः निवासं च अपश्यत्। तथा गायत्र्याः स्थानं, वसूनां निवासं, नागराजस्य स्थानं, गरुडस्य च निवासं अपश्यत्। एवं रामः लक्ष्मणः च सीता च अगस्त्याश्रमं प्राप्य, तत्र दिव्यं, पुण्यं, धर्मात्मनां सेवितं स्थानं ददृशुः।