रामः लक्ष्मणेन सह तेन पन्थानं यायमानः, मार्गे अद्भुतानि काननानि, मेघसङ्काशान् गिरिन्, सरांसि नद्यश्च दृष्ट्वा विस्मयं लेभे। सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टं पन्थानं सुखेन गच्छन्तौ भ्रातरौ, रामः प्रमुदितः लक्ष्मणम् इदं वचनम् अब्रवीत् — “नूनम् एष महात्मनः अगस्त्यस्य धर्मात्मनः भ्रातुः आश्रमः प्रकटितः समुपस्थितः। पश्य, अस्मिन्वने सहस्रशः वृक्षाः फलपुष्पभारनम्राः दृश्यन्ते। अत्र च सौरभ्यं तीक्ष्णं पिप्पलीनां पक्वानां वातेन आकृष्टं समन्तात् व्याप्नोति। कुटः कुटः सञ्चितं समिधस्तम्बं दृष्ट्वा, काञ्चनकटकाभं कुशं छिन्नं च निहितं चास्मिन्वने स्फुरति। अत्र च वनमध्ये, मेघशिखराभं धूमस्तम्भं हवनाग्नेः दृश्यते। एकान्ततीर्थेषु द्विजातयः स्नानं कृत्वा स्वयंगृहीतानि पुष्पाणि अर्पयन्ति। तस्मात्, सौम्य, यथा सुतिक्ष्णात् श्रुतवान्, एष एव अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः नूनम्। स जगतः हितार्थं तस्य भ्राता पुण्यकर्मा बलात् मृत्युम् अभिभूय, एषां दक्षिणां दिशं शरण्यां चकार। अत्रैव ह्यसौ घोरः वातापिः इल्वलश्च, भ्रातरौ महाबलौ ब्रह्मघ्नौ, पुरा वसताम् इति श्रूयते। इल्वलः ब्राह्मणरूपं कृत्वा, कपटवाक्यैः ब्राह्मणान् श्राद्धभोजनाय आह्वयन्, निर्दयः आसीत्। श्राद्धकर्मणि कृतवति भ्रात्रे, तं मेषरूपिणम् कृत्वा, तान् ब्राह्मणान् नियमानुसारं भोजयामास। तेषु ब्राह्मणेषु भोजनं कृतवति, इल्वलः उच्चैः शब्देन 'वातापे निष्क्रम' इति आह्वयत्। भ्रातुः तस्य वचनं श्रुत्वा, वातापिः मेषवत् रावन्, तेषां ब्राह्मणानां उदरात् विदारयन् निर्गच्छति स्म। एवं सहस्रशः ब्राह्मणाः तयोः मायाविनोः मांसभक्षयोः विनाशं प्राप्नुवन्। ततः देवतानां प्रार्थनया महर्षिः अगस्त्यः तद् श्राद्धं कृत्वा तम् असुरं भक्षयामास। तदनन्तरं 'कृतमस्ति' इति जलं दत्त्वा, इल्वलः भ्रातरं 'निष्क्रम' इति आह्वयत्। तदा प्राज्ञः अगस्त्यः स्मयमानः तस्मै ब्रह्मघ्नाय भ्रात्रे उवाच— 'यो मया पच्यमानः तव राक्षसभ्राता मेषरूपेण यमसदनं गतः, स कथं निष्क्रान्तुम् अर्हति?' इति। तस्य भ्रातुः निधनवचनं श्रुत्वा, स निशाचरः क्रोधात् मुनिम् उपाद्रवत्। स ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रति धावन्, मुनिना नेत्राग्निना दग्धः विनाशं प्राप। एष एव तस्य भ्रातुः आश्रमः, सरोवनवनमण्डितः, यत्र ब्राह्मणानां कृते दयया एष दुष्करः कर्म कृतम्। एवं कथयन् रामः सौमित्रिणा सह तिष्ठन्, सायं सूर्यास्तमुपागतं, सायङ्काले समुपस्थिते। ततः स्वकाले सायं संध्यां कृत्वा भ्रात्रा सह, आश्रमं प्रविश्य मुनिम् अभिवाद्य उपाविशत्। मुनिना सम्यक् सत्कृतः राघवः तत्र रात्रौ मूलफलभोजनं कृत्वा न्यवसत्। यदा सा रात्रिः व्यतीता, सूर्ये उदिते, राघवः अगस्त्यस्य भ्रातरं अनुज्ञाप्य जगाम। 'नमस्ते भगवन्, सुखेन रात्रिं नयित्वा, त्वत्तः अनुज्ञां लभे, अग्रजं तव, स्वगुरुं द्रष्टुम् यास्यामि' इति निवेद्य। स तेन 'गच्छ' इति उक्तः, निर्दिष्टेन पन्था वनं पश्यन् रघुनन्दनः प्रस्थितः। स तत्र वन्यशालीन, फणस, शाल, वञ्जुल, तिनिश, चिरिबिल्व, मधूक, बिल्व, तिन्दुकादिवृक्षान् अपश्यत्। शतशः वनवृक्षान् लतापुष्परञ्जितान् ददर्श, येषां शाखाग्राणि पुष्पैः आवृतानि। केचन हस्तिहस्तेन पदैः पद्मिताः, केचन वानरैः प्रबोधिताः, शतशः पक्षिसंघैः मदविह्वलैः कलरुतैः प्रतिनादिताः। ततः रामः, पद्मलोचनः, लक्ष्मणम् अनुगच्छन्तं, श्रियं वर्धयन्तं, वीर्यवन्तं इदं वचनम् अब्रवीत्— 'अत्र वृक्षाः स्निग्धपत्राः, मृगपक्षिणश्च शान्ताः, न च दूरम् अस्य महामुनेः विशुद्धचित्तस्य आश्रमः। स एवायम् अगस्त्यस्य आश्रमः, यः लोके प्रसिद्धः, स्वकर्मणा श्रान्तानां श्रमं हरति। एष वनः घनधूमपूरितः, वाल्कलमालाभिः शोभितः, मृगयूथैः शान्तः, विविधानां पक्षिणां स्वरैः निनादितः। स जगतः श्रेयसे बलात् मृत्युम् अभिभूय, पुण्यकर्मणा दक्षिणदिशं शरण्यां चकार। एष एव तस्य आश्रमः, यस्य तेजसा दक्षिणा दिशा राक्षसैः भीता, दृश्यते न तु तैः भोक्तुं शक्या। यदा तेन पुण्यात्मना एषा दिशा गृहीता, तदा प्रभृति निशाचराः शान्ताः निरवैराश्च। एषा दक्षिणा दिशा तस्य भगवत्सम्बन्धात् त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, पापकर्मभिः अभेद्या च।' एवं रामः लक्ष्मणेन सह अगस्त्याश्रमस्य महिमानं कथयन्, तं मार्गं सुखेन प्रपद्य, अगस्त्यस्य समीपं प्रति प्रस्थितः।