सुतिक्ष्णः रामं सौमित्रिणा सह सीतया च समीपस्थं स्नेहपूर्वकं सम्बोध्य एवं उवाच— “राम, महर्षेः अगस्त्यस्य यत्राश्रमः स्थितः, तत् तुभ्यं कथयामि। अस्मादाश्रमात् चत्वारि योजनानि दक्षिणदिशं गच्छ; तत्र अगस्त्यस्य भ्रातुः शोभनः आश्रमः दृश्यते। तत्र प्रदेशः प्रायः विस्तीर्णः, पिप्पलवृक्षैः शोभितः, पुष्पफलसमृद्धः, नानाविधपक्षिस्वरेण रमणीयः च। तत्र विविधाः कमलिन्यः निर्मलजलाः सन्ति, हंसक्रौञ्चैः समाकीर्णाः, चक्रवाकैः च विराजमानाः। तत्रैकां रात्रिं निवसित्वा, प्रभाते त्वं वनान्तमार्गेण दक्षिणदिशं प्रस्थितुम् अर्हसि। तत्र पुनः एकं योजनं गत्वा अगस्त्यस्य आश्रमं प्राप्स्यसि, यः वनस्य रम्ये भागे नानावृक्षैः शोभितः अस्ति। तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह हर्षं अनुभविष्यताम्, यतः स वनदेशः बहुवृक्षसमृद्धः रमणीयश्च। यदि त्वं तं महर्षिं द्रष्टुम् इच्छसि, तर्हि अद्यैव तत्र गन्तुम् मनः संन्यस्य।” एवं सुतिक्ष्णस्य वचनं श्रुत्वा रामः सौमित्रिणा सह सीतया च सम्यक् प्रणम्य, अगस्त्यस्य दिशं प्रस्थितः। मार्गे ते अद्भुतानि वनानि, मेघसदृशान् गिरिन, सरांसि, नद्यः च दृष्टवन्तः। सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टं मार्गं सुखेन गच्छन्तः, रामः हृष्टः सौमित्रिं प्रति इदं वचनं उवाच— “नूनं अयम् स महात्मा धर्मात्मा अगस्त्यस्य भ्राता, यः अस्माभिः दृष्टः। पश्य, मार्गे मार्गे सहस्रशः वृक्षाः पुष्पफलभारनमिताः दृश्यन्ते। एतस्मात् वनात् तीक्ष्णः पिप्पलीनां पक्वगन्धः वातेन आकृष्टः आगच्छति। क्वचित् क्वचित् संचितानि समिद्धानि काष्ठानि, मणिशिलासमप्रभा कुशा च छिन्नाः दृश्यन्ते। वनमध्ये च, मेघशिखराभं धूमस्तम्भं पश्यामि, यः अग्निहोत्रधूमः स्यात्। विविक्तस्नानस्थले द्विजातयः स्नानं कृत्वा स्वयंगृहीतानि पुष्पाणि अर्पयन्ति। तस्मात्, सौम्य, यथाहं सुतिक्ष्णात् श्रुतवान्, अयं नूनं अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः। लोकरक्षार्थं अस्य धर्मात्मनः भ्राता बलात् मृत्युम् अभिभूय, इमां दक्षिणां दिशं शरण्यां चकार।” “अत्र पूर्वं, कथ्यते, क्रूरौ वातापिः इल्वलश्च, भ्रातरौ महाबलौ ब्राह्मणघ्नौ अस्मिन्नेव देशे अवसताम्। तयोः इल्वलः ब्राह्मणरूपं धारयन्, मायया ब्राह्मणान् श्राद्धभोजनाय आह्वयन्, निर्दयं तान् आमन्त्रयत्। भ्रातुः श्राद्धकर्म कृत्वा, तं वातापिं मेषरूपेण कृत्वा, तान् ब्राह्मणान् नियमानुसारं भोजयेत्। यदा ब्राह्मणाः तृप्ताः, तदा सः उच्चैः शब्देन आह्वयेत्— ‘वातापे निष्क्रम!’ तदा भ्रातुः वचनं श्रुत्वा, वातापिः मेषवत् रावं कृत्वा, तेषां ब्राह्मणानां शरीरेभ्यः विदारयन् निष्क्रान्तः। एवं तौ रूपान्तरधारिणौ राक्षसौ सहस्रशः ब्राह्मणान् नित्यम् अवधीताम्। ततः देवैः प्रार्थितः महर्षिः अगस्त्यः तद् श्राद्धं कृत्वा, तम् असुरं भक्षयामास। अनन्तरं, ‘कृतम्’ इति उक्त्वा, आचमनीयम् दत्त्वा, इल्वलः ‘निष्क्रम’ इति भ्रातरम् आह्वयत्। तदा महर्षिः अगस्त्यः स्मितपूर्वम् तम् ब्राह्मणघ्नम् भ्रातरम् प्रति उवाच— ‘यो मया भक्षितः तव राक्षसः भ्राता मेषरूपधारी यमसदनं गतः, स कथं निष्क्रमेत्?’ इत्युक्त्वा। तद्वचनं श्रुत्वा, भ्रातुः निधनं विज्ञाय, स रात्रिचरः क्रोधेन मुनिं प्रतिजगाम। तं ब्राह्मणश्रेष्ठं स आक्रामन्, महर्षिणा नेत्राग्निना दग्धः विनाशितः।” “एष एव तस्य भ्रातुः आश्रमः, सरोवरवनशोभितः, यत्र ब्राह्मणानां कृपया एतद् दुःसाध्यं कर्म कृतम्।” इत्येवं कथयतः रामस्य सौमित्रिणा सह, सायं समयः अभवत्, सूर्यास्तं च गतः। ततः स रामः भ्रात्रा सह सायं सन्ध्यां कृत्वा, आश्रमं प्रविश्य, मुनिं प्रणम्य उपविष्टः। मुनिना सम्यक् सत्कृत्य, रामः तत्र रात्रिं मूलफलभोजनं कृत्वा सुखेन न्यवसत्। तस्याः रात्र्याः व्यतीतायां, सूर्ये उदिते, रामः अगस्त्यस्य भ्रातरं अभिवाद्य, गन्तुम् उपक्रमत। स तम् उवाच— “भगवन्, त्वत्प्रसादात् सुखेन रात्रिं नीत्वा, अधुना तव ज्येष्ठं भ्रातरं गुरुम् द्रष्टुम् गच्छामि।” स तेन ‘गच्छ’ इति अनुमतः, निर्दिष्टेन मार्गेण वनं पश्यन् अग्रे प्रस्थितः। मार्गे सः रामः शाल्मल्यक, फणस, शाल, वञ्जुला, तिनिश, चिरिबिल्व, मधूक, बिल्व, तिन्दुकादीन् वृक्षान् अपश्यत्। तत्र शतशः वनवृक्षाः पुष्पितलतान्विताः, कोटिपुष्पविलिप्तशाखाः, दृष्टाः। केचन गजसूण्डाभिः दलिताः, केचन वानरैः दीप्ताः, अनये च पक्षिसंघैः कलरविताः। एवमस्ति स रामः सौमित्रिणा सह सीतया च, अगस्त्याश्रमस्य समीपे, पवित्रे तस्मिन् वने, शोभनां यात्रां अन्वभवत्।