सुतिक्ष्णः रामं सौमित्रिणा सह सीतया च उवाच—“राघव, त्वं स्वयमेव मम समीपे एतदर्थं पृष्टवान्, सौभग्येन। त्वं मुनिवरं अगस्त्यं द्रष्टुम् अर्हसि। अहं तव कथयामि कुत्र स महर्षिः अगस्त्यः वर्तते। अस्मात् आश्रमात् चतुर्योजनदक्षिणे दिशि अगस्त्यस्य भ्रातुः रम्यः आश्रमः अस्ति। सः प्रदेशः प्रायः विस्तीर्णः, पिप्पलवनैः शोभितः, पुष्पफलसमृद्धः, नानाविहगनिनादितः च। तत्र विविधाः कमलिनीः निर्मलजलाः, हंसबकसङ्कुलाः, चक्रवाकैः च शोभिताः तडागाः दृश्यन्ते। तत्र एकरात्रमुषित्वा, प्रभाते त्वं दक्षिणदिशं वनसीम्ना अनुव्रजेत्। तत्र एकं योजनं गत्वा, त्वं अगस्त्यस्य रम्ये वनान्तरे, बहुवृक्षशोभिते आश्रमं प्राप्स्यसि। तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह प्रमोदिष्येते, तस्याः वनस्य रमणीयत्वात्। यदि त्वं तं महर्षिं अगस्त्यं द्रष्टुम् निश्चितवान्, बुद्धिमन्, तर्हि अद्य एव तत्र गन्तुं चित्तं संनिधापय।” एवं मुनिवचनं श्रुत्वा रामः भ्रात्रा सह प्रणम्य, सीतया सहितः अगस्त्यं प्रति प्रस्थितवान्। मार्गे अद्भुतानि वनानि, मेघसङ्काशान् गिरीन्, सरांसि, नद्यः च अपश्यत्। सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टं पन्थानं सुखेन गच्छन्, रामः हृष्टः लक्ष्मणं प्रति उवाच—“नूनं एष स महात्मनः धर्मात्मनः अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः यः अस्माभिः दृश्यते। मार्गे हि सहस्रशः वृक्षाः फलपुष्पभारनमिताः दृश्यन्ते। अत्र च तीक्ष्णा पिप्पलीनां पक्वगन्धः वातेन सह आकस्मिकम् आगच्छति। क्वचित् चित्काष्ठसमूहाः, कतकचक्षुषोपमा दर्भा च छिन्नाः क्षिप्ताः दृश्यन्ते। वनमध्ये च मेघशिखरप्रख्यः धूमस्तम्भः अग्न्याश्रमात् दृश्यते। विविक्तेषु स्नानस्थलेषु द्विजातयः स्वयंकृतसुमनसः स्नात्वा समर्पयन्ति। अतः, सौम्य, यथाहं सुतिक्ष्णात् श्रुतवान्, अयम् एव अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः। स धर्मकृत् भ्राता लोकहितार्थं मृत्युं बलात् निगृह्य, इमं दक्षिणदेशं सुरक्षितवान्। अत्र हि किल, भ्रातरौ घोरौ वटापिः इल्वलः च, बलिनौ ब्रह्मघ्नौ, वसत्स्म। इल्वलः ब्राह्मणरूपं धारयित्वा, कपटवाक्यैः ब्राह्मणान् श्राद्धे निमन्त्र्य, निर्दयतया तान् आह्वयत्। ततः भ्रातुः श्राद्धकर्म कृत्वा, वटापिम् मेषरूपेण स्थापयित्वा, ब्राह्मणान् शास्त्रविधिना भोजयत्। तेषां भोजनानन्तरं, इल्वलः उच्चैः “वटापे निष्क्रम” इति वदति। भ्रातुवचनं श्रुत्वा, वटापिः मेषरवेन ब्राह्मणदेहान् विदार्य निष्क्रमत्। एवं सहस्रशः ब्राह्मणाः ताभ्यां रूपान्तरगैः मांसभक्षिभिः नित्यं विनाशिताः। तदा देवैः प्रार्थितः महर्षिः अगस्त्यः तद्दानं भुक्त्वा तं महाऽसुरं अपिबत्। अनन्तरं “कृतम्” इति उक्त्वा, आचमनीयम् दत्त्वा, इल्वलः भ्रातरं प्रति “निष्क्रम” इति व्याहरत्। तस्मिन् काले, महायशाः मुनिः अगस्त्यः स्मितपूर्वम् तं ब्रह्मघ्नं भ्रातरं प्रति उवाच—“यो मया पच्यते, तव राक्षसः भ्राता मेषरूपधारी, यमलोकं गतः, स कथं निष्क्रमतु?” इति। तद्वचनं श्रुत्वा, भ्रातुः निधनबोधात्, स निशाचरः क्रुद्धः मुनिम् आक्रमितुम् आरब्धवान्। स स ब्राह्मणश्रेष्ठं प्रति धावन्, मुनिना नेत्राग्निना दग्धः नाशितः। अयं तस्य भ्रातुः आश्रमः, सरोवनशोभितः, यत्र ब्राह्मणानां कृपया एतत् दुष्करं कर्म कृतम्। एवं कथयत्सु रामेण सौमित्रिणा सह, सूर्यः अस्तं गतः, सायं संध्याकालः समुपस्थितः। स भ्रात्रा सह विधिवत् सायं सन्ध्यां कृत्वा, आश्रमं प्रविश्य मुनिम् अभिवादितवान्। मुनिना यथान्यायं सत्कृतः, राघवः तत्र रात्रिम् मूलफलानि भुक्त्वा व्यतीयाय। तस्यां रात्र्यां यामिनीं गतायां, सूर्ये उदिते, राघवः अगस्त्यस्य भ्रातरं अनुज्ञापयामास। “नमस्ते भगवन्, सुखेन रात्रिम् अतीतः। अहं तव ज्येष्ठं भ्रातरं गुरुम् द्रष्टुम् इच्छामि, गच्छामि।” इति उक्तः, तेन “गच्छ” इति अनुज्ञातः, रघुनन्दनः निर्दिष्टेन पन्था वनं निरीक्ष्य प्रस्थितः। स तत्र वन्यशाल्यान्, फणितकान्, शालान्, वञ्जुलान्, तिनिशान्, चिरिबिल्वान्, मधूकान्, बिल्वान्, तिन्दुकान् च अपश्यत्। तत्र रामः शतशः वनवृक्षान् पुष्पविततान्, पुष्पशिखरान् लतान् च ददर्श।