रामः तत्र सुखेन निवसन् सीतया सह धर्मज्ञः दश वर्षाणि व्यतीत्य वनं विचचार। तदा पुनः स रामः सुतिक्ष्णाश्रमं प्राप्तवान्, तत्र च मुनिभिः सत्कृतः। तत्रापि शत्रुनिबर्हणः किञ्चित्कालं निवसन्, आश्रमे स्थित्वा महर्षिं सुतिक्ष्णं समुपेत्य सन्मानपूर्वकं प्राञ्जलिरभवत्। काकुत्स्थकुलोत्पन्नः रामः तत्र उपविष्टः सुतिक्ष्णं महर्षिं प्राह— "भगवन्, अस्मिन् वने महर्षिः अगस्त्यः प्रतिष्ठितः इति श्रुतमस्ति। किन्तु एतेन वनस्य विस्तारेण तस्याश्रमस्य स्थानं न जानामि। स कथं तस्य महर्षेः रम्यः आश्रमः? भगवतः कृते अहमपि भ्रात्रा सीतया च सह तं द्रष्टुमिच्छामि। महर्षिं अगस्त्यं द्रष्टुमिच्छामि, तस्मै च प्रणम्य स्वयं तं सेवितुमिच्छामि; एष मे महती स्पृहा हृदि वर्तते।" एवं धर्मात्मनः रामस्य वचनं श्रुत्वा सुतिक्ष्णः ऋषिः हृष्टः दशरथात्मानं प्रत्युवाच— "राघव! अहमपि लक्ष्मणेन सह त्वां एतदर्थं वक्तुमिच्छामि। सौम्य! सीतया सह त्वं अगस्त्यं प्रति गच्छ; सौभाग्येन त्वमेव मम पृष्टवान्। अहं तव अगस्त्यस्य स्थितिं कथयामि। अस्मादाश्रमात् चत्वारि योजनानि दक्षिणदिशं गच्छ; तत्र अगस्त्यस्य भ्रातुः शोभनः आश्रमः अस्ति।" "तत्र प्रायः प्रांशु भूमौ, पिप्पलवनैः शोभिते, पुष्पफलसमृद्धे, नानाविहगनिनादिते रम्ये स्थले। तत्र नानाविधाः पद्मवनानि, शुद्धसलिलानि, हंसबकसंघैः सहितानि, चक्रवाकैश्च शोभितानि दृश्यन्ते। तत्रैकां रात्रिं वसित्वा, प्रभाते दक्षिणदिशं वनेषु पार्श्वेण गन्तव्यम्। तत्र एकं योजनं गत्वा अगस्त्यस्य महर्षेः रम्यः आश्रमः बहुवृक्षसमावृतवनान्ते सम्प्राप्स्यसि। तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह प्रमोदिष्येते, तद्यः वनप्रदेशः बहुवृक्षसमृद्धः। यदि त्वं महर्षिं अगस्त्यं द्रष्टुमन्यसे, बुद्धिमान्, अद्यैव तत्र गन्तुं मनः संनिधत्ताम्।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा रामः भ्रात्रा सह सीतया च अगस्त्यं प्रति प्राञ्जलिः प्रस्थितवान्। मार्गे सः अद्भुतानि वनानि, मेघसन्निभान् शैलान्, सरांसि, नद्यश्च अपश्यत्। सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टं मार्गं गच्छन्, रामः प्रहृष्टः लक्ष्मणं प्रति उवाच— "नूनमिदं तस्य महात्मनः धर्मात्मनः अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः, यतः पन्थानं यावत् दृष्टवान्, सहस्रशः वृक्षाः फलपुष्पभारनम्राः दृश्यन्ते।" "अस्य वनस्य यत्र तत्र तिक्तगन्धः पिप्पलीनां पक्वानां वातेन सह आगच्छति। अत्र च काष्ठानां संचयाः, कुशा च वैदूर्यसदृशाः छिन्नाः क्षिप्ताः दृश्यन्ते। वनमध्ये च श्याममेघशिखराभः धूमस्तम्भः अग्निहोत्रस्य दृश्यते। विविक्तेषु स्नानस्थलेषु द्विजातयः स्नात्वा स्वयंगृहीतानि पुष्पाणि अर्पयन्ति।" "तस्मात् सौम्य, यथा सुतिक्ष्णात् श्रुतवान्, एष एव अगस्त्यस्य भ्रातुः आश्रमः। लोकहितार्थं तस्य भ्राता पुण्यकर्मा बलात् मृत्युमपि निगृह्य, इमां दक्षिणां दिशं पावनां कृतवान्।" "अत्र किल पूर्वं क्रूरौ वातापिः इल्वलश्च, बलवन्तौ ब्राह्मणघ्नौ असुरौ भ्रातरौ अवसताम्। तयोः इल्वलः ब्राह्मणरूपं गृहीत्वा, कपटवाक्यैः, ब्राह्मणान् श्राद्धार्थं आमन्त्रयन्, निर्दयः। ततो भ्रातुः श्राद्धकर्म कृत्वा, तं मेषरूपिणं भ्रातरं ब्राह्मणानां श्राद्धे भोज्यं कृत्वा तान् पाययेत्।" "यदा ब्राह्मणाः भुक्तवन्तः, तदा इल्वलः उच्चैः शब्देन आह्वयेत्— 'वातापे निष्क्रम!' तदाऽपि भ्रातुः वचनं श्रुत्वा वातापिः मेषरूपेण बडदिति शब्दं कृत्वा ब्राह्मणानां शरीरेभ्यः विदारयन् निष्पतति। एवं तौ रूपान्तरकुशलौ मांसशना भ्रातरौ सहस्रशः ब्राह्मणान् नित्यं नष्टवन्तौ।" "अनन्तरं देवानां प्रार्थनया महर्षिः अगस्त्यः तदश्राद्धं कृत्वा तं महाऽसुरं भक्षितवान्। ततः 'कृतम्' इति जलं प्रदाय इल्वलः भ्रातरं 'निष्क्रम' इति आह्वयन् आह। तस्मिन् समये स महायशाः अगस्त्यः ऋषिः सस्मितं तम् भ्रातरं ब्राह्मणघ्नं प्रत्युवाच— 'यो मया भक्षितः तव राक्षसः भ्राता मेषरूपधारी यमसदनं गतः, स कथं निष्क्रमेत्?'" "एवं भ्रातुः निधनसूचकं वचनं श्रुत्वा स निशाचरः ऋषिं क्रुद्धः अभ्यधावत्। स ब्राह्मणश्रेष्ठं अभ्यधावत्, किन्तु तेजसा नेत्राग्निना तेन महर्षिणा दग्धः विनाशितश्च।" एवं रामः लक्ष्मणसीतया सह अगस्त्याश्रममार्गे सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टं पन्थानं गच्छन्, मार्गे महदद्भुतं वनं, पुष्पफलसमृद्धान् वृक्षान्, पिप्पलीगन्धं, अग्निहोत्रधूमं, स्नानस्थलेषु द्विजातीनां पुष्पार्पणं, कुशकाष्ठसंभारांश्च दृष्ट्वा, अगस्त्यस्य भ्रातुः महाश्रमं प्राप्तवान्। तत्र सः अगस्त्यस्य महात्मनः पुण्यकर्मणश्च अद्भुतानि कर्माणि स्मरन्, भ्रातृवधकथा लक्ष्मणाय कथयामास।