तदा सर्वे देवाः तस्य मुनेः तपोविघ्नाय पञ्च अप्सरः विद्युत्प्रभासमानाः नियुक्तवन्तः। ताभिरप्सरभिः स महर्षिः, यो उच्चावचं दृष्टवान्, देवानां कार्यसिद्धये कामवशं नीतः। ताः पञ्च अप्सरः तस्य मुनेः भार्याः अभवन्; तस्मिन्सरःसि तासां गृहम् निर्मितम्, यत्र ताः गुह्यं निवसन्ति। तत्र ताः अप्सरः स्वेच्छया वसन्त्यः, तं यौवनसंयुक्तं मुनिं तपोभिः सङ्गमेन च तोषयन्ति। तासां क्रीडायाः उत्पन्नः वाद्यशब्दः, भूषणरवः, मोहयन्त्यः गीतानि च श्रूयन्ते। एवं श्रुत्वा स धर्मात्मा राघवः, भ्रात्रा सह, मुनिवचनं "अहो आश्चर्यम्!" इति स्वीकृतवान्। एवं भाषमाणे स राघवः तदाश्रममण्डलं ददर्श, यत्र कुशचीरपरिधानाः मुनयः, ब्रह्मतेजसा युक्ताः, समन्तात् विराजन्ति। राघवस्तत्र वैदेह्या लक्ष्मणेन च सह प्रविवेश, तस्मिन्समृद्धे मुनिमण्डले। स तत्र सुखेन निवसन्, महर्षिभिः पूजितः, तेषां तपस्विनां आश्रमान् परिभ्रमन् उपययौ। स महाबलधन्वा पूर्वं तत्र किञ्चित्कालं वसन्, कदाचित् मासान् बहून्, कदाचित् संवत्सरमेकम् अपि तत्र स्थितवान्। अन्यत्र चत्वारि पञ्च वा षट् मासान्, क्वचित् अधिकान् अपि, षडर्धं मासान् अपि वसन्, राघवः तेषु मुन्याश्रमेषु त्रिमासानष्टमासांश्च सुखेन व्यतीतवान्। एवं स यत्र वसन्, दश वर्षाणि व्यतीयाय; धर्मज्ञः राघवः सीतया सह देशान् पर्यगच्छत्। स पुनः सुतिक्ष्णस्याश्रमं प्राप्य, तत्र मुनिभिः सत्कृतः। तत्रापि शत्रुनिषूदनः रामः किञ्चित्कालं स्थित्वा, आश्रमे निवसन्, महर्षिं विनयेन उपससार। काकुत्स्थसुतः उपविष्टः सुतिक्ष्णमिदं प्राह— "भगवन्, अत्र अस्मिन्वने महानृषिः अगस्त्यः वसति इति श्रुतवानस्मि। किन्तु तस्य आश्रमस्य देशो मया न विज्ञायते, एतेन वनस्य विस्तारात्। स विप्रर्षेः रमणीयो य आश्रमः, स कुत्र? त्वदर्थं भ्रात्रा सीतया च सह तं द्रष्टुमिच्छामि। अगस्त्यं मुनिं द्रष्टुं प्रणम्य च तस्य सेवां कर्तुम् इच्छामि; एष मे महत् कामः हृदि वर्तते।" एवं धर्मात्मनः रामस्य वचनं श्रुत्वा सुतिक्ष्णः प्रहृष्टः दशरथात्मानं प्रत्युवाच— "अहमपि त्वां लक्ष्मणेन सह तद्विषये वक्तुमिच्छामि। अगस्त्यं प्रति गच्छ राघव, सीतया सह; भाग्येन त्वमेव मां पृच्छसि। अहं ते वक्ष्यामि, यत्र महानृषिः अगस्त्यः वसति। अस्मादाश्रमात् चत्वारि योजनानि दक्षिणं गच्छ; तत्र अगस्त्यभ्रातुः शोभनः आश्रमः अस्ति। तत्र प्रायः प्राचीना भूमिः, पिप्पलवृक्षैः शोभिता, पुष्पफलैः रम्या, नानाविहङ्गनिनादिता। तत्र नानाविधानि पद्मानि, शुद्धोदकानि, हंसक्रौञ्चसंघैः, चक्रवाकैश्च शोभितानि। तत्र रात्रिं किञ्चित् विश्रान्त्वा, प्रभाते दक्षिणदिशं वनस्य सीम्ना गच्छ। तत्र योजनमेकं यान्तः, अगस्त्यस्याश्रमं प्राप्स्यथ, यः रम्ये वने बहुवृक्षसमाकीर्णे। तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह प्रमोदं अनुभविष्यन्ति, तद्वनं हि रमणीयं बहुवृक्षसमृद्धम्। यदि तं महर्षिं अगस्त्यं द्रष्टुम् काङ्क्षसि, आज्यं तत्र गन्तुम् मनसि निश्चिन्त्य।" एवं मुनिवचः श्रुत्वा रामः भ्रात्रा सह प्रणम्य, सीतया सहितः अगस्त्याय प्रति प्रस्थितवान्। मार्गे विविधानि वनानि, मेघसदृशान् गिरिनिकरान्, सरांसि, नद्यः च अद्भुतानि पश्यन्। सुतिक्ष्णेन निर्दिष्टपथेन यान्तः सुखेन, रामः प्रमुदितः लक्ष्मणं प्रति इदं वचनमुवाच— "नूनं एष स महात्मनः अगस्त्यस्य धर्मात्मनः भ्रातुः आश्रमः, यः समक्षं दृश्यते। ह्येतानि पथि दृष्टानि, सहस्रशः वृक्षाः फलपुष्पभारनम्राः। अयम् अपि तीक्ष्णः पिप्पलीगन्धः वातेन सह आकस्मिकं आगतः। अत्र तत्र चिताः काष्ठानां राशयः दृश्यन्ते, कुशचीराणि च वैदूर्यसदृशानि छिन्नानि सन्ति। वनमध्ये च, मेघशिखराभः, आश्रमाग्नेः धूमस्तम्भः दृश्यते। विविक्तस्नानस्थले द्विजातयः स्नानं कृत्वा, स्वयंगृहीतानि पुष्पाणि अर्पयन्ति।" "तस्मात्, सुतिक्ष्णात् यथाश्रुतम्, एष एव अगस्त्यभ्रातुः आश्रमः। लोकस्य हिताय तस्य भ्राता पुण्यकर्मा, मृत्युम् बलात् निगृह्य, एष दक्षिणदेशः पुण्यभूमिः कृतः।