एवं श्रुत्वा तद् अद्भुतं वचनं, सर्वे वयं महर्षिं प्रति अत्यन्तं कुतूहलयुक्ताः अभवाम। तदा राघवेण एवमुक्तः धर्मात्मा मुनिः तस्य सरसः माहात्म्यं कथयितुम् आरब्धवान्। स महान् मुनिः माण्डकर्णिः दशसहस्रवर्षाणि तीव्रं तपः कृत्वा, जलमध्ये वायुभोजनः स्थितवान्। ततः सर्वे देवाः अग्निप्रधानाः तेन तपसा उद्विग्नाः सञ्जाताः, समागत्य परस्परं मन्त्रयन्तः अब्रुवन्—"अयं मुनिः अस्माकं मध्ये स्थानं इच्छति," इति सर्वे दिविसदः चिन्तितवन्तः। तदा तस्य तपः विघ्नाय, सर्वे देवाः पञ्च मुख्याः अप्सरसः विद्युत्प्रभाः नियुक्तवन्तः। ताभिः अप्सरभिः, स मुनिः, यः परमापरविद् आसीत्, कामवशं नीतः, देवकृत्यसिद्धये। ताः पञ्च अप्सरसः तस्य पत्न्यः अभवन्; तस्मिन् सरसि तासां गृहं निर्मितम्, यत्र ताः गुप्तया वसन्ति। तत्र ताः अप्सरसः स्वेच्छया वसन्त्यः, यौवनं प्राप्तं मुनिं तपसा च संगमेन च तोषयन्ति। तासां क्रीडायाः प्रसङ्गे वाद्यध्वनिः काञ्चनकिङ्किणीनिनादः, रम्यगीतध्वनिश्च श्रूयते। एवं मुनिवचः श्रुत्वा, महात्मा राघवः लक्ष्मणेन सह तद् अद्भुतं स्वीकृतवान्। तस्मिन्नेव समये, मुनिवचनानन्तरं, स आश्रममण्डलमपश्यत्, कुशाजिनसंवृतं, ब्राह्मणतेजसा युक्तं। राघवः वैदेह्या लक्ष्मणेन च सह तत्र शोभनं मण्डलं प्रविष्टः। तत्र महर्षिभिः सत्कृत्य सुखेन वासं कृत्वा, तेषां तपस्विनां आश्रमान् अनुक्रम्य अयात्। स महाबलधन्वा तत्र पूर्वं किञ्चित्कालं वसन्, कदाचित् मासान् बहून्, कदाचित् संवत्सरमेकं अपि स्थितवान्। कदाचिद् चतुर्मासं, पञ्च, षष्ठं वा अन्यत्र स्थित्वा, अन्यत्र अधिकमासान्, कदाचित् अर्धवर्षाधिकं अपि वसन्। एवं सः राघवः तेषु मुन्याश्रमेषु त्रिमासान् अष्टमासांश्च सुखेन न्यवसत्। स एवमेकत्वेन वसन्, दशवर्षाणि यथासुखं व्यापादयन्, सीतया सह धर्मज्ञः राघवः विचरन् अभवत्। अन्यदा सः पुनः सुतिक्ष्णस्य आश्रममुपेत्य, मुनिभिः सत्कृतः। तत्रापि राघवः रिपुसूदनः किञ्चित्कालं स्थित्वा, आश्रमे स्थितः महर्षिं सुतिक्ष्णं ससन्मानम् उपगम्य उपविष्टः। ककुत्स्थनन्दनः तदा सुतिक्ष्णं प्राञ्जलिः उवाच—"भगवन्, महान् मुनिः अगस्त्यः अस्मिन्वने वसति इति अहं नित्यं शृणोमि, किन्तु अस्य विस्तीर्णस्य वनस्य कारणात्, तस्य आश्रमस्य स्थानं न जानामि।" "कः सः रम्यः महर्षेः अगस्त्यस्य आश्रमः? भगवतोऽर्थे, भ्रात्रा सीतया च सह, तं द्रष्टुम् इच्छामि। तं मुनिं अगस्त्यं द्रष्टुं प्रणम्य च इच्छामि; एषा महती मे हृदि वर्तते। तं श्रेष्ठं मुनिं स्वयमेव सेवितुम् इच्छामि।" राघवस्य एतद्वचनं श्रुत्वा धर्मात्मा सुतिक्ष्णः हृष्टः दाशरथिं प्रीत्या उवाच—"अहं अपि लक्ष्मणेन सह तवेदं वक्तुम् इच्छामि।" "राघव, सीतया सह अगस्त्यं गच्छ; सौम्य, स्वयमेव त्वया ममापि एषः प्रश्नः कृतः। अहं तव अगस्त्यस्य स्थानं कथयामि। अस्माद् आश्रमात् चत्वारि योजनानि दक्षिणदिशं गच्छ; तत्र तस्य भ्रातुः शोभनः आश्रमः अस्ति। तस्मिन् प्रायेण प्रान्ते, पिप्पलवृक्षोपशोभिते, पुष्पफलसमाकीर्णे, नानाविहगनिनादिते रम्ये देशे। तत्र नानाविधानि पद्मवनानि, शुद्धोदकानि, हंसबकसङ्कुलानि, चक्रवाकशोभितानि। तत्र एकरात्रं वसित्वा, प्रातः काले दक्षिणदिशं वनसीमान्तमुपेत्य गन्तव्यम्।" "तत्र एकं योजनं गत्वा, अगस्त्यस्य मुनिवरस्य रम्यः आश्रमः प्राप्स्यसि, यः वनस्य शोभायुक्ते स्थले स्थितः। तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च त्वया सह प्रमोदं यास्यतः, रम्यं हि तत् वनं बहुवृक्षसमाकीर्णम्। यदि अगस्त्यं द्रष्टुं निश्चितवान्, तर्हि अद्यैव तत्र गन्तुं मनः कुरु।" इत्येवं सुतिक्ष्णवचनं श्रुत्वा, रामः भ्रात्रा सह, सीतया च, अगस्त्याभिमुखं प्रणम्य प्रस्थितवान्। मार्गे तानि अद्भुतानि वनानि, मेघसन्निभान् गिरीन्, सरांसि, नद्यश्च पश्यन्, सुतिक्ष्णनिर्दिष्टेन पन्थानं सुखेन गच्छन्, रामः अतिप्रीतः लक्ष्मणं प्रति उवाच—"नूनं एष सः महात्मनः अगस्त्यस्य धर्मात्मनः भ्रातुः आश्रमः दृश्यते। यतः मार्गे अस्माभिः दृष्टं, सहस्रशः वृक्षाः फलपुष्पभारनमिताः। अस्माद् वनात् च, वातेन सहसा वह्यमानः, पिप्पलीनां पक्वानां तीक्ष्णः गन्धः आगच्छति।