राघवः सीता लक्ष्मणः च सन्ध्यायां दीर्घं मार्गं गत्वा, सर्वे रम्यं सरः ददृशुः, यः दशयोजनविस्तीर्णः आसीत्। तस्य सरसः कमलैः कुमुदैः चाकीर्णस्य, गजगणैः शोभितस्य, बकहंसकदम्बपक्षिभिः जलचरैः च पूर्णस्य, सौन्दर्यं स्फुरति स्म। तस्मिन् निर्मलजलसारे मनोहरे सरसि, गीतवाद्यनिनादः श्रूयते स्म, किन्तु कोऽपि दृश्यते न। तदा रामः लक्ष्मणः च, महाबाहुः धर्मभृतं ऋषिं कौतूहलात् पप्रच्छतुः। "एतद् अद्भुतं वस्तु श्रुत्वा सर्वे वयं, महर्षे, अतिविस्तीर्णं कौतूहलं प्राप्तवन्तः; कृपया अस्य कारणं कथय।" इति राघवेण उक्तः धर्मनिष्ठः स ऋषिः तस्य सरसः महिमानं वक्तुं आरभत। माण्डकर्णिर्नाम महर्षिः तस्मिन् सरसि वायुजीवनः दशसहस्रवर्षाणि घोरं तपः अकरोत्। तदा सर्वे देवाः, अग्निप्रमुखाः, उद्विग्नाः भूत्वा, समागत्य, "एषः ऋषिः अस्माकं मध्ये स्थानं इच्छति," इति अन्योन्यं चुचर्चुः। तेन सर्वे दिवौकसः चिन्तिताः अभवन्। ततः तस्य तपसः विघ्नाय, देवैः पञ्च महाअप्सराः विद्युत्प्रभाः नियुक्ताः। ताभिः अप्सराभिः, ऋषिः, यः परमं अधमं च दृष्टवान्, कामवशं कृतः, देवेषु इच्छितं सम्पादितम्। ताः पञ्च अप्सराः तस्य ऋषेः पत्न्यः अभवन्; सरसि तासां गृहं निर्मितम्, यत्र ताः अप्सराः सुखेन वसन्ति, ऋषिं यौवनं प्राप्तं रमयन्ति, तपोभिः सङ्गैः च। तत्र तासां क्रीडायां वाद्यनिनादः किङ्किणीजलनं च गीतसुमधुरं च श्रूयते स्म। "आश्चर्यम्!" इति रामः सुमित्रसुतसहितः तं ऋषेः वचनं श्रद्धया स्वीकृतवान्। इत्येव वदन्तं तं, सः तपोवनचक्रं ददर्श, यत्र कुशाजिनपरिधानैः परिवृतं ब्रह्मतेजसा पूर्णम्। तत्र राघवः वैदेही लक्ष्मणः च प्रविष्टवन्तः, तस्मिन् दिव्ये तपोवनचक्रे। तत्र सः सुखेन निवसन्, महर्षिभिः सत्कृतः, तान् तपस्विनां आश्रमान् क्रमशः उपससार। पूर्वं सः शस्त्राधिपः तेषु आश्रमेभ्यः किञ्चित् मासान्, किञ्चित् वर्षं, कदाचित् चतुर्मासान्, पञ्च, षष्ठ मासान्, अन्यत्र अधिकं कालं, अर्धवर्षात् अधिकं च वासं कृतवान्। तेषु आश्रमेषु त्रिमासान् अष्टमासान् च सुखेन अवसत्। तत्र सः सुसंवादेन वसन्, दश वर्षाणि व्यतीतानि; धर्मज्ञः राघवः सीतया सह विचरन्। पुनः सः सुतिक्ष्णस्य आश्रमं प्राप्तवान्, तत्र आगत्य मुनिभिः पूजितः। तत्र अपि रामः शत्रुनिग्रहः किञ्चित् कालं अवसत्; आश्रमे निवसन्, महर्षिं सुतिक्ष्णं विनयपूर्वकं उपससार। उपविष्टः काकुत्स्थवंशजः सुतिक्ष्णं इदं अब्रवीत्— "भगवन्, अत्र वनप्रदेशे महर्षिः अगस्त्यः निवसति। तस्य कथाः सर्वदा श्रुताः, किन्तु तस्य आश्रमस्थानं न जानामि, वनस्य विस्तृतत्वात्। सः महातपस्वी अगस्त्यस्य रम्यः आश्रमः कुत्र अस्ति? तं साक्षात् द्रष्टुम् इच्छामि, भ्रातृसीतया सह। अगस्त्यं गत्वा तं ऋषिं नमस्कर्तुम् इच्छामि; एषा महती इच्छा मम हृदये वर्तते। तं ऋषिं स्वयम् सेवितुम् इच्छामि—" इति रामस्य धर्मात्मनः वचनं श्रुत्वा सुतिक्ष्णः प्रीतः अभाषत— "दाशरथे, अहम् अपि तव लक्ष्मणेन सह एतद् वक्तुम् इच्छामि। राघव, सीतया सह अगस्त्यं गच्छ; सौभाग्येन त्वं स्वयम् मम इदं पृच्छसि।" "राम, अगस्त्यस्य महान् आश्रमः कुत्र अस्ति, तव कथयामि। अस्मात् आश्रमात् दक्षिणदिशं चत्वारि योजनानि गच्छ; तत्र अगस्त्यस्य भ्रातुः दिव्यः आश्रमः अस्ति। तस्मिन् प्रदेशे बहु वृक्षैः, पिप्पलवनैः शोभिते, पुष्पफलसमृद्धे, पक्षिस्वरैः रम्ये। तत्र विविधाः कमलसरोवराः निर्मलजलाः, हंसबकचक्रवाकैः शोभिताः। तत्र एकं रात्रिं वसित्वा, प्रातः दक्षिणदिशं वनपथस्य तीरं गच्छ। तत्र एकं योजनं गत्वा, अगस्त्यस्य आश्रमं प्राप्स्यसि, यः रम्ये वनप्रदेशे बहुवृक्षैः शोभितः। तत्र वैदेही लक्ष्मणः च त्वया सह हर्षं अनुभविष्यतः, सः वनप्रदेशः बहुवृक्षसमृद्धः। यदि त्वं अगस्त्यं द्रष्टुम् निश्चितः, बुद्धिमान्, तर्हि अद्य तत्र गमनाय चित्तं स्थापय।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, रामः भ्रातृसहितः सीतया सह अगस्त्यं प्रति प्रणम्य प्रययौ। मार्गे अद्भुतानि वनानि, मेघसदृशाः पर्वताः, सरांसि नद्यः च दृष्ट्वा, सः गच्छति स्म।