रामः सीता लक्ष्मणः च तु तत्र वनमार्गे गच्छन्तः, मृगगणान् सङ्गतान् मदोत्कटान् शृङ्गिणः च, महिषान् वनशूकरान् वृक्षद्वेषिणः गजान् च दृष्टवन्तः। दीर्घं मार्गं गत्वा, सूर्यास्तसमये, ते सर्वे मिलित्वा रम्यं सरः अपश्यन्, योजने दश विषालम्। तत्र सरसि, कमलैः कुमुदैः च पूर्णे, गजगणैः शोभिते, बकहंसकदम्बपक्षिभिः आकुले, जलचरैः समृद्धे, रमणीयं दृश्यं बभूव। तस्मिन् स्वच्छजलसरे, गीतवादित्रशब्दः श्रुतः, किन्तु कश्चित् दृष्टो नासीत्। तदा कौतूहलात् रामः महाबाहुः लक्ष्मणः च, धर्मभृतं ऋषिं पप्रच्छताम्। "एतत् अद्भुतं दृष्ट्वा, हे महर्षे, अस्माकं सर्वेषां महत् कौतूहलम् अभूत्; कृपया तत्त्वं कथय।" इति रामेण उक्तः धर्मनिष्ठः स ऋषिः सरःशक्तिं कथयितुं आरभत। "महर्षिः माण्डकर्णिः तत्र सरसि दश सहस्राणि वर्षाणि वायुभक्षणेन महातपः कृतवान्। ततः सर्वे देवाः अग्निप्रधानाः उद्विग्नाः अभवन्, एकत्र मिलित्वा, 'एषः ऋषिः अस्माकं मध्ये स्थानम् इच्छति,' इति चिन्तयन्तः। तदा तस्य तपः विघ्नाय, देवाः पञ्च अप्सरः विद्युत्प्रभासमानाः नियुक्तवन्तः। ताभिः अप्सराभिः, ऋषिः परमं च अधमं च दृष्ट्वा, कामवशं नीतः, देवकार्यं सिद्धम् अभवत्। पञ्च अप्सरः तस्य पत्न्यः अभवन्; तस्मिन् सरसि गृहम् निर्मितम्, यत्र ताः अप्सरः गुप्तम् वसन्ति। तत्र ताः अप्सरः स्वेच्छया रमन्ति, ऋषिं नवयौवनं प्राप्तम् आनन्दयन्ति, तपसः च संगमस्य च साधनैः। तासां क्रीडायाः वादित्रशब्दः भूषणानां झंकारः च, मनोहरगीतैः मिश्रितः, श्रूयते।" एवं धर्मभृतः ऋषेः वचनं श्रुत्वा, रामः सौमित्रिणा सह, "आश्चर्यम्!" इति अनुमोदितवान्। तस्य वचनानन्तरम्, सः आश्रममण्डलम् अपश्यत्, कुशचीरवस्त्रैः परिवृतम्, ब्रह्मतेजसा पूर्णम्। तत्र रामः वैदेह्या लक्ष्मणेन च सह प्रविष्टः, तस्मिन् दिव्ये आश्रममण्डले। तत्र सः सुखेन निवसन्, महर्षिभिः पूजितः, तपस्विनां आश्रमान् क्रमशः अगच्छत्। सः महायशाः रामः पूर्वं तत्र महीयांसि आयुधानि धारयन्, कदाचित् मासान् अनेके, कदाचित् संवत्सरम् एकम् अपि निवसन्। कदाचित् चतुर्मासान्, पञ्च, षष् च अन्यत्र, अन्यत्र च अधिकमासान्, अर्धवर्षात् अधिकम् अपि तत्र निवसन्। तत्र महर्षि-आश्रमेषु त्रिमासान् अष्टमासान् च सुखेन रामः निवसन्। एवं तत्र सौम्यभावेन वसन्, दश वर्षाणि व्यतीतानि; रामः धर्मवित् सीतया सह वनं विचरन्। पुनः सः सुतिक्ष्णस्य आश्रमम् आगतः, तत्र आगत्य, महर्षिभिः सम्मानितः अभवत्। तत्र अपि रामः शत्रुनिग्रहः किञ्चित् कालम् अवसत्; आश्रमे निवसन्, सः महर्षिं सुतिक्ष्णं ससम्मानम् उपसंगम्य उपविष्टः, ककुत्स्थवंशजः सुतिक्ष्णं सम्बोधितवान्: "हे महर्षे, अत्र वनस्थः प्रसिद्धः अगस्त्यऋषिः निवसति। तस्य आश्रमस्य स्थानम् अहम् न जानामि, वनस्य विस्तृतत्वात्। सः महर्षिः अगस्त्यः यत्र रम्यः आश्रमः तत्र अस्ति? तं द्रष्टुम् अहम् भ्रातृसीता सहितः गन्तुम् इच्छामि। अगस्त्यं द्रष्टुम्, ऋषिं नमस्कर्तुम्, मम हृदये महती इच्छा वर्तते। तं महर्षिं स्वयं सेवितुम् इच्छामि।" एवं रामस्य धर्मात्मनः वचनं श्रुत्वा, सुतिक्ष्णः हृष्टः दशरथसुतं उवाच: "अहम् अपि लक्ष्मणेन सह तव प्रति एतत् वदितुम् इच्छामि। सौभाग्येन त्वम् स्वयम् एतत् मम पृच्छसि। राघव! सीतया सह अगस्त्यं गच्छ। अहम् तव अगस्त्यस्थानम् कथयिष्यामि। अस्मात् आश्रमात् दक्षिणदिशं योजने चत्वारि गच्छ; तत्र अगस्त्यस्य भ्रातुः रम्यः आश्रमः अस्ति। तत्र प्रायः विस्तीर्णभूमौ, पिप्पलवृक्षशोभिते, पुष्पफलसमृद्धे, विविधपक्षिस्वरेण रम्ये। तत्र विविधकमलसरोवराणि स्वच्छजलानि, हंसबकसंघैः चक्रवाकैः शोभितानि। तत्र एकं रात्रिं रम, प्रातः दक्षिणदिशं वनसीमान् अनुगच्छ। तत्र योजने एकं गत्वा, अगस्त्यस्य आश्रमं प्राप्तुम् शक्यते, रम्ये वने बहुवृक्षशोभिते। तत्र वैदेही लक्ष्मणः च त्वया सह हर्षं अनुभविष्यति, तद्वनप्रदेशः बहुवृक्षसमृद्धः। यदि त्वं अगस्त्यं द्रष्टुम् निश्चितः, आजि एव तत्र गन्तुं चित्तं स्थापय।" एवं सुतिक्ष्णस्य वचनं श्रुत्वा, रामः भ्रातृसहितः, सीतया सह अगस्त्यं प्रति प्रणम्य गन्तुम् आरभत।