महायशस्विन्! त्वां प्रतीक्ष्यैव अहं स्वशरीरं भूमौ त्यक्त्वा देवलोकं न गतवान्। श्रुतवान् अस्मि, हे काकुत्स्थ, राज्यं हीनः सन् चित्रकूटे वसन् त्वं इह आगतः, अपि च देवानां ईश्वरः इन्द्रः अपि आगतः। स देवः महेश्वरः देवानां अधिपः माम् उपसृत्य उक्तवान्—मया तपसा सर्वे लोकाः जिताः इति। अत्र स्थाने, यत् मया तपसा विजितम्, यत्र देवर्षिभिः पूजितः अस्मि, मम प्रसादात् त्वं भार्यया लक्ष्मणेन च सह वसतु। तस्मै महातपसे सत्यवचसे रामः आत्मसंयतः, ब्रह्माणं प्रति इन्द्रवद् प्रत्युवाच। "महामुने! अहम् अपि स्वयम् लोकान् जेष्यामि; किं तु, त्वया निर्दिष्टमिदं वनवासस्थानं वाञ्छामि। सर्वेषां हिते स्थितः, सर्वविद्याविशारदः त्वं, महात्मा शरभङ्गः गौतमश्च मम इदं निवेदितवन्तौ।" इति रामेण उक्तः स महायशाः महर्षिः परमस्नेहेन हर्षसंयुक्तं मधुरं वाक्यम् अपि उवाच—"एष एव आश्रमः, राम, पुण्यः रम्यः च, सदा मुनिगणैः सेवितः, मूलफलसम्पन्नः। अत्र गच्छन्ति महान् हरिणगणः, ते केवलं लुब्ध्वा न तु हिंसन्ति, निर्भयाः गच्छन्ति। अन्यद् दोषं न पश्यसि अत्र, केवलं मृगैः किञ्चित् क्लेशः अस्ति।" इति महर्षेः वचः श्रुत्वा लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता धनुष्काण्डं गृहीत्वा उवाच—"भाग्यवन्त! एतान् संहृत्य हरिणगणान् तीक्ष्णबाणेन हनिष्यामि। यदि त्वया तत्र तेषां रक्षणं क्रियते, किम् अन्यत् दुःखतरम् अस्ति?" इति। "अहम् अत्र आश्रमे दीर्घकालं वसितुं न शक्नोमि।" इति रामः उक्त्वा सायं संध्याकर्म अकरोत्। ततः संध्याकर्म कृत्वा, सीतया लक्ष्मणेन च सह सुतीक्ष्णस्य रम्ये आश्रमे निवासाय व्यवस्थितवान्। तदा स्वयं महात्मा सुतीक्ष्णः तौ नरश्रेष्ठौ सम्यक् पूजयित्वा, रात्रौ समाप्तायां तपस्विभ्यः योग्यं शुद्धं भोजनं दत्तवान्। अष्टमः सर्गः श्रोतव्यः। रात्रौ सुतीक्ष्णेन सम्यक् पूजितः रामः सौमित्रिणा सह तत्र वासमकरोत्, प्रभाते उत्थाय। राघवः समये सीतया सह पद्मगन्धि शीतलेन जलेन शौचं कृत्वा, तस्मिन् मुनिवने त्रीन्—वैदेहीं रामं लक्ष्मणं च—प्रभाते वह्निदेवान् यथाविधि पूजयामासुः। आदित्यं उदितं दृष्ट्वा, पापं विमुच्य, सुतीक्ष्णं समीपं गत्वा मधुरं वाक्यम् ऊचुः—"त्वया, भगवन्, सुखेन पूजिताः स्मः; मुनयः गच्छन्तः स्म, वयं अपि प्रस्थितुं समिच्छामः। दण्डकारण्ये वसतां शुद्धाचारमुनिनां सर्वाश्रममण्डलम् अवलोकितुम् इच्छामः। तपसा दमेन च दग्धसर्वपापानां मुनिप्रवराणां अनुमतिं लब्धुम् इच्छामः।" एवं निवेद्य, "गच्छामः" इति रामः सौमित्रिणा सीतया सह मुनिपादौ वन्द्य प्रणामं कृतवान्। तयोः पादस्पर्शे महर्षिः तान् उत्थाप्य, स्नेहेन आलिङ्ग्य, इदं वचनम् उवाच—"गच्छ, राम, सौमित्रिणा सीतया च सह, छायावत् अनुयायिन्या। दण्डकारण्ये वसतां तपसा शुद्धात्मनाम् ऋषीणां रम्यं आश्रमम् पश्य। तत्र उत्तममूलफलसम्पन्नानि काननानि, पुष्पितवृक्षान्, हरिणगणान्, विहङ्गसंघांश्च द्रक्ष्यसि। सरांसि पद्मसंपूर्णानि, शुद्धवारिणि, जलचरविहङ्गसंघान् च पश्यसि। रम्याणि दृश्यानि, गिरीणां प्रस्रवणानि, मयूरनादरम्यानि वनानि अपि द्रक्ष्यसि। गच्छ पुत्र! सौमित्रे त्वमपि गच्छ। सर्वं दृष्ट्वा पुनः आश्रमं प्रत्यागन्तव्यम्।" एवं उक्ते काकुत्स्थः लक्ष्मणेन सह "एवं" इति प्रत्युवाच, मुनिवरं प्रदक्षिणीकृत्य प्रस्थानाय उद्यतः। ततः विशाललोचना सीता भ्रातरौ शुभे तूणे धनुषी च, दीप्ते खड्गे च दत्तवती। तौ शुभतूणीरबद्धौ धनुषी आदाय शब्दं कृत्वा, रामलक्ष्मणौ आश्रमात् निर्गत्य प्रस्थितवन्तौ। तौ मनोज्ञरूपसम्पन्नौ, महर्षिणा अनुमतेन, धनुषी खड्गौ च गृहीत्वा, सीतया सह शीघ्रं जग्मतुः। नवमः सर्गः श्रोतव्यः। सुतीक्ष्णस्य अनुमतिं लब्ध्वा, रघुवंशजः प्रस्थितः; तत्र हृदयसम्भूतं स्नेहपूर्णं वचनं पतिं प्रति उवाच। "अत्यन्तसूक्ष्मया पद्धत्या महान् अधर्मः सम्पद्यते; विरम्य कामाद्युपजातदुःखात् मोक्षः लभ्यते। कामसम्भूताः त्रयः दुःखहेतवः, तेषु अनृतं गुरुतरं, अन्ये द्वौ तेन अधिकौ।" एवं रामस्य वनवासकथा सुतीक्ष्णमुन्याश्रमसंवादेन, मृगदोषनिवेदनेन, धर्मोपदेशेन च, स्निग्धया परम्परया प्रवहति।