ततः रघुवंशजौ द्वौ, सदैव सहचरौ, सीतया सह विविधवृक्षसमाकीर्णं वनं प्रविश्य गतवन्तौ। तौ भीषणं वनं प्रविश्य, पुष्पितफलवृक्षैर्युक्तं दृष्टवन्तौ, तत्र एकं आश्रमं दूरदेशे स्थितं, वल्कलमालाभिरलंकृतं। तत्र रामः तपस्विनं सुतिक्ष्णं, घोरतपसा युक्तं, शौचचिह्नैः च मलिनं च, यथानियमं उपविष्टं, संबोधितवान्। "अहं रामः, भगवन्, त्वां द्रष्टुमागतः; तस्मात्, धर्मज्ञ, सत्यवीर्यमहर्षे, मम सन्देशं ब्रूहि।" सुतिक्ष्णः तं रघुवंशश्रेष्ठं रामं, सत्यधर्मपालकं, स्वागतं कृत्वा, उवाच— "एष आश्रमः, यः त्वया प्रविष्टः, इव अधिपेन रक्षितः। केवलं त्वां प्रतीक्ष्य, महायशः, अहं देहं भूमौ त्यक्त्वा, देवलोकं न गतः। श्रुतं मया यः त्वं राज्यात् वञ्चितः, चित्रकूटे वासं कृत्वा, इह आगतः; इन्द्रः अपि देवाधिपः आगतः।" "स देवः, महादेवः, देवाधिपः, मम समीपं आगत्य, उक्तवान् यः मम तपसा सर्वलोकान् जितवान्। एष स्थानं, देवर्षिभिः पूजितं, मम तपसा प्राप्तं, मम प्रसादेन, त्वं सीतया लक्ष्मणेन च सह, अत्र वस।" तं महातपस्विनं, सत्यवचनं, रामः, आत्मसंयमी, ब्रह्माय इन्द्रः इव, प्रत्युवाच— "महर्षे, अहं स्वयम् लोकान् जेष्यामि; किन्तु, यथात्वया उक्तं, वने अत्र वासं इच्छामि। सर्वार्थविद्, सर्वभूतहिते रतः, इति शरभङ्गेन गौतमेन च मम उक्तम्।" एवं रामेण उक्तः, स महातपस्वी, लोके प्रसिद्धः, हर्षपूर्णं मधुरं वचनं उवाच— "एष आश्रमः, राम, पुण्यः रम्यः च, सदा मुनिसंघैः सेवितः, मूलफलसम्पन्नः। महान् मृगगणः इह आगत्य, लुब्धः सन् अपि, न हिंसित्वा, निर्भयः निर्गच्छति। अन्यः दोषः नास्ति, केवलं मृगैः; एतद् महर्षेः वचनं श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता—" धैर्यवान् धनुः शरांश्च गृहीत्वा, इदं वचनं उवाच— "भाग्यवत्, एतान् मृगगणान् हनिष्यामि। तीक्ष्णेन शरेण हन्यां; यदि त्वं तत्र तान् आरोग्यं कुर्याः, ततो दुःखं किम् अधिकं।" "अहं दीर्घकालं अत्र आश्रमे वासं कर्तुं न समर्थः।" इति उक्त्वा रामः, सांध्योपासना सम्पाद्य विरमितवान्। तत्र सांध्योपासनां कृत्वा, सीतया लक्ष्मणेन च सह, सुतिक्ष्णस्य रम्ये आश्रमे वासं व्यवस्थितवान्। ततः सुतिक्ष्णः स्वयम्, महात्मा, तौ नरश्रेष्ठौ यथायोग्यं पूजयित्वा, रात्रौ आगत्य, शुद्धं तपस्विभिः योग्यं भोजनं ददौ। अष्टमः सर्गः श्रोतव्यः। रामः सौमित्रिणा सह, सुतिक्ष्णेन यथायोग्यं पूजितः, तत्र रात्रिं यापयित्वा, प्रातः उत्तिष्ठति। राघवः, समये उत्ताय सीतया सह, शीतं पद्मगन्धयुक्तं जलं उपस्पृश्य शुद्धिं कृतवान्। तत्र वने, मुनिशरणे, वैदेही रामः लक्ष्मणः च, प्रातः अग्निं देवांश्च विधिवत् पूजितवन्तः। सूर्यं उदयन्तं दृष्ट्वा, पापं नष्टं, सुतिक्ष्णं समीपं गत्वा, मृदु वचनं ऊचुः— "त्वया सुखेन संवासिताः, पूजिताः, वयं अनुमतिं याचामः, यतः मुनयः प्रेषयन्ति।" "दण्डकवनवासी, शुद्धाचाराः मुनयः, सर्वाश्रममण्डलं द्रष्टुं शीघ्रं गच्छामः। तव अनुमतिं इच्छामः, धर्मनिष्ठैः तपसा दमितैः, अग्निशिखासदृशैः मुनिभिः सह।" "गन्तुम् इच्छामः," इति उक्त्वा, रामः सौमित्रिणा सीतया च सह, मुनेः चरणौ प्रणम्य। तयोः चरणस्पर्शे, स महर्षिः तान् उत्थाप्य, स्नेहेन आलिङ्ग्य, इदं वचनं उवाच— "शुभं मार्गं गच्छ, राम, सौमित्रिणा सीतया च सह, या छायायाम् अनुगच्छति। दण्डकवनवासी तपस्विनां रम्यं आश्रमं पश्य, ये तपसा शुद्धात्मानः।" "सर्वत्र उत्तममूलफलवनानि, पुष्पितवृक्षान्, श्रेष्ठान् मृगगणान्, शान्तपक्षिसंघान् च द्रक्ष्यसि।" "पुष्पसंपन्नपद्मिन्यः, निर्मलजलानि, जलचरपक्षिसंघानि, रम्यं दृश्यं, पर्वतानदीः, मयूरनिनादितवनानि च पश्यसि।" "गच्छ पुत्र; सौमित्रे त्वं अपि गच्छ। सर्वं दृष्ट्वा पुनः आश्रमं आगन्तव्यम्।" एवं उक्तः काकुत्स्थः लक्ष्मणेन सह, "एवम्" इति प्रत्युवाच, मुनिं प्रदक्षिणं कृत्वा, गन्तुं आरभ्यते। तदा सीता विस्तीर्णलोचनाः, तयोः भ्रातरौ सुंदरं तूणीरं धनुः च, दीप्तं खड्गं च ददौ। तौ उत्तमं तूणीरं बध्वा, धनुः घोषं कृत्वा, रामः लक्ष्मणः च आश्रमं त्यक्त्वा प्रस्थितवन्तौ।