रामः तदा तपस्विभिः न आज्ञाप्यः इति सूचयन्, “माम् एवं न आज्ञापयितव्यं; अहम् तपस्विभ्यः न आज्ञाप्यः। केवलं स्वधर्माय वनं प्रवेष्टव्यम्,” इत्युक्तवान्। पितुः आदेशं पालयन्, राक्षसैः तपस्विनां कृतं विघ्नं निवारयितुं वनं प्रविष्टवान्। संयोगेन तपस्विनां कार्यसिद्धये आगतः, तस्य वनवासः महाफलदः भविष्यति। राक्षसशत्रून् तपस्विनां युद्धे हन्तुं इच्छति; तपस्यायुक्ताः ऋषयः भ्रातृसहितं तस्य वीर्यं पश्यन्तु। ततः स धर्मनिष्ठः आत्मसंयमी रामः लक्ष्मणेन सह तपस्विभ्यः वरं दत्त्वा, तैः तपस्विभिः सह सुतिक्ष्णस्य आश्रमं प्रति गतवान्। शृणु सप्तमं सर्गं इति सूचितम्। रामः शत्रूनां तापः, भ्रातृसहितः सीतया सह, तैः द्विजातिभिः ऋषिभिः सह सुतिक्ष्णस्य आश्रमं प्रति गतवान्। दीर्घं मार्गं गत्वा, बहून् जलपूर्णान् नदीन् उल्लंघ्य, शुद्धं पर्वतं मेरुसमं दृष्टवान्। ततः रघुकुलोत्पन्नौ भ्रातरौ सदा सह, सीतया सह, विविधवृक्षसमाकीर्णं वनं प्रविष्टवन्तौ। पुष्पफलसमृद्धैः वृक्षैः युक्तं भीषणं वनं प्रविष्ट्वा, एकान्तस्थले चर्मपट्टाभिरालङ्कृतं आश्रमं दृष्टवान्। तत्र रामः तपस्यायुक्तं सुतिक्ष्णं, यथाक्रमेण तपःचिह्नधारीणं, समागतं दृष्ट्वा, सम्बोधितवान्—“अहम् रामः, भगवन्, त्वां द्रष्टुं आगतः; अतः धर्मवित्, वीर्यवान् महर्षे, मम प्रति वद।” सुतिक्ष्णः हर्षपूर्णं स्वागतं कृत्वा, “स्वागतम् रघुकुलश्रेष्ठ राम, सत्यनिष्ठेषु अग्रगण्यः; त्वया प्रविष्टमिदं आश्रमं अधिपेन रक्षितमिव। त्वां प्रतीक्ष्य, महायशः, देहं भूमौ त्यक्त्वा दिव्यलोकं न प्राप्तवान्। श्रुतवान् अस्मि—राज्ये विहीनः चित्रकूटे वासं कृत्वा, काकुत्स्थः इह आगतः, इन्द्रः अपि देवाधिपः आगतः। देवः महेश्वरः देवाधिपः मम समीपं आगत्य, मम पुण्येन सर्वं लोकं जितवान् इति उक्तवान्। इदं स्थानं देवैः ऋषिभिः पूजितम्, तपसा प्राप्तम्, मम कृपया त्वं सीतया लक्ष्मणेन सह इह वस।" तपस्यायुक्तं सत्यवचनं महर्षिं प्रति रामः आत्मसंयमी, ब्रह्माणं प्रति इन्द्रः यथा, प्रत्युत्तरं दत्तवान्—“महर्षे, अहम् स्वयम् लोकान् जेष्यामि; किन्तु यथा त्वया उक्तम्, वनवासं इच्छामि। सर्वेषु विषयेषु निपुणः, सर्वभूतहिते रतः; एतत् महात्मना शरभङ्गेन गौतमेन च मम कथितम्।” रामस्य वचनं श्रुत्वा, लोके प्रसिद्धः महर्षिः हर्षपूर्णं मधुरं वचनं उक्तवान्—“एषः आश्रमः, राम, पुण्यः रम्यः, सदा ऋषिसमूहैः सेवितः, मूलफलसमृद्धः। महागणाः मृगाः इह आगत्य, मोहिताः अपि, अनहिंसिताः, निर्भयम् निर्गच्छन्ति। मृगैः विना अन्यः दोषः नास्ति।” एतद् महर्षेः वचनं श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता रामः, दृढः, धनुः बाणैः गृहीत्वा, उक्तवान्—“भाग्यशाली, एतान् मृगगणान् हनिष्यामि। तीक्ष्णेन बाणेन हन्यां, यदि त्वं तत्र तान् रक्षेत्, ततोऽधिकं दुःखं किम्?” “अहम् दीर्घकालं इह आश्रमे वासं न शक्नोमि।” इत्युक्त्वा रामः निवृत्तः, सायंकाले सन्ध्यावन्दनं कृतवान्। तत्र सायंकाले सन्ध्यावन्दनं कृत्वा, सुतीक्ष्णस्य रम्ये आश्रमे सीतया लक्ष्मणेन सह वासाय व्यवस्थितवान्। ततः सुतीक्ष्णः महात्मा, द्वौ नरश्रेष्ठौ यथायोग्यं सत्कारं कृत्वा, रात्रौ आगत्य, तपस्विभ्यः योग्यं शुद्धं भोजनं दत्तवान्। शृणु अष्टमं सर्गम्। रामः सौमित्रिणा सह, सुतीक्ष्णेन यथायोग्यं सत्कृतः, तत्र रात्रिं व्यतीत्य, प्रातः उत्तिष्ठितः। राघवः समये सीतया सह, शीतं पद्मगन्धयुक्तं जलं उपयोक्त्वा, शुद्धिं कृतवान्। ततः तस्मिन् तपस्विसंश्रये वने, वैदेही रामः लक्ष्मणः च, प्रातः अग्निं देवताः च विधिवत् पूजितवन्तः। सूर्यस्य उदयं दृष्ट्वा, पापानि निवार्य, सुतीक्ष्णं समीपं गत्वा, मधुरं वचनं उक्तवन्तः—“सुखेन त्वया सत्कृतः, पूजितः; ऋषयः च आग्रायन्ति, अतः वयं गच्छामः। दण्डकवने शुद्धाचारैः ऋषिभिः यः आश्रममण्डलं तेषां द्रष्टुं शीघ्रं गच्छामः। धर्मनिष्ठैः तपसा जितेभिः अग्रगण्यैः ऋषिभिः सह, तव अनुमतिं इच्छामः।” “गन्तुम् इच्छामः,” इत्युक्त्वा रामः सौमित्रिणा सीतया च सह, महर्षेः पादयोः प्रणामं कृतवान्। तेषां पादस्पर्शं कृत्वा, महर्षिः तान् उत्थाप्य, स्नेहपूर्णं आलिङ्ग्य, प्रेम्णा वचनं उक्तवान्—“गच्छतां शुभमार्गे, राम, सौमित्रिणा सीतया च सह, या छायायामिव त्वां अनुगच्छति।