एतत् श्रुत्वा धर्मात्मा ककुत्स्थस्य पुत्रः सर्वान् तपस्यि तपो-निष्ठान् ऋषीन् संबोधयन् इदं वचनम् उदाहरत्। “मां न आदेशयितव्यम्; अहं तपस्विभिः न आदेशितव्यः। स्वधर्मार्थमेव वनम् प्रवेष्टव्यम्। पितुः आदेशं पालनाय अयं वनम् प्रविष्टः, राक्षसैः तपस्विभ्यः कृतं अनिष्टं अपाकर्तुं आगतः। अद्य संयोगेन तपस्विनां कार्यसिद्ध्यर्थम् आगतः; मम वने वासः महाफलप्रदः भविष्यति। तपस्विनां शत्रून् राक्षसान् युद्धे हन्तुम् इच्छामि; तपो-समृद्धाः ऋषयः भ्रातृसहितं मम वीर्यं पश्यन्तु।” ततः धर्मनिष्ठः आत्मसंयमी रामः लक्ष्मणेन सह तपस्विभ्यः वरं दत्त्वा, तैः सह सुतिक्ष्णं प्रति प्रस्थितः। सप्तमः सर्गः श्रोतव्यः। रामः शत्रुभिः दहिता, भ्रातृसहितः सीतया च, तैः द्विजातिभिः ऋषिभिः सह सुतिक्ष्णस्य आश्रमम् अगच्छत्। दीर्घं मार्गं गत्वा, बहून् जलपूर्णान् नदीन् उल्लङ्घ्य, शुद्धं पर्वतम् अपश्यत्, महा मेरु-समानं उच्चं। ततः रघुवंशजौ उभौ, सदा सहचरौ, सीतया सह विविध-वृक्षैः वनम् प्रविष्टौ। स पुष्पफल-समृद्ध-वृक्षैः भीष्णं वनम् प्रविश्य, एकान्ते स्थितम् आश्रमम् अपश्यत्, यत्र वल्कलमालाभिः शोभितम्। तत्र रामः सुतिक्ष्णं तपो-समृद्धम् ऋषिं, यथानियमं तपस्याभिलक्षितं मलिनं स्थितम्, संबोधयन् उवाच— “अहं रामः, भगवन्, त्वां द्रष्टुम् आगतः; तस्माद् धर्मज्ञ, सत्यवीर्य-महर्षे, मम प्रति वक्तव्यम्।” सुतिक्ष्णः प्रीत्या प्रत्युवाच— “स्वागतं ते, रघुवंशश्रेष्ठ, राम सत्यधर्मपरायण; त्वया प्रवेशिता अयं आश्रमः अधिपेन रक्षितः इव। त्वां प्रतीक्ष्य, महायशः, देहं भूमौ त्यक्त्वा दिव्यलोकं न गतः। श्रुतम् मया— राज्यं विहाय चित्रकूटे निवसन्, ककुत्स्थ, त्वं अत्र आगतः, इन्द्रः अपि देवेशः आगतः। स देवः महेशः देवाधिपः मम समीपं आगत्य, तपसा सर्वलोकान् जितवान् इति उक्तवान्। अयं स्थानः, देवर्षिभिः पूजितः, तपसा मया जितः; मम प्रसादात्, त्वं सीतया लक्ष्मणेन च अत्र वासं कुरु।” तपसा दीप्तः सत्यवाक् महर्षे प्रत्युत्तरं रामः आत्मसंयमेन ब्रह्माणं प्रति इन्द्रः इव उवाच— “महर्षे, अहम् अपि लोकान् जितुम् शक्नोमि; किन्तु यथोक्तम्, वने वासम् इच्छामि। सर्वार्थकुशलः सर्वभूतहितैषी त्वम्; एतत् शारभङ्गेन गौतमेन च मम उक्तम्।” रामस्य वचनेन प्रहृष्टः महर्षिः मधुरं वचनम् उवाच— “एष आश्रमः, राम, पुण्यः रम्यः, सदा ऋषिगणैः सेवितः, मूलफलैः सम्पन्नः। अत्र आगत्य, महा-हरिण-समूहाः, लुब्ध्वा अपि न हिंसन्ति, निर्भयम् निर्गच्छन्ति। हरिणेभ्यः अन्यः दोषः नास्ति; एतत् महर्षेः वचनम् श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता— धनुः बाणैः गृहीत्वा इदं वचनम् उवाच— ‘भाग्यवती, अहं संगतान् हरिण-समूहान् हन्तुम् इच्छामि।’ ‘तीक्ष्णेन बाणेन तान् हन्याम्; यदि त्वं तत्र तान् रक्षेः, ततो दुःखं किम्?’ ‘अत्र आश्रमे चिरकालं वासं न शक्नोमि।’ इत्युक्त्वा रामः सांध्योपासना अकरोत्। तत्र सांध्योपासना कृत्वा, सीता लक्ष्मणेन सह सुतिक्ष्णस्य रम्ये आश्रमे निवासाय व्यवस्थितः। ततः सुतिक्ष्णः, महात्मा, सायंप्रकाशे रात्रौ आगते, तौ नरश्रेष्ठौ यथार्हम् सत्कार्य, तपस्विभ्यः योग्यं शुद्धं भोजनम् प्रददौ। अष्टमः सर्गः श्रोतव्यः। रामः सौमित्रिणा सह सुतिक्ष्णेन यथार्हम् सत्कृतः रात्रौ तत्र निवसन्, प्रातः उत्तिष्ठत्। राघवः सीतया सह यथाकालं पद्मगन्ध-शीतलेन वारिणा शुद्धिं कृतवान्। ततः तस्मिन् तपस्विनां आश्रय-वनम्, वैदेही रामः लक्ष्मणः च प्रातः अग्निं देवांश्च विधिवत् पूजयामासुः। सूर्यस्य उदयम् दृष्ट्वा, पापानि विनिर्जित्य, सुतिक्ष्णं समीपं गत्वा, सौम्यं वचनम् ऊचुः— “भगवन्, त्वया सुखेन सत्कृताः, पूजिताः; वयं गन्तुम् इच्छामः, ऋषयः अग्रे प्रोत्सहन्ति। दण्डकारण्ये शुद्धाचाराणां मुनिनां आश्रममण्डलं द्रष्टुम् शीघ्रं यामः। धर्मनिष्ठैः तपःसंयमैः ऋषिभिः सह, त्वत्तः अनुमतिं प्राप्तुम् इच्छामः।” ‘गन्तुम् इच्छामः’ इत्युक्त्वा रामः सौमित्रि-सीता-सहितः ऋषेः पादयोः प्रणम्य। तेषां पादस्पर्शे महर्षिः तान् उत्थाप्य, स्नेहेन आलिङ्ग्य, स्नेहपूर्णं वचनम् उवाच।