रामः सततं भक्त्या सर्वान् प्रजाजनान् स्वात्मवत् प्रियपुत्रवत् च यथाशक्त्या रक्षन्, नृपत्वस्य सत्यम् आप्नोति। एवं राजा, हे राम, बहुवर्षाणि स्थायिनां कीर्तिं लभते, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र च पूज्यते। यत् तपस्वी मूलफलाशनः परमं धर्मं आचरति, तस्य तु चतुर्थांशः तस्य राज्ञः भवति यः धर्मेण प्रजाः रक्षति। एषा हि महती तपस्विनां वनवासिनां ब्राह्मणप्रधानानां सङ्घा, त्वया रक्षितापि, हे राम, राक्षसैः इव अनाथवत् घोरतया निहन्यते। आगच्छ, पश्य धर्मात्मनाम् ऋषीणां बहूनां शरीराणि, ये उग्रैः राक्षसैः विविधानि विधीनि हत्वा वने क्षिप्तानि। पम्पायाः तटवासिनां, अनु-मन्दाकिनी-वासिनां, चित्रकूटनिवासिनां च महद्वधं क्रियते। एवं वने राक्षसैः घोरकर्मभिः तपस्विषु यत् महद् अनिष्टं क्रियते, तत् वयं न सहामः। अतः शरण्यम् त्वां प्रपन्नाः स्मः, त्वं हि योग्यः रक्षकः; रक्ष, हे राम, रात्रिचरैः वध्यमानान् अस्मान्। न हि अन्यः कश्चन शरणं पृथिव्यामस्ति त्वत्तः पृथक्; रक्ष सर्वान् अस्मान्, हे राजपुत्र, राक्षसात्। एतच्छ्रुत्वा धर्मात्मा ककुत्स्थसुतः सर्वान् तपोनिष्ठान् ऋषीन् इदं वचनम् उवाच— "मां न नियुङ्क्तुम् उचितम्, अहं तपस्विभिः न आज्ञेयः। आत्मधर्मस्य कारणात् एव अहम् अरण्यं प्रविष्टः। पितुः शासनम् अनुपालयन्, अयम् अहम् अरण्यं प्रविष्टः, राक्षसैः युष्मासु यः अपराधः कृतः, तस्य नाशार्थम्। अद्यैव तु संयोगात् भवतः कार्यसिद्धये अत्र आगतः, अरण्यवासः मम महाफलदः भविष्यति। तपस्विनां शत्रून् राक्षसान् युद्धे हन्तुम् इच्छामि; तपसा समृद्धाः मुनयः मम वीर्यं लक्ष्मणेन सह पश्यन्तु।" एवं मुनिभ्यः वरं दत्त्वा, धर्मनिष्ठः जितेन्द्रियः रामः लक्ष्मणेन सह तैः तपस्विभिः सह सुतिक्ष्णस्याश्रमं प्रति प्रस्थितः। सप्तमः सर्गः श्रोतव्यः। रामः रिपूनां दाहकः भ्रात्रा सीतया च सह द्विजातिभिः तैः मुनिभिः सुतिक्ष्णाश्रमं प्रति जगाम। स दीर्घं मार्गं गत्वा, बहून् सलिलपूर्णान् नद्यः तीर्त्वा, शुद्धं गिरिं ददर्श, यः महमेरुवत् उच्चः। ततो रघूनां तौ सुतौ सदा सह सीतया विविधद्रुमैः समाकीर्णं वनं प्रविविशतुः। स सः घोरं वनं प्रविश्य, पुष्पफलसमृद्धद्रुमैः युक्तम्, एकान्ते स्थितं आश्रमं ददर्श, यः वल्कलमालाभिः शोभितः। तत्र रामः सुतिक्ष्णं तपसा समृद्धं मुनिं, यः नियमक्लेशचिह्नैः युक्तः, समुपविष्टं, सम्यक् अभ्यभाषत। "अहं रामः, भगवन्, त्वत्सकाशं द्रष्टुम् आगतः; तस्मात् धर्मज्ञ, वीर्यवन्तं महर्षिं मां सम्बोधय।" तं सुतिक्ष्णः प्रत्युवाच—"स्वागतम् ते, रघुवंशश्रेष्ठ, सत्यधर्मपरायण राम; यदेतद् आश्रमं त्वया प्रविष्टं, तदधुना स्वामिना रक्षितमिव। केवलं त्वां प्रतीक्ष्य अहं, महायशः, स्वशरीरं त्यक्त्वा, देवलोकं न गतोऽस्मि। श्रुतम् मया, त्वं राज्यात् वञ्चितः, चित्रकूटे निवसन्, ककुत्स्थ, अत्र आगतः, अपि च देवेशः इन्द्रः अपि आगतः। स च देवः, महेश्वरः, सुराध्यक्षः, मम समीपं आगत्य, उक्तवान् यत् तपसा मया सर्वे लोकाः जिताः। अयं देशः, देवर्षिभिः पूजितः, तपसा प्राप्तः, मम प्रसादात्, त्वं भार्यया लक्ष्मणेन च सह अत्र वस। तस्मै महर्षये, घोरतपसा दीप्ताय, सत्यवाचसे, रामः स्वसंयतः, इन्द्रः इव ब्रह्माणं प्रत्युवाच—"महर्षे, अहमपि स्वयम् लोकान् जेष्यामि; किन्तु यथा त्वया निर्दिष्टं, अत्र वने वासमिच्छामि। सर्वार्थकुशलः भवान्, सर्वभूतहिते रतः; एतद् मे शारभङ्गेन गौतमेन च कथितम्।" एवमुक्तः रामेण, स महर्षिः विश्वविश्रुतः, हर्षपूर्णं मधुरं वाक्यमुवाच। "एष एव आश्रमः, राम, पुण्यः रमणीयः, सदा मुनिगणैः सेवितः, मूलफलसमृद्धः। अत्रागताः मृगगणाः, लुब्ध्यन्तः अपि, अहिंसमानाः निर्भयम् गच्छन्ति। न अन्यद् दोषं अत्र विद्यते, मृगैः ऋते।" इति महर्षेः वचः श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता धनुष्कोटिम् आदाय, वाक्यमुवाच— "भाग्यवन्, एतान् संनिपातितान् मृगगणान् तीक्ष्णेन शरेण हनिष्यामि। तान् यदि त्वं तत्र कृच्छ्रं साधयसि, ततः कः दुःखतरः?" "अत्र आश्रमे चिरकालं वासः न शक्यः।" इति उक्त्वा, रामः सायं संध्यां चकार। तत्र सायं संध्यां निष्पाद्य, सः सौम्यः सीतया लक्ष्मणेन च सह सुतिक्ष्णस्य रम्ये आश्रमे वासाय व्यवस्थितः। ततः सुतिक्ष्णः स्वयम्, महात्मा, तौ नरश्रेष्ठौ सम्यक् पूजयित्वा, सायंतने समागतायां रात्रौ, तपस्विभ्यः योग्यं शुद्धं भक्ष्यं ददौ। अष्टमः सर्गः श्रोतव्यः।