राजन्, यदि राजा षष्ठांशं प्रजासम्पत्तेः गृह्णाति परं स्वजनवत् प्रजाः न रक्षति, तदा स महानधर्मः कृतः स्यात्। यः तु सर्वदा भक्त्या प्रजाः आत्मन्येव वा आत्मसुतवत् सर्वशक्त्या रक्षति, स एव सच्चक्रवर्ती भवति। एवं राजा, हे राम, दीर्घकालं यशः प्राप्नोति, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र च पूज्यते। यत् परमं धर्मं मूलफलाशिनः तपस्विनः कुर्वन्ति, तस्य चतुर्थांशः धर्मेण प्रजाः रक्षतः राज्ञः लभ्यते। एषा हि महान् तपस्विनां वने वसतां, येषां बहवः ब्राह्मणाः, समाजः त्वया रक्षितः अपि राक्षसैः अनाथवत् घोरं वध्यमानः। आगच्छ, पश्य बहूनाम् ऋषीणां धर्मात्मनां शरीराणि, ये विविधैः प्रकारैः भीष्णैः राक्षसैः वने निहताः। पम्पासरित्पार्श्ववासिनां, अनुपमन्दाकिनीवासिनां, चित्रकूटस्थितानां च, महान् वधः क्रियते। एवं वने राक्षसैः भीषणकर्मभिः तपस्विषु यः महदनर्थः क्रियते, सः अस्माभिः सोढुं न शक्यते। अतः वयं त्वाम् एव शरण्यं प्राप्य आगताः स्मः; रक्षस्व नः, हे राम, रात्रौ चरद्भिः राक्षसैः वध्यमानान्। न हि अन्यः कश्चन शरण्यः पृथिव्यामस्ति; रक्षस्व सर्वान् अस्मान्, हे वीर, राक्षसाभ्यः। इति श्रुत्वा धर्मात्मा ककुत्स्थसुतः सर्वान् तपस्विनः तपोयुक्तान् इदं वचनम् अब्रवीत्— "न मम आज्ञा देया; न हि अहम् ऋषिभिः आज्ञाप्यः। केवलं स्वधर्मनिमित्तं अहम् अरण्यं प्रविष्टः। पित्रा समादेशात् अयं वनप्रवेशः कृतः, राक्षसैः भवद्भ्यः यः अनर्थः सः अपाकर्तव्यः। संयोगात् भवदर्थसिद्धये आगतः अस्मि; मम वनवासः महाफलदः भविष्यति। तपस्विनां राक्षसशत्रून् युद्धे हन्तुम् इच्छामि; मम वीर्यं लक्ष्मणेन सह दृष्ट्वा तपस्विनः सन्तु।" इति प्रतिज्ञाय, सः स्वधर्मनिष्ठः, संयमी रामः, लक्ष्मणेन सह तपस्विभ्यः वरं दत्त्वा, तैः सह सुतिक्ष्णस्य समीपं जगाम। इदानीं सप्तमः सर्गः शृणु। राघवश्रेष्ठः रामः, भ्राता लक्ष्मणः, सीता च, तैः द्विजातिभिः ऋषिभिः सह सुतिक्ष्णाश्रमं प्रति गतः। सः दीर्घं मार्गं गत्वा, बहून् सलिलपूर्णान् नद्यः अतिक्रम्य, शुद्धं महद् गिरिं दृष्टवान्, यः मेरुना सदृशः। ततः रघुनन्दनौ, सदा सहचरौ, सीतया सह विविधवृक्षसमाकीर्णं वनं प्रविष्टौ। तत्र सः भीषणवनं, पुष्पफलवृक्षबहुलं, प्रविश्य, एकं निबिडे देशे स्थितं तपोवनं दृष्टवान्, यः वल्कलमालाभिः शोभितः। तत्र रामः सुतिक्ष्णं तपोबलसम्पन्नं, तपोचिह्नलिङ्गिनं, यथाविधानं स्थितं, उवाच— "अहं रामः, भगवन्, त्वां द्रष्टुम् आगतः; तस्मात् धर्मज्ञ, वीर्यवान् महर्षे, मम प्रति वद।" तं सुतिक्ष्णः प्रीत्या प्राह—"स्वागतम् ते, रघुवंशश्रेष्ठ राम, सत्यधर्मपरायण; त्वया प्रविष्टमिदं मम आश्रमं स्वामिना रक्षितमिव। केवलं त्वाम् प्रतीक्ष्य अहम्, महायशः, देहं त्यक्त्वा देवलोकं न प्राप्तः। श्रुतं मया, हे ककुत्स्थ, राज्यं हीनः त्वम् चित्रकूटे वसन् अत्र आगतः, अपि च इन्द्रः अपि अत्र आगतः। देवः महेश्वरः सुरेश्वरः माम् उपेत्य उक्तवान्—तपसा मया सर्वे लोकाः जिताः इति। अत्र स्थले, यं तपसा अहम् देवर्षिभिः पूजितः, त्वम् मम अनुज्ञया सीतया लक्ष्मणेन च सह वस।" तं महातपसम्, सत्यवदिन्, रामः, आत्मसंयमी, ब्रह्मण इन्द्र इव, प्रत्युवाच—"महर्षे, अहम् अपि स्वयम् लोकान् जेष्यामि; परं यथोक्तं त्वया, वने एव वासं कर्तुम् इच्छामि। सर्वेषु कार्येषु निपुणः, सर्वभूतहिते रतः, इति मम शारभङ्गेन गौतमेन च उक्तम्।" इति रामेण उक्तः, महर्षिः लोकविख्यातः, हर्षपूर्णं मधुरं वाक्यम् उवाच—"एष एव आश्रमः, राम, पुण्यः रमणीयः, सदा मुनिगणैः सेवितः, मूलफलसम्पन्नः। अत्रागच्छतः, महर्षेः, मृगगणाः आगत्य लोभयित्वा अपि अहिंसमानाः निर्भयाः गच्छन्ति। अन्यः दोषः नास्ति अत्र, केवलं मृगेभ्यः; इति महर्षेः वचनं श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य अग्रजः—" सः स्थिरधीरः धनुः सज्यं कृत्वा उवाच—"भाग्यवन्, एतान् मृगगणान् शरेण तीक्ष्णेन हनिष्यामि। यदि त्वम् तत्र तान् पालयेत्, ततः कः दुःखतरः स्यात्?" इति। "न अहम् दीर्घकालं अत्र आश्रमे वसितुं समर्थः।" इति उक्त्वा रामः तुष्णीं बभूव, सायं संध्योपासनां चकार। सायं संध्योपासनां कृत्वा, सः तत्र सुन्दरं सुतिक्ष्णाश्रमं सीतया लक्ष्मणेन च सह वासाय व्यवस्थितः। ततः सुतिक्ष्णः स्वयम्, महात्मा, तौ नरश्रेष्ठौ यथाविधि सत्कृत्य, संध्याकाले, रात्रौ संप्राप्तायां, ताभ्यां शुद्धं मुनियोज्यं भोजनं दत्तवान्।