रामः तत्र स्थितः, तं महातेजसं धर्मात्मानं मुनिं सुतिक्ष्णं नाम, वनवासिनं नियमपरायणं, गच्छेत् इति श्रवणीयं प्राप्तवान्। स एव तव महत् हितम् करिष्यति इति श्रुत्वा, स रामः तं तपस्विनं सुतिक्ष्णं शुद्धाश्रमे रम्ये वनदेशे सन्निविष्टं द्रष्टुम् उपगन्तुम् उपदिष्टः। स एव तव निवासस्य व्यवस्था करिष्यति इति पुनः उपदिश्य, तं मन्दाकिनीम् नदीं प्रतिकूलेन पन्थानम् अनुव्रजेत् इति रामः श्रुतवान्। सा नदी पुष्पैः नक्षत्रैः च वहमाना, तस्य गन्तव्यस्थलम् प्रापयिष्यति इति उक्तम्। ततः मार्गः दर्शितः—“एषः पन्थाः नरश्रेष्ठ, माम् क्षणम् निरीक्षस्व प्रिय, यावत् अहम् अङ्गानि परित्यजामि इव जीर्णं त्वचं पन्नगः इति।” एवम् उक्त्वा, शरभङ्गः महातेजाः अग्निं प्रज्वाल्य, विधिपूर्वकं मन्त्रैः घृतं जुह्वन्, स्वयम् अग्नौ प्रविवेश। तस्मिन्न् क्षणे, स महात्मा मुनिः, तस्य शरीरम् केशाः पुरातना त्वक् अस्थि मांस रक्तं च अग्निना दग्धम्। ततः, स शरभङ्गः अग्निकुण्डात् इव तेजस्वी यौवनसमायुक्तः उत्पत्य, दिव्यरूपेण विरराज। स महर्षिः, अग्निहोत्रिणां लोकान्, महर्षीणां देवतानां च लोकान् अतिक्रम्य, ब्रह्मलोकं जगाम। स धर्मात्मा ब्राह्मणश्रेष्ठः, स्रष्टृणां पतिम् सह सभासदैः ददर्श। तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा, स ब्रह्मा तुष्टः सानुरागं तम् अभ्यनन्दत्। इदानीं वाल्मीकि-रामायणस्य अरण्यकाण्डे षष्ठः सर्गः प्रवर्तते इति श्रोतुम् अर्हसि। शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणे, महर्षीणां गणाः संहृष्टाः रामं काकुत्स्थं तेजस्विनं समुपेत्य, तं परितः उपविविशुः। तत्र वैखानसाः वालखिल्याः सम्प्रक्षालाः मरीचिपाः, अश्मकुट्टाः पत्रभक्ष्याश् च तपस्विनः आसन्। अन्ये दन्तौषधान्, जलस्थायिनः भूमिशयिनः, अनिद्राः व्योमवासी च आसन्। अन्ये जलबिलाः, वायुभक्ष्याः, व्योमचारिणः, भूमिशयिनः, स्थाणवः, जितेन्द्रियाः, क्लिन्नवसनाः, जपशीलाः, तपोनिष्ठाः, पञ्चतपः च तत्र आसन्। ते सर्वे धर्मविदः महर्षयः रामं धर्मज्ञं धर्मरक्षकं समुपेत्य, तम् इदं वाक्यम् ऊचुः—“त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य महाबाहुः भूमिपालकः, सुरेषु इन्द्रवत् श्रेष्ठः। त्रिषु लोकेषु यशसा कीर्त्या च प्रसिद्धः, पितृभक्तिः सत्यवचनता धर्मसम्पन्नता च त्वयि दृश्यते। तव समीपं प्राप्ताः वयं धर्मज्ञं धर्मप्रियं महात्मानं शरणं प्रपन्नाः, रक्षां याचामहे, कृपया अस्माकं याचनां क्षन्तुम् अर्हसि। यः राजा षष्ठमंशं प्रजास्वाद्य, प्रजाः आत्मवत् न रक्षति, स महापापं करोति। यः सर्वप्रजाः आत्मवत् पुत्रवत् च रक्षति, स एव धर्मेण नृपत्वं प्राप्नोति। एवं राजा चिरकालं कीर्तिं लभते, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र पूज्यते। यद् यद् तपस्विना मूलफलभुजा उत्तमं धर्मं कुर्वन्ति, तस्य चतुर्थांशः धर्मेण प्रजाः रक्षतः राज्ञः भवति। एषा महती तपस्विनां वने वसतां, ब्राह्मणानां च सङ्घः, तव रक्षायाम् अपि राक्षसैः अनाथवत् घात्यमानः। आगच्छ, पश्य मुनिश्रेष्ठानां विविधरूपेण राक्षसैः हतानां देहान्। पम्पायाः नदीतीरे, अनु-मन्दाकिन्यां, चित्रकूटे च, महान् मुनिवधः क्रियते। एवं वने राक्षसैः क्रूरकर्मभिः तपस्विषु महती हानिः न सह्यते। अतः शरणम् आगताः वयं त्वां रक्षां याचामहे—राक्षसैः वध्यमानान् अस्मान् रक्ष। त्वत्तः अन्यः शरणं नास्ति, रक्ष राक्षसात् अस्मान् सर्वान्।” एवं श्रुत्वा, धर्मात्मा काकुत्स्थः तान् तपस्विनः इदं वचनम् अब्रवीत्—“माम् एवं न आज्ञापयितव्यम्, अहम् ऋषिभिः आज्ञापनीयः नास्मि। केवलं स्वधर्मपालनाय अहम् अरण्यं प्रविष्टः। पित्राज्ञया अहम् अरण्यं प्रविष्टः, राक्षसैः युष्माकं कृतं विघ्नं अपाकर्तुम्। सौभाग्येन अहम् भवतः कार्यसिद्धये प्राप्तः, मम अरण्यवासः फलदायकः भविष्यति। अहम् तपस्विनां शत्रून् राक्षसान् युद्धे हन्तुम् इच्छामि। तपसा समृद्धाः मुनयः, भ्रात्रा सह मम पराक्रमं पश्यन्तु।” स धर्मनिष्ठः स्वसंयतः, मुनिभ्यः वरं दत्त्वा, लक्ष्मणेन सह, तैः तपस्विभिः सह सुतिक्ष्णम् प्रति प्रस्थितः। इदानीं सप्तमः सर्गः आरभ्यते इति श्रोतुम् अर्हसि। रामः रिपून् दहन्, भ्रात्रा सीतया च सह, तैः द्विजातिभिः मुनिभिः सह सुतिक्ष्णस्य आश्रमम् जगाम। स दीर्घं मार्गं गतः, बहून् सलिलपूर्णान् नदीः अतिक्रम्य, महद् विशुद्धं पर्वतम् अद्राक्षीत्, यः महमेरुं इव उन्नतः। ततः रघुनन्दनौ भ्रातरौ सदा सह सीतया, विविधवृक्षैः पूर्णं वनम् प्रविष्टवन्तौ। तौ प्राविशतां तद् भीषणं वनं, यत्र पुष्पितफलवृक्षाः बहवः, तत्र एकान्ते स्थितं आश्रमम् अपश्यत्, यः वल्कलमालाभिः शोभितः आसीत्।