रामः महर्षिं शरभङ्गं ससन्मानं समुपगम्य उवाच— “महर्षे, अहं स्वयमेव सर्वान् लोकान् विजेष्यामि। किं तु, यथाऽवोचः, अत्रैव वनमध्ये निवासं इच्छामि।” तं बलसम्पन्नं राघवं इन्द्रसमबलं एवमुक्तं विद्वान् शरभङ्गः पुनः उवाच— “इह वनमध्ये सुतिक्ष्णः नाम महातेजाः धर्मात्मा महर्षिः वसति। सः ते महान् हितं करिष्यति। त्वं तस्य शुद्धाश्रमं रम्यं वनप्रदेशं गच्छ। सः ते निवासं विधास्यति। एषा मन्दाकिनी नदी, तस्य प्रवाहं प्रतिकूलं अनुसृत्य पुष्पैः ताराभिः च युक्ता अस्ति; तं मार्गं गत्वा त्वं गन्तव्यं स्थानं प्राप्स्यसि।” “एषः मार्गः, नरश्रेष्ठ। एकक्षणं मां पश्य, प्रियः। यावत् अहं सर्पः पुरातनं त्वकं यथा त्यजति, तथा शरीरं त्यजामि।” ततः अग्निं प्रज्वाल्य विधिवद् घृतं जप्त्वा महातेजाः शरभङ्गः अग्नौ प्रविवेश। तस्मिन्नेव क्षणे अग्निः तस्य महात्मनः मुनेशः केशं शरीरं पुरातनं त्वकं अस्थि मांसं रुधिरं च ददाह। अथ सः अग्निकुण्डात् दीप्तयुवा इव उद्भूतः शरभङ्गः स्फुरितः। सः अग्निहोत्रिणां लोकान् ऋषीणां देवतानां च अतिक्रम्य ब्रह्मलोकं जगाम। सः पुण्यात्मा ब्राह्मणः लोकश्रेष्ठः सृजनां पतिं सह पार्षदैः ददर्श। सृजनां पतिः तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा हृष्टः सस्नेहं स्वागतं अकरोत्। इदानीं वाल्मीकिरामायणस्य अरण्यकाण्डे षष्ठं सर्गं शृणु। शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणात् अनन्तरं, ऋषिगणाः समागत्य तेजस्विनं काकुत्स्थवं रामं उपगम्य दृष्टवन्तः। तत्र वैखानसाः वालखिल्याः सम्प्रक्षालाः मरीचिपाः अश्मकुट्टाः पत्राशनाः च तपस्विनः आसन्। केचित् दन्तैः कूटयन्ति, केचित् निमग्नाः, केचित् भूमौ शय्यां कुर्वन्ति, केचित् न शय्यां कुर्वन्ति, केचित् विविक्ते वसन्ति। जलाशनाः वाय्वाशनाः आकाशवासी भूमिशय्याः च आसन्। केचित् उर्ध्वव्रतिनः, इन्द्रियसंयमिनः, शीतवासाः, जप्यनिष्ठाः, तपःस्थाः, पञ्चतपाः च आसन्। ते सर्वे धर्मविदः रामं धर्मज्ञं धर्मनिष्ठं उपगम्य ऊचुः— “त्वं एक्ष्वाकुवंशस्य महाबलः रथी, भूम्याः प्रमुखः रक्षिता च, देवेषु इव मघवान्। त्रिषु लोकेषु ते कीर्तिः वीर्यं च प्रसिद्धम्। त्वयि पितृभक्तिः सत्यं धर्मसम्पदा च वर्तते। त्वं महात्मा धर्मज्ञः धर्मप्रियः; त्वां गत्वा वयं शरणं याचामः। क्षमस्व अस्माकं याचनां। राजा यदि षष्ठभागं उत्पादस्य गृह्णाति, किंतु प्रजाः स्वपुत्रवत् रक्षति न, तदा सः महान् अधर्मः कुर्यात्। यः सर्वान् प्रजाः आत्मनः जीववत् पुत्रवत् च सर्वबलं रक्षति, सः सच्चं राज्यम् प्राप्तः। एवं राजा दीर्घकालं कीर्तिं लभते, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र पूज्यते। यः तपस्वी मूलफलाशनः परमं धर्मं कुर्यात्, तस्य चतुर्थभागः तस्य रक्षतः धर्मराज्ञः लभ्यते। एषः महान् तपस्विनां वनवासिनां समुदायः, ब्राह्मणाः बहवः, तव रक्षायाम् स्थिताः, किंतु राक्षसैः अभिरक्षिताः इव न, घोरं वधं प्राप्नुवन्ति। आगच्छ, पश्य, बहूनां महात्मनां ऋषीणां शरीराणि, राक्षसैः वनमध्ये विविधान् प्रकारैः हतानि। पम्पानदीमध्ये, अनुमन्दाकिन्यां, चित्रकूटवासीषु च, महान् वधः क्रियते। एतत् वनमध्ये राक्षसैः तपस्विषु क्रूरकर्मणि कृतं दुःखं न सहनं शक्यते। तस्मात् शरणं गत्वा त्वां रक्षकं याचामः। रक्षस्व अस्मान् रात्रिचरैः राक्षसैः हन्यमानान्। वीर, भूमौ अन्यः शरणं नास्ति। रक्षस्व अस्मान् सर्वान् राक्षसैः। इति श्रुत्वा धर्मात्मा काकुत्स्थपुत्रः सर्वान् तपस्विनः ऊचुः— “माम् एवमादेशयितुं न अर्हथ। अहं तपस्विभिः आदेशितः न भवामि। स्वधर्मार्थं एव वनं प्रविष्टः अस्मि। पितृआज्ञया वनं प्रविष्टः, राक्षसैः तवापराधं अपाकर्तुं। संयोगेन अहं तव कार्यसिद्धये आगतः। मम वनवासः महान् फलप्रदः भविष्यति। राक्षसशत्रून् तपस्विनां शत्रून् युद्धे हन्तुम् इच्छामि। तपस्विनः मम वीर्यं लक्ष्मणेन सह पश्यन्तु।” एवं तपस्विनां वरं दत्वा, धर्मनिष्ठः रामः आत्मसंयमिनः लक्ष्मणेन सह तपस्विभिः सुतिक्ष्णं प्रति प्रस्थितः। सप्तमं सर्गं शृणु। रामः शत्रुनाम् दाहकः भ्रात्रा सीतया च सह द्विजातिभिः तपस्विभिः सुतिक्ष्णस्य आश्रमं जगाम। सः दीर्घं मार्गं गत्वा बहून् जलपूर्णान् नदीन् अतिक्रम्य, शुद्धं पर्वतं ददर्श, यः महमेरुना सदृशः उन्नतः आसीत्।