सहस्राक्षः तु स्वकार्यं सम्पाद्य तत्रतः निर्गतः। ततः राघवः सीतया लक्ष्मणेन च सहितः, स्वपरिषदेयुतः, यत्र महर्षिः शरभङ्गः अग्निहोत्रे समासीनः तं देशं समुपजगाम। रामः सीता लक्ष्मणश्च तस्य मुनेश्चरणौ सम्प्रगृह्य, तेन अनुमताः, तत्र उपविविशुः। तेन च तेषां निवासः आमन्त्रणं च सम्यक् दत्तम्। ततः राघवः इन्द्रस्य आगमनकारणं पप्रच्छ। शरभङ्गः सर्वमखिलं रामाय न्यवेदयत्। "एष इन्द्रः, हे राम, मम वरं दातुम् इच्छति, माम् च ब्रह्मलोकं नेतुम् इच्छति—यः घोरतपसा प्राप्यते, यः आत्मसंयमहीनैः दुरलभः। त्वं समीपे इति विज्ञाय, नरश्रेष्ठ, त्वां दृष्ट्वा विना ब्रह्मलोकं न गतवान्, प्रियातिथिं त्वाम् अदृष्ट्वा न यास्यामि। त्वया सह समागम्य, महात्मन् धर्मज्ञ, अहं परं स्वर्गं यास्यामि। अहं, पुरुषर्षभ, अनपायिनः पुण्यान् लोकान् विजित्य, तवेदं ब्राह्मं दिव्यं च राज्यं दातुम् इच्छामि।" एवमुक्ते शरभङ्गेन, स सर्वशास्त्रविशारदः राघवः प्रत्युवाच—"महर्षे, अहमेव सर्वान् लोकान् विजेष्यामि; अहं केवलं तवोक्तं वने निवासं इच्छामि।" इति रामेण उक्ते, इन्द्रसमबलः स राघवः, पुनः प्राज्ञः शरभङ्गः उवाच—"अत्र, हे राम, तपसा संयतात्मा, धर्मात्मा, महातेजाः मुनिः सुतिक्ष्णो वने वसति; स ते महद् हितं करिष्यति। तम् शुद्धाश्रमे तपस्विनं रम्ये वने गच्छ; स ते वासं विधास्यति।" "इमाम् मन्दाकिनीं नदीं प्रतिपदं गच्छ, राम, या पुष्पैः नक्षत्रैश्च वहत्युत्कृष्टम्; ततः त्वं गन्तासि स्वस्थानम्। एष पन्थाः, नरव्याघ्र, माम् क्षणमेकं पश्य, यावत् अहम् अङ्गानि जर्जराणि त्वचं च त्यजामि इव सर्पः पुरातनां त्वचं त्यजति।" एवं निश्चित्य, शरभङ्गः अग्निं सुसंस्कृत्य, मन्त्रैः सम्यक् घृतं जुहुवान्। ततः स तेजस्वी मुनिः यज्ञाग्नौ प्रविवेश। तस्मिन्नेव क्षणे, अग्निः तस्य महात्मनः मुनेशः केशं च शरीरे च पुरातनां त्वचं, अस्थि, मांसं, रक्तं च दग्धवान्। ततः स अग्निकुण्डात् दीप्तिमान् युवराज इव जातः, शरभङ्गः विरराज। स सन्तताग्निहोत्रिणां, महर्षीणां, देवानां च लोकान् अतिक्रम्य, ब्रह्मलोकं जगाम। स धर्मात्मा ब्राह्मणश्रेष्ठः ब्रह्माणं सभृत्यं दृष्ट्वा, ब्रह्मा च तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा हृष्टः सस्नेहम् अभ्यनन्दत्। इदानीं श्रीवाल्मीकि रामायणस्य अरण्यकाण्डे षष्ठः सर्गः शृणु। शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणानन्तरम्, महर्षिसंघाः समागत्य, दीप्ततेजसम् राघवं ककुत्स्थं परितः उपजग्मुः। तत्र वैखानसाः वालखिल्याश्च, सम्प्रक्षालाः मरीचिपाः, अश्मकुट्टाश्च बहवः, पत्रभक्षाश्च तपस्विनः आसन्। केचित् दन्तौष्ठभक्ष्याः, केचिद् आपः प्रविष्टाः, केचित् भूमौ शय्याश्च, केचित् न निद्राम् आप्नुवन्ति, केचित् व्योम्नि वसन्ति, केचित् केवलं स्थलवासिनः। केचिद् उदकाहाराः, केचित् वायुभक्ष्याः, केचिद् गगनचराः, केचित् भूमौ शयानाः। अन्ये उर्ध्वबाहवः, जितेन्द्रियाः, क्लिन्नवस्त्रधारिणः, जपपरायणाः, तपोनिष्ठाश्च पञ्चतपाः आसन्। ते सर्वे धर्मविदः महर्षयः, धर्मस्य परमं वेत्तारं राघवं समीपं गत्वा, तम् इदं वचनम् ऊचुः—"त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य महाबलः रथी चासि, पृथिव्याः श्रेष्ठः रक्षिता च, यथा देवेषु मघवान्। त्रिषु लोकेषु तव कीर्तिः वीर्यं च प्रसिद्धम्; तव पितृभक्तिः सत्यवचनता धर्मश्च संनिहितः। तव समीपं प्राप्ताः वयं महात्मनं धर्मज्ञं धर्मप्रियं च शरणम् इच्छामः; अस्माकं याच्ञां क्षन्तुम् अर्हसि। राजा यः षष्ठभागं प्रजाभ्यः गृह्णाति, स चेत् स्वजनवत् प्रजाः न रक्षति, स महानधर्मं करोति। यः तु सर्वं प्रजाजनं प्राणवत् आत्मवत् पुत्रवत् च रक्षति, स एव नृपत्वं प्राप्नोति। एवं राजा, राम, चिरकालं यशः लभते, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र पूज्यते च। यद् यद् तपस्विना मूलफलभुजा धर्मः कृतः, तस्य चतुर्थांशः तस्मै धर्मेण प्रजाप्रक्षिणे राज्ञे याति।" "एष महान् वानप्रस्थिनां ब्राह्मणानां समुदायः, तव रक्षितः अपि, राम, राक्षसैः अत्यन्तं निहन्यते इव अरक्षितः। आगच्छ, पश्य बहूनां महात्मनाम् ऋषीणां शरीराणि, ये रौद्रैः राक्षसैः विविधान् प्रकारैः वने निहताः। पम्पायाः, अनु-मन्दाकिन्याः, चित्रकूटस्य च वासिनां महद्वधं क्रियते। एवं वयम् अस्माकं वने राक्षसैः क्रियमाणं महद् अनिष्टं न सहामहे।" "अतः शरण्यं त्वां प्रपन्नाः स्म; रक्षस्व नः, राम, रात्रिचरैः निह्यमानान्। न हि अन्यः शरणं पृथिव्यां अस्ति; त्वं एव अस्माकं रक्षिता, राजपुत्र। राक्षसाभ्यः सर्वान् अस्मान् रक्ष।" एवं श्रुत्वा, धर्मात्मा ककुत्स्थः सुतः तेषां सर्वेषां तपस्विनां प्रति इदं वचनं अभाषत।