इन्द्रः, वज्रधारी महाबलः, तपस्विनं सम्यक् सम्भाष्य पूजयित्वा, स्वयम्भुवः वाहनं तुरङ्गयुक्तं विमानं आरुह्य स्वर्गलोकं प्रति जगाम। तस्मिन् सहस्राक्षे दिवं गते, राघवः स्वजनसमेतः समिद्धेऽग्निकुण्डे उपविष्टं शरभङ्गं मुनिवरं समीपमगच्छत्। तत्र रामः सीता लक्ष्मणश्च तस्य पादौ सुप्रणम्य, तेन अनुमताः, तस्याश्रमवसतिं निमन्त्रणं च प्राप्ताः, उपविविशुः। ततः राघवः इन्द्रागमनस्य हेतुमपृच्छत्, शरभङ्गश्च सर्वमाख्यात्। ‘‘एष इन्द्रः, हे राम, मम वरं दातुमागतः, मां च तपसा दुर्निगम्यं ब्रह्मलोकं नेतुमिच्छति। किन्तु, त्वं समीपेऽसि इति ज्ञात्वा, त्वां दृष्ट्वा प्रियं अतिथिं न दृष्ट्वा तं लोकं न गन्तुमिच्छामि। त्वया सह समागम्य, महात्मन् धर्मात्मन्, अहं परमं स्वर्गं यास्यामि। अहं, नरश्रेष्ठ, अक्षय्यं पुण्यलोकं जितवान्, ब्राह्म्यं च दिव्यं च; तद् त्वं मत्तः गृहाण।’’ एवं मुनिना शरभङ्गेन उक्तः, नरशार्दूलः सर्वशास्त्रविशारदः राघवः प्रत्युवाच— ‘‘महर्षे, अहमेव सर्वान् लोकान् स्वयमेव प्राप्स्यामि। त्वया निर्दिष्टं वनवासमात्रं अहं कामये।’’ राघवस्य वचः श्रुत्वा, इन्द्रसमबलस्य, प्राज्ञः शरभङ्गः punaruvāca— ‘‘अत्र, हे राम, सुतिक्ष्ण इति नाम्ना महातेजाः धर्मात्मा ऋषिः वसति, यः तपसा वनमध्यवसति; स ते महदनुग्रहम् करिष्यति। त्वं तस्य शुद्धाश्रमे रम्ये वने गच्छ, स ते वासस्थानं विधास्यति। एषा मन्दाकिनी नदी, हे राम, प्रवाहविपरीतं गच्छ; सा पुष्पनक्षत्रवहिनी, तां अनुयात्वा त्वं गन्तव्यं स्थलं प्राप्स्यसि। एष पन्थाः, नरश्रेष्ठ; माम् एकक्षणं पश्य, प्रिय, यावत् अहं जीर्णचर्मवद् त्वचं त्यजामि।’’ एवं उक्त्वा, शरभङ्गः अग्निं प्रज्वाल्य, यथाविधि मन्त्रैः सर्पिषा हविः जुहुवान्। तदा स महात्मा मुनिः अग्निना कपालं शरीरं च, जीर्णत्वचं अस्थिमांसशोणितं च दग्ध्वा, यौवनदीप्तिमिव प्राप्य, अग्निकुण्डात् उज्ज्वलः उत्पपात। स तदा अग्निहोत्रिणां, महर्षीणां, देवतानां च लोकान् अतिक्रम्य, ब्रह्मलोकं जगाम। तत्र स पुण्यात्मा ब्राह्मणश्रेष्ठः स्रष्टारं ब्रह्माणं सह गणैः ददर्श; ब्रह्मा च तं ब्राह्मणं दृष्ट्वा हृष्टः सस्नेहमभिनन्दत्। शृणु, इदानीं, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतं अरण्यकाण्डे षष्ठः सर्गः। शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणानन्तरं, तपस्विनां संघाः, तेजोमयः काकुत्स्थं रामं समीपमुपजग्मुः। तत्र वैखानसाः वालखिल्याश्च, सम्प्रक्षालाः मरीचिपाः, अश्मकुट्टाश्च, पत्राहाराश्च तपस्विनः आसन्। केचित् दन्तौलूखलाः, केचित् निमग्नवासिनः, भूमिशय्याः, अनशय्याश्च, विहारिणः च आसन्। जलाशिनः, वायुभक्ष्याः, व्योमवासिनः, भूमिशायिनश्च तत्र आसन्। केचित् ऊर्ध्वव्रताः, जितेन्द्रियाः, क्लिन्नवसनाः, जप्यपरायणाः, तपोनिष्ठाः, पञ्चतपः साधवश्च आसन्। ते सर्वे धर्मविदः, धर्मज्ञं रामं समासाद्य, तं धर्मपरायणं वाक्यमूचुः— ‘‘त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य महाबलः महारथः, भूमेः श्रेष्ठः रक्षिता च, यथा देवेषु मघवान्। त्रिषु लोकेषु यशसा वीर्येण च विख्यातः, त्वयि पितृभक्तिः सत्यं धर्मश्च बहुलः। महात्मन् धर्मज्ञ, त्वां प्राप्य, त्वदीयं शरणं प्राप्य, वयं रक्षां याचामः; अस्माकं याचनं क्षन्तुमर्हसि। राजा यदि षष्ठमंशं प्रजाया उपजीव्य, स्वजनवत् प्रजाः न रक्षेत्, स महापापं कुर्यात्। यः सर्वदा प्रजाः आत्मवत् पुत्रवत् च रक्षति, स एव राजा स्यात्, स च ब्रह्मलोकं गच्छति। यत् तपस्विना मूलफलाशिना श्रेष्ठं धर्मं कृतं, तस्य चतुर्थांशः धर्मेण प्रजाः रक्षतः राज्ञः भवति। अयं महान् तापसगणः, यः बहुधा ब्राह्मणः, तव रक्षायां स्थितः अपि, राक्षसैः इव अनीथः घोरतया विनश्यति। आगच्छ, पम्पातटे, अनु-मन्दाकिन्यां, चित्रकूटवासिनां च तापसानां कृतं महद्वधं पश्य। एवं, वनवासिनां तपस्विनां राक्षसैः घोरकर्मभिः कृतं महदधर्मं सहनं न शक्नुमः। अतः, त्वां शरणं प्राप्य, वयं रक्षां याचामः; रक्षस्व, राक्षसैः निशाचरैः वध्यमानान् अस्मान्। न हि अन्यः शरणं पृथिव्यां अस्ति, त्वामृते, वीर; रक्षस्व, नरश्रेष्ठ, अस्मान् राक्षसतः।