श्रीरामः स्वकृत्यं सम्पाद्य विजित्य च, शीघ्रमेव गन्तास्मि—इत्युक्त्वा, तेन कार्येण यः महद् दुष्करं कर्म कर्तव्यम्, तस्य कर्तव्यं निर्दिष्टम्। ततः वज्रधरो देवेन्द्रः, तपस्विनं सम्यक् सम्बोध्य सत्कारं च कृत्वा, स्वस्यान्ययान् युक्तैः रथेन स्वर्गं प्रति जगाम। तस्मिन् सहस्राक्षे गते, राघवः स्वसैन्येन सह शरभङ्गस्य समीपमगच्छत्, स यज्ञाग्निसमीपे उपविश्य स्थितः। तत्र रामः सीता लक्ष्मणश्च, तस्य पादौ गृहीत्वा, तेन अनुमताः तत्रैव उपविविशुः, निवासं च आमन्त्रणं च प्राप्य। ततः राघवः इन्द्रागमनस्य हेतुम् अपृच्छत्, शरभङ्गः तु यथावत् सर्वं रामाय न्यवेदयत्। "एष इन्द्रः, हे राम, मम वरं दातुं समागतः, ब्रह्मलोकं च गन्तुम् इच्छति—यः घोरतपसा प्राप्यते, आत्मसंयमविहीनानां दुर्लभः। त्वं समीपे इति ज्ञात्वा, पुरुषर्षभ, त्वां दृष्ट्वैव गन्तुम् इच्छामि, प्रियतमातिथिं त्वां विना न यास्यामि। त्वया समागम्य, महात्मन् धर्मात्मन्, साक्षात् परं दिवं गमिष्यामि। पुरुषश्रेष्ठ, मया अक्षयाः पुण्यलोकाः जिताः; ब्राह्मण्यम् दिव्यम् च लोकं त्वया स्वीकृतम्।" एवं मुनिना शरभङ्गेन उक्तः, राघवः सर्वशास्त्रविशारदः, इदं वचनम् अब्रवीत्—"महर्षे, अहं स्वयमेव सर्वान् लोकान् प्राप्स्यामि; त्वया निर्दिष्टं वनवासमात्रं इच्छामि।" इत्युक्ते राघवे, यः इन्द्रसमानबलः, शरभङ्गः पुनः प्राज्ञो वाक्यमुवाच—"अत्र, हे राम, सुतिक्ष्णो नाम महातेजाः धर्मात्मा ऋषिः वसति, स वनमध्ये नियमेन वसन् तव महद् हितं करिष्यति। तं शुद्धाश्रमे रम्ये वने गच्छ, स ते निवासं विधास्यति।" "इमां मंदाकिनीं प्रतिप्रवाहं गच्छ, हे राम; एषा पुष्पनक्षत्रवाहिनी नदी, ततः तव गन्तव्यं प्राप्स्यसि। एष ते मार्गः, पुरुषसिंह; मामेकं क्षणमवलोकय, यावत् अहं तव पुरतः जर्जरत्वक् सर्प इव अङ्गानि परित्यजामि।" इति। ततः महातेजाः शरभङ्गः, अग्निं सन्ददाह, सम्यक् मन्त्रोपयुक्तं घृतं जुहोति स्म, तदनन्तरं स साक्षात् अग्नौ प्रविवेश। तस्मिन्नन्तरे, वह्निना तस्य महात्मनः मुनेश्च रोमाणि च देहम् च, जर्जरत्वक् अस्थि-मांस-रुधिराणि च दग्धानि। ततः स तेजस्वी शरभङ्गः, अग्निकुण्डात् इव दीप्तः युवा अभवत्, स च शोभमानः अदृश्यत। स तु होमवतीन्, महर्षीन्, देवांश्च लोकान् अतिक्रम्य, ब्रह्मलोकं प्रति जगाम। स धर्मात्मा मुनिः, ब्राह्मणश्रेष्ठः, ब्रह्मणः साकं गणैः साक्षात् द्रष्टुम् अभवत्; ब्रह्मा च तम् ब्राह्मणं दृष्ट्वा हृष्टः सस्नेहम् प्रत्यगृह्णात्। एवमस्ति श्रीवाल्मीकि-रामायणेऽरण्यकाण्डे षष्ठः सर्गः। शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणे जाते, महर्षिसंघाः समागत्य, दीप्ततेजसम् इक्ष्वाकुवंशसम्भूतं रामं समुपजग्मुः। तत्र वैखानसाः, वालखिल्याः, सम्प्रक्षालाः, मरीचिपाः, अश्मकुट्टाश्च, पत्रभक्ष्याश्च तपस्विनः आसन्। केचिद् दन्तौषधाः, केचिद् जलमग्नाः, भूमिशय्याः, अनिशयानः, व्योमवासी, वायुभक्ष्याश्च, केचिद् स्थाणुव्रती, जितेन्द्रियाः, क्लिन्नवस्त्रधारिणः, जप्यपरायणाः, तपोधनाः, पञ्चतपसोऽपि तत्र आसन्। ते सर्वे धर्मविदः महर्षयः, धर्मज्ञं रामं समीपमुपेत्य, धर्मं प्रति वचनमूचुः—"त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य महाबाहुः, भूमेः रक्षिता, देवानां मध्ये मघवानिव। त्रिषु लोकेषु कीर्त्या वीर्येण च ख्यातः; पितृभक्तिः सत्यवाक्यत्वं धर्मनिष्ठा च त्वयि दृश्यते। अतः त्वां धर्मज्ञं धर्मप्रियं महात्मानं प्राप्ताः स्म; रक्षार्थं त्वां शरणं याचामः, क्षन्तव्यं च नः। राजा यः षष्ठभागं ग्रहणीयात्, प्रजाः चात्मवत् न रक्षति, स महानधर्मं कुर्यात्। यः सर्वदा प्रजाः आत्मवत् पुत्रवत् च रक्षति, स एव राजत्वं प्राप्नोति। एवं राजा बहून् वर्षाणि कीर्तिं लभते, ब्रह्मलोकं गच्छति, तत्र पूज्यते। यद् ऋषिः फलं तपसा प्राप्नोति, तस्य चतुर्थांशः धर्मेण प्रजाः रक्षतः राज्ञः भवति। एष महत् तापसवर्गः, प्रायशः ब्राह्मणाः, तव रक्षायामपि, राक्षसैः घोरैः अतीव हन्यते, इव निरपराधः। आगच्छ, पश्य, पम्पायाः, अनुमन्दाकिन्याः, चित्रकूटवासिनां च महर्षीणां विविधैः प्रकारैः राक्षसैः निहतानां देहानि। एवं पम्पायां, अनुमन्दाकिन्यां, चित्रकूटवासिनां च महर्षीणां महद्वधः क्रियते। अतः वने तापसेषु राक्षसैः क्रियमाणं घोरं हिंसान्तं सहे न शक्नुमः। अतः त्वां शरण्यं प्राप्ताः स्म; रक्षस्व, हे राम, रात्रिचरैः वध्यमानान् अस्मान्।