सदा देवयुगमिदं, यतः पुरुषव्याघ्राः केचन दृष्टाः, मनोहरदर्शनाः। तत्र रामः लक्ष्मणं सीतया सह क्षणमत्र स्थितुम् आज्ञापयन्, “लक्ष्मण, त्वं वैदेह्या सह किञ्चित् स्थिरो भव, यावदहं अस्य रथस्थस्य तेजस्विनः कोऽयं इति स्पष्टं विज्ञायामि” इति प्रोवाच। एवमुक्त्वा सौमित्रये, “इह स्थेहि” इत्युक्त्वा, काकुत्स्थवंशजः रामः शरभङ्गाश्रमं प्रति प्रस्थितवान्। तस्मिन्नेव काले, रामं समीपं गच्छन्तं दृष्ट्वा, शचीपतिः इन्द्रः शरभङ्गं समुपसृत्य, देवगणान् इदं वचनं प्रोवाच— “रामः अत्र आगच्छति, किन्तु यावत् स मया सह न संवादयति, तावत् मां सिद्ध्यर्थं नयत; ततः स मां द्रष्टुम् अर्हति। मया कार्यं सम्पादितम्; शीघ्रं गमिष्यामि। स तु महद् कार्यं कर्तव्यं, यत् अन्यैः दुष्करं।” एवमुक्त्वा, मुनिम् अभिवाद्य सत्कृत्य च, वज्रधारी इन्द्रः स्वसारथ्येन स्वर्गं प्रति रथेन प्रस्थितः। तस्मिन्गते सहस्राक्षे, रामः स्वसैन्येन सह, शरभङ्गं यज्ञाग्निसमीपे उपविष्टम् उपससार। तत्र रामः सीता लक्ष्मणश्च तस्य पादौ स्पृष्ट्वा, तेन अनुमत्य निवेशनं प्राप्तवन्तः, निमन्त्रणं च स्वीकृतवन्तः। ततः राघवः इन्द्रागमने विषये पृष्टवान्, शरभङ्गश्च तस्मै सर्वमाख्यात्। स उवाच— “एष इन्द्रः, राम, मम वरं दातुम् इच्छति, मां च ब्रह्मलोकं नेतुम् इच्छति, यः घोरतपसा लभ्यते, आत्मसंयमवर्जितैः दुरापः। त्वं समीपे इति ज्ञात्वा, नरव्याघ्र, त्वां दृष्ट्वा विना ब्रह्मलोकं न गतवान्, प्रियातिथिं त्वाम्। त्वां दृष्ट्वा, महात्मन् धर्मज्ञ, अहं परं ब्रह्मलोकं यास्यामि। नरश्रेष्ठ, मया अनवद्याः अक्षय्याः लोकाः जिताः; ब्राह्म्यं च दिव्यं च लोकं त्वं मत्तः गृहाण।” एवं मुनिना शरभङ्गेन उक्तः, सर्वशास्त्रविद् नरव्याघ्रः राघवः प्रत्युवाच— “महामुने, अहं स्वयमेव सर्वान् लोकान् प्राप्स्यामि; केवलं त्वदुक्तं वनेवासं इच्छामि।” एवमुक्ते राघवे, इन्द्रसमबलः स बुद्धिमान् शरभङ्गः पुनः प्रोवाच— “अत्र, राम, तपसा दीप्तः धर्मात्मा मुनिः सुतिक्ष्णो वसति; स ते महद् हितं करिष्यति। तं शुद्धाश्रमे वने रम्ये सुतिक्ष्णं तपस्विनं गच्छ; स ते वासस्थानं विधास्यति। एषा मन्दाकिनी नदी, राम, प्रवाहविपरीतं गच्छ; सा पुष्पनक्षत्रवाहिनी, ततः त्वं तत्र प्राप्स्यसि। एषः पन्थाः, नरव्याघ्र; माम् एकक्षणं पश्य, यावत् अहं जरणां त्वचं सर्प इव त्यजामि।” एवमुक्त्वा, स तेजस्वी शरभङ्गः अग्निं सन्दध्यौ, सम्यक् मन्त्रैः घृतं जुहुवान्, ततः स यज्ञाग्नौ प्रविवेश। तदानीं वह्निना महात्मनः मुनेश्च रोमाणि, देहम्, जरणां त्वचं, अस्थीनि, मांसं, रुधिरं च दग्धम्। ततः स तेजसा युक्तः, नवयुवानिव, वह्निकुण्डात् उत्थाय, शरभङ्गः दीप्तिमान् बभौ। स स्रौतचरणान्, महर्षीन्, देवान् च अतिक्रम्य, ब्रह्मलोकं जगाम। स पुण्यात्मा ब्राह्मणश्रेष्ठः जगति, सृष्टिकर्तारं ब्रह्माणं सभायैः सहितं ददर्श; तं च ब्राह्मणं दृष्ट्वा ब्रह्मा प्रहृष्टः सस्नेहम् अभ्यनन्दत्। ततश्च, शरभङ्गस्य स्वर्गारोहणे कृतमात्रे, महर्षयः संजातसंघाः, दीप्ततेजसम् इक्ष्वाकुवंशसम्भूतं रामं समुपजग्मुः। तत्र वैखानसाः, वालखिल्याः, सम्प्रक्षालाः, मरीचिपाः, अश्मकुट्टाश्च, पर्णभक्षाश्च तापसाः आसन्। केचिद् दन्तौष्ठ्याः, केचिद् आप्लुताः, केचिद् भूमिशय्याः, केचिद् अनाशयाः, केचिद् विविक्तवासिनः। केचिद् आपोभक्ष्याः, केचिद् वायुभक्ष्याः, केचिद् व्योमवासी, केचिद् भूमिशायी। केचिद् उर्ध्वबाहवः, केचिद् जितेन्द्रियाः, केचिद् क्लिन्नवस्त्रधारिणः, केचिद् जपपरायणाः, केचिद् तपोनिष्ठाः, केचिद् पञ्चतपसोऽपि आसन्। ते सर्वे धर्मविदः महर्षयः धर्मज्ञं रामं समीपं गत्वा, तम् उत्तमं धर्मज्ञम् इदं वचनम् ऊचुः— “त्वं इक्ष्वाकुवंशस्य महाबाहुः, भूमेः च रक्षिता, देवानां मघवानिव। त्रिषु लोकेषु तव यशः वीर्यं च प्रसिद्धम्; त्वयि पितृभक्तिः सत्यवचनता च धर्मसमृद्धिः च दृश्यते। त्वां प्राप्तवन्तः, महात्मानं धर्मप्रियं धर्मवेत्तारं च, वयं शरण्यं त्वां प्रपन्नाः; क्षन्तव्यं एतद् याच्ञया। राज्ञा षष्ठांशभोगिना, स्वजनवत् प्रजाः रक्षता, धर्मातिक्रमः न कर्तव्यः। यः सर्वदा स्वप्रजाः आत्मवत् अथवा आत्मसुतवत् सर्वबलसम्पन्नः रक्षति, स एव नृपः स्यात्। तादृशः राजा, राम, दीर्घकालं यशः प्राप्नोति, ब्रह्मलोकं यास्यति, तत्र पूज्यते। यद् यद् परमं धर्मं मूलफलाशिनः तापसः कुर्वन्ति, तस्य चतुर्थांशः धर्मेण प्रजापालके राज्ञि पतति।” एवं ते महर्षयः रामं प्रार्थयन्तः धर्मानुग्रहेण तस्य शरण्यत्वं प्रतिपादयन्।