रामः तेजस्वी भ्रातृलक्ष्मणं संबोध्य उवाच—“अयं वनः कठोरः दुष्करश्च, न च वयं इदृशेषु स्थलेषु अभ्यस्ताः।” ततः राघवः शीघ्रं तपस्विनं शरभङ्गं योगबलसम्पन्नं द्रष्टुं तस्याश्रमं गन्तुं मनः कृतवान्। शरभङ्गस्य समीपे, यस्य आत्मा तपसा विशुद्धः दिव्यशक्तिसम्पन्नः च, रामः अद्भुतं महद् दृश्यं अपश्यत्। स तत्र देवानां स्वामिनं दिव्यतेजसा दीप्तं, निर्मलवस्त्रधारिणं, भूमिं न स्पृशन्तं ददर्श। स तं देवम्, बहुभिः महात्मभिः पूज्यमानं, हरिताश्वयुक्ते रथे आकाशे गच्छन्तं अपश्यत्। स दूरात् तम् उदयन्तं सूर्यवत्, शुभ्रमेघसमूहवत्, चन्द्रमण्डलवत् दीप्तं ददर्श। स निर्मलं छत्रं विचित्रमाल्यैः भूषितं, द्वे सुवर्णदण्डे उत्तमचामरे च, महत् मूल्यं ददर्श। ताभ्यां उत्तमस्त्रीभिः धृतं, शिरसि विक्षिप्तं, गन्धर्वैः, देवैः, सिद्धैः, श्रेष्ठैः ऋषिभिः च समाविष्टं अपश्यत्। स देवः आकाशस्थः उत्तमवाक्यैः स्तुतः, शरभङ्गेन सह वासवेन च संवादं कुर्वन् ददर्श। शतक्रतुम् तत्र दृष्ट्वा, रामः लक्ष्मणं संबोध्य, अद्भुतं रथं भ्रातृये दर्शयन् उवाच—“पश्य लक्ष्मण, दिव्यं तेजस्वि रथं सूर्यसमप्रभं आकाशे गच्छन्तं। एते पुरुहूतस्य अश्वाः, याः पूर्वं शक्रस्य इति श्रुताः, नूनं दिव्याश्वाः आकाशे गच्छन्ति। ये च सर्वतः तिष्ठन्ति पुरुषाः व्याघ्रवर्णाः, शतशः शतशः, युवानः, कुण्डलधारिणः, खड्गधारिणः च। सर्वे विशालवक्षसः, लोहमुष्टिसदृशबाहवः, रक्तरश्मिवस्त्रधारिणः, व्याघ्रवत् उग्राः, दुष्प्राप्याः च। तेषां वक्षसि अग्निसदृशाः हाराः दीप्ताः, सर्वे सौमित्रे, पञ्चविंशतिवर्षवत् दीप्ताः दृश्यन्ते। एषा देवानां नित्यं आयुः, यथा एते व्याघ्रवर्णाः मनोहराः दृश्यन्ते। क्षणं स्थातव्यं लक्ष्मण, वैदेह्या सह, यावत् अहं अस्मिन् रथे दीप्तं पुरुषं स्पष्टं जानामि।” एवं सौमित्रिं उक्त्वा—“इह स्थेहि”—काकुत्स्थवंशजः शरभङ्गाश्रमं प्रति प्रस्थितः। तदा रामं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, शचीपतिः शरभङ्गं सन्त्यज्य, देवांश्च संबोध्य इदं वचनम् उवाच—“रामः इह आगच्छति; यावत् स मया संवादं न करोति, तावत् मां समापयित्वा नयध्वं; तदा स मम दर्शनं अर्हति। अहं विजित्य स्वकार्यं सम्पादितवान्; शीघ्रं गच्छामि। स महत् कर्म कर्तव्यं, यत् अन्यैः दुष्करम्।” ततः शरभङ्गं सम्मान्य, वज्रधारी इन्द्रः अश्वयुक्ते रथे स्वर्गं प्रस्थितः। सहस्राक्षे गते, राघवः सह अनुयायिभिः शरभङ्गं यज्ञाग्निसमीपे उपविष्टं अभ्यगच्छत्। रामः सीता लक्ष्मणः च तस्य पादौ स्पृष्ट्वा, तेन अनुमतौ उपविश्य, निवासं निमन्त्रणं च प्राप्तवन्तः। ततः राघवः इन्द्रागमनं पृष्ट्वा, शरभङ्गः सर्वं रामाय निवेदितवान्—“एष इन्द्रः, राम, मम वरं दत्त्वा, मां ब्रह्मलोकं नेतुम् इच्छति; तं तपसा प्राप्तुं दुष्करं, आत्मसंयमहीनैः अप्राप्यं। त्वं समीपे इति ज्ञात्वा, नरव्याघ्र, त्वां दृष्ट्वा विना ब्रह्मलोकं न गच्छामि, प्रियातिथे। त्वां दृष्ट्वा, महात्मन् धर्मज्ञ, उत्तमं स्वर्गं गच्छामि। नरश्रेष्ठ, मया शुभलोकाः विजिताः, अक्षयाः; ब्राह्मणलोकं दिव्यलोकं च मत्तः गृहाण।” एवं शरभङ्गेन उक्तः, सर्वशास्त्रविद् नरव्याघ्रः राघवः प्रत्युवाच—“महामुने, अहं स्वयं सर्वलोकान् विजेष्ये; केवलं इह वनवासं इच्छामि, यथा त्वया निर्दिष्टम्।” राघवस्य इन्द्रसमबलस्य वचनं श्रुत्वा, शरभङ्गः पुनः उवाच—“इह, राम, दिव्यतेजाः धर्मात्मा सुतिक्ष्णः नाम महर्षिः वसति, यः वनवासिनां हितं करिष्यति। तं तपस्विनं सुतिक्ष्णं शुद्धाश्रमे रम्ये वनप्रदेशे गच्छ; स ते निवासं विधास्यति। इमां मन्दाकिनीं नदीं, राम, प्रवाहविपरीतं अनुगच्छ; सा पुष्पैः नक्षत्रैः च वहति, ततः गन्तव्यं स्थानम् आगमिष्यसि। एष पन्थाः, नरव्याघ्र; क्षणं माम् पश्य, प्रिय, यावत् अहं तु त्वचं सर्पः इव पुरातनं त्यजामि।” ततः अग्निं प्रज्वाल्य, विधिवत् घृतं आहुत्य, दीप्तः शरभङ्गः यज्ञाग्निं प्रविष्टः। तस्मिन्नेव समये, अग्निः महात्मनः तपस्विनः केशं शरीरं पुरातनत्वचं अस्थि मांसं रक्तं च ददाह। स तदा दीप्तयुवावद् जातः, अग्निकुण्डात् उत्थाय शरभङ्गः दीप्तिमान् अभवत्। स अग्निहोत्रिणां लोकान्, महर्षिणां, देवतानां च लोकान् अतीत्य, ब्रह्मलोकं प्राप्नोत्।