रामेण उक्तं वचनं श्रुत्वा ते निष्चयं चक्रुः तं राक्षसं विवरं प्रति निक्षेप्तुम्। यदा स बलवान् विराधः विवरे पतितः, तदा तस्य भीमस्य राक्षसस्य करुणरवैः स वनः समन्तात् प्रतिनिनादितम्। ततो रामः लक्ष्मणश्च प्रमुदितौ भूत्वा तं विराधं भूमौ विवरे निक्षिप्य, भयात् विमुक्तौ महावने हृष्टौ, महान् प्रहर्षः तयोः अभवत्। तं राक्षसं शिलाभिः सम्पूर्य, तौ भ्रातरौ महावने प्रहर्षयुक्तौ वर्तेताम्। ततः सुवर्णभूषितधनुष्मन्तौ तौ रामलक्ष्मणौ, तं राक्षसं निहत्य, मैथिलीं सीतां गृहीत्वा, महावने विचरन्तौ, दिवि सूर्यचन्द्रमसौ इव, दीप्त्या शोभमानौ। एवं पञ्चमः सर्गः श्रोतव्यः। तत्र, विराधं तं महाबलिनं राक्षसं वने निहत्य, वीर्यवान् रामः सीतां परिष्वज्य सान्त्वयामास। रामः तेजस्वी भ्रातरं लक्ष्मणं इत्येवमुवाच—"इदम् वनम् कठिनं दुर्गं च, न च वयम् एषु अरण्येषु अभ्यस्ताः। शीघ्रमेव वयं तपस्विनं शरभङ्गं मुनिं महायशसं गच्छामः।" इति निश्चित्य, राघवः शरभङ्गस्य आश्रमं प्रति प्रस्थितः। शरभङ्गस्य समीपे, यः तपसा विशुद्धात्मा दिव्यशक्तिमान् आसीत्, स महान् अद्भुतः दृश्यः रामेण दृष्टः। तत्र स्वर्गस्थं देवानाम् ईश्वरं, दीप्तमनसं, शुभवस्त्रधरं, भूमिं न स्पृशन्तं रामः दृष्टवान्। स देवः, महात्मभिः पूज्यमानः, हरिताश्वयुक्तेन रथेन व्योम्नि सञ्चरन्, महद् तेजः विसृजन्, उदितसूर्यसमप्रभः, श्वेतमेखलाघनसङ्काशः, पूर्णचन्द्रमण्डलोपमः च अभूत्। तस्य शुक्लच्छत्रं विचित्रमालाभिः भूषितं, सुवर्णदण्डयुक्तौ उत्तमौ चामरौ च अपि दृष्टौ। महामन्याः नार्यः तानि चामराणि धृत्वा, तस्य शीर्षे विचालयन्ति स्म। तत्र गन्धर्वाः, देवाः, सिद्धाः, ऋषयः च समागताः आसन्। स देवः, दिवि स्थितः, उत्तमैः वाक्यैः स्तूयमानः, शरभङ्गेन सह वासवेन च संवादं कुर्वन् ददर्श। शतक्रतुम् तत्र दृष्ट्वा, रामः लक्ष्मणं प्रति इदं दर्शयन् उवाच—"पश्य लक्ष्मण, तं दीप्तमानं, शोभमानं, अद्भुतं रथं, सूर्यवत् व्योम्नि सञ्चरन्तम्। एते पुरुहूतस्य अश्वाः, यान् पूर्वं शक्रस्य अश्वान् श्रुतवतः स्म, नूनं दिव्याः एते व्योम्नि सञ्चरन्ति।" "ये च सर्वतः तिष्ठन्ति नरव्याघ्राः, शतशः शतशः, युवा, कुण्डलिनः, खड्गपाणयः, ते सर्वे विस्तीर्णवक्षसः, वज्रसंहननबाहवः, रक्तवसनाः, तीक्ष्णदर्शनाः, दुर्गमाः च। तेषां वक्षसि वह्निसमप्रभाणि हाराणि, सर्वे पञ्चविंशतिवयस्काः इव दृश्यन्ते। एषा देवतानां नित्यवयः, यथा एते नरव्याघ्राः शोभमानाः दृश्यन्ते।" "त्वं लक्ष्मण, वैदेह्या सह किञ्चित् स्थातुम् अर्हसि, यावत् अहं अस्य रथस्थस्य दीप्तिमतः को नाम इति निश्चित्य जानामि।" इति स काकुत्स्थः सौमित्रये उक्त्वा, शरभङ्गाश्रमं प्रति प्रस्थितः। तदा रामं समुपेत्य दृष्ट्वा, शचीपतिः शरभङ्गं अभ्यनुज्ञाप्य, देवान् प्रति इदं वचनमब्रवीत्—"रामः अत्र आगच्छति, मम सह संवादं कृत्वा, मां सम्यक् दृष्ट्वा, ततः मां स्वर्गं प्रति नयध्वम्। स हि कर्तव्यं महद् कर्म, यत् अन्यैः दुष्करम्।" एवं वज्रधारी इन्द्रः तपस्विनं पूजयित्वा, हरिताश्वयुक्तेन रथेन स्वर्गं प्रति प्रययौ। तस्य सहस्राक्षस्य गच्छतः अनन्तरम्, राघवः स्वजनैः सह शरभङ्गस्य समीपं ययौ, यः यज्ञाग्निसमीपे उपविष्टः आसीत्। रामः, सीता, लक्ष्मणश्च तस्य पादौ स्पृष्ट्वा, तेन अनुमताः, आसने उपाविशन्, आतिथ्यं च प्राप्नुवन्। तदा राघवः इन्द्रस्य आगमनं पृष्ट्वा, शरभङ्गः तस्मै सर्वं न्यवेदयत्। "एष इन्द्रः, हे राम, मम वरदः, मां ब्रह्मलोकं नेतुम् इच्छति, यः घोरतपसा प्राप्यते, न च अलुब्धात्मभिः। त्वं समीपे इति विज्ञाय, त्वां दृष्ट्वा विना ब्रह्मलोकं न गच्छामि, अतिथिं त्वां प्रियम्। त्वां दृष्ट्वा, महात्मन्, धर्मात्मन्, अहं परं ब्रह्मलोकं यास्यामि।" "पुरुषर्षभ, मया अयम् अक्षयः पुण्यलोकः जितः; त्वं मत्तः ब्राह्मण्यम् दिव्यम् च लोकं गृहाण।" इति शरभङ्गमुनिना उक्तः, स सर्वशास्त्रविशारदः राघवः प्रत्युवाच—"महर्षे, अहम् स्वयमेव सर्वान् लोकान् विजेष्यामि; त्वया निर्दिष्टे अस्मिन्वने एव वासं इच्छामि।" एवं राघवेण, इन्द्रसमबलिना उक्तः, मुनिः शरभङ्गः पुनः वाक्यमुवाच—"अत्र, हे राम, महातेजाः धर्मात्मा मुनिः सुतिक्ष्णः वसति, यः वने नियमेन वर्तते, स ते महद् हितं करिष्यति।" "त्वं तं सुतिक्ष्णं तपस्विनं शुद्धाश्रमे रम्ये वने गच्छ; स ते वासविधानं करिष्यति।" "इमां मन्दाकिनीं नदीं प्रतिपद्य, पुष्पनक्षत्रवाहिनीं, प्रतिकूलं गच्छ; ततः त्वं गन्तासि।