रात्रौ विचरन् विराधः भीमनादं कुर्वन्, राघवौ रामलक्ष्मणौ स्वकन्धरे स्थापयित्वा वनं प्रति सीध्रं प्रस्थितः। स तु महद् वनं प्रविष्टः, घनश्यामवर्णमिव, विविधवृक्षैः समृद्धं, नानापक्षिसमूहैः शोभितं, शुभैः जीवैः किलाकुलं, मृगसर्पैः विचित्रितम्। तस्य वनस्य मध्ये विराधः राघवौ अपहरन् यदा दृष्टवान्, तदा जनकनन्दिनी सीता दीर्घं विलप्य राघवौ गृहीत्वा आक्रन्दयति। सा उवाच—“एष रामः दशरथस्य पुत्रः, सत्यधर्मपरायणः, शुद्धः, भीमरूपराक्षसेन सह लक्ष्मणेन अपहृतः। अहं तु व्याघ्रैः चित्रैः हरिणैः च भक्षिता भविष्यामि—मुक्त्वा मां, राक्षसश्रेष्ठ! हे काकुत्स्थौ, नमः।" तदनन्तरं सौमित्रिः राक्षसस्य वामं भुजं बलात् चिच्छेद, रामः दक्षिणं भुजं शक्त्या चिच्छेद। तयोः भुजयोः भग्नयोः, घनसदृशः विराधः कम्पितः मूर्च्छितः, वज्राहतपर्वत इव, भूमौ शीतलः पतितः। तौ राघवौ तं राक्षसं पाणिभिः, भुजाभिः, पादाभिः च ताडयन्तौ, पुनः पुनः भूमौ उत्थाप्य पतयन्तौ। बहुधा बाणैः विद्धः, असिभिः च क्षतः, भूमौ बहुविधं पीडितः, स राक्षसः न ममृषे। तं पर्वतसमं, अवध्यं, अचलम् दृष्ट्वा, रामः, आपदां शमकः, इति उवाच—“तपसा, पुरुषसिंह, एष राक्षसः शस्त्रैः न जय्यः; तस्मात् राक्षसस्य गर्तं कुर्याम।" तदनन्तरं रामः लक्ष्मणं उवाच—“हे लक्ष्मण, अस्य भीमस्य महाबलस्य राक्षसस्य, गजसदृश्यस्य, वनं मध्ये महत् गर्तं कुरु।" एवं उक्त्वा, रामः वीरः विराधं पदेन ग्रीवाम् उपनम्य तं निगृह्य स्थितः। राघवस्य विनयपूर्णं वचनं श्रुत्वा, विराधः काकुत्स्थं इदं उवाच—“त्वया, इन्द्रबलसमेन, अहं हतः; पूर्वं मोहात् त्वां न अवगच्छं, नरश्रेष्ठ। हे राम, कौसल्यायाः पुत्र, धर्मात्मन्, त्वां जानामि; वैदेहीं च, लक्ष्मणं च महात्मानं। शापेन अहं राक्षसत्वं प्राप्तः; अहं तु तुंबुरुः गन्धर्वः, वैश्रवणेन शप्तः। तं याचितवान्, स तु दिव्यः उक्तवान्—‘यदा दशरथस्य पुत्रः रामः त्वां युद्धे हन्ति—’ तदा स्वं स्वरूपं प्राप्य स्वर्गं गमिष्यसि।" “रम्भायाः अनुरक्तः वैश्रवणः एवं उक्तवान्; तव प्रसादात् अहं घोरात् शापात् विमुक्तः। स्वं लोकं गमिष्यामि; भवतु ते शुभम्, रिपुतापन। समीपे धर्मात्मा महाबलः शरभङ्गः निवसति। अर्धयोजनदूरम्, महर्षिः सूर्यसदृशः, शीघ्रं तं गच्छ, स ते हितं वक्ष्यति। हे राम, मां गर्ते स्थापय; राक्षसाणां मृतानां एष नित्यः धर्मः। ये गर्ते स्थाप्यन्ते, ते शाश्वतीं लोकान् प्राप्नुवन्ति।” एवं उक्त्वा, विराधः बाणाभिः पीडितः, महाबलः, शरीरं त्यक्त्वा स्वर्गं गच्छति। रामः लक्ष्मणं आज्ञापयति—“हे लक्ष्मण, अस्य भीमस्य राक्षसस्य, गजसदृश्यस्य, वनं मध्ये महत् गर्तं कुरु, तस्य क्रूरकर्मणः।" एवं उक्त्वा, रामः बलसम्पन्नः विराधं पदेन ग्रीवाम् उपनम्य निगृह्य स्थितः। ततः लक्ष्मणः कुदालं गृहित्वा, तस्य विराधस्य पार्श्वे गर्तं गम्भीरं अकुर्वत्। विराधं मुक्तग्रीवं, शङ्खकर्णं, भीमनादं कुर्वन्तं, तौ राघवौ गर्ते निक्षिप्तवन्तौ। तौ रामलक्ष्मणौ, द्रुतकर्मणौ, भीमनादं राक्षसं रणभूमौ गर्ते निक्षिप्य हृष्टौ अभवताम्। शस्त्रैः न हन्तुं शक्यम् इति दृष्ट्वा, तौ नरश्रेष्ठौ गर्ते विराधं मरणाय निश्चितवन्तौ। विराधः स्वयम् रामं वनचरं उक्तवान्, शस्त्रैः मरणं न भवति, गर्ते स्थापयेत् इति। रामस्य वचनं श्रुत्वा, तौ गर्ते तं राक्षसं निक्षिप्य, तस्य भीमनादेन वनं प्रतिशब्दितम्। रामलक्ष्मणौ हृष्टौ विराधं भूमौ गर्ते निक्षिप्य, निर्भयौ, महान् वनं मध्ये हृष्टौ, शिलाभिः राक्षसं आवृतवन्तौ। ततः तौ सुवर्णभूषणधारिणौ धनुष्मन्तौ, राक्षसं हत्वा मैथिलीं सह गत्वा, महद् वनं मध्ये हृष्टौ विचरन्तौ, दिवाकान्तौ चन्द्रोपमौ। विराधं हत्वा राघवः सीतां आलिङ्ग्य सान्त्वनं ददौ। रामः तेजस्वी लक्ष्मणं उवाच—“एतत् वनं दुर्गमं, कठोरं, न च वयं एतादृशेषु स्थानेषु कदाचित् स्थिताः।" “शीघ्रं शरभङ्गं तपस्विनं गच्छाम।" इति राघवः शरभङ्गस्य आश्रमं प्रति प्रस्थितः।