येन मया, सर्वभूतप्रियेण, वनवासाय प्रेषितोऽहम्, सा मम मध्यमा माता अद्य स्वमनोरथं प्राप्तवती। किं तु, हे सौमित्रे, अन्येन स्पृष्टा सीता मम पितुः निधनात् स्वस्य राज्यहान्याः वा न अधिकं दुःखं जनयति। इत्येवं काकुत्स्थेन शोकविगलितवाचा रुदन् उक्ते, लक्ष्मणः कोपाविष्टः, निगूढः फणिन इव, प्रत्युवाच। स उवाच—भूतानां रक्षिता त्वं, इन्द्रवत्, आश्रयहीन इव दृश्यसे; अहं तव सेवकः सन् विद्यमानः, किमर्थं त्वं शोचसि, हे काकुत्स्थ? अद्य क्रुद्धेन मया बाणेन निहतः विराधो राक्षसः, प्राणं विहाय, रक्तेन वसुंधरां लिप्स्यति। यं राज्यहेतोः भरते प्रति मम कोपोऽभूत्, तं कोपं अद्य विराधे प्रवर्तयिष्यामि, इन्द्र इव वज्रं पर्वते। मम महाबाणः, बाहुबलवेगप्रेरितः, तस्य भीमवक्षसि पतित्वा, तस्य प्राणान् शरीरात् छित्वा, भूतले पतितः सर्पमिव विक्षिप्तः करिष्यति। शृणु अद्य तृतीयः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे। तदा विराधः पुनरपि वनं व्याप्य रौरवस्वरेण उवाच—'कौ युवां? कुत्र वा गच्छथः?' तं ज्वलन्मुखं राक्षसं रामः, महातेजाः, इक्ष्वाकुवंशसम्भवः, पृष्टः प्रत्युवाच। विराधः रामं सत्यवीर्यं पुनः उवाच—'शृणु, राजन्, अहं ते कथयामि।' 'जावस्याहं पुत्रः, मातरि मे शतह्रदा; पृथिव्यां सर्वे राक्षसाः मां विराधमिति विदुः। तपसा ब्रह्मणः प्रसादेन वरं लब्धवान्—अस्मिन्लोके शस्त्रैर्न हन्ये, न छिद्ये, न विदार्ये। एषा स्त्रीं त्यक्त्वा, यथागतं शीघ्रं पलायतं; अन्यथा युवयोः प्राणान् हरिष्यामि।' रामः, क्रोधात् रक्तलोचनः, तं विराधं विकृतं दुष्टबुद्धिं प्रत्युवाच—'पाप! धिक् त्वाम्, नीच! नूनं मृत्युमिच्छसि; युद्धे स्थित्वा मम हस्तात् न जीवन्नपसर्पसि।' ततः रामः धनुः सज्जीकृत्य तीक्ष्णान् बाणान् शीघ्रं सन्धाय राक्षसं जघान। स धनुर्विद्युत्समान्यः सप्त सुवर्णपक्षान् बाणान् वेगवंतः गरुडवातसमान् मुमोच। ते बाणाः, मयूरपिच्छधारी विराधस्य शरीरे विदार्य, रक्तरञ्जिताः अग्निसमप्रभाः भूमौ पतिताः। तदा विराधः व्रणितः वैदेहीं न्यस्य, शूलं समुत्क्षिप्य, क्रुद्धः रामलक्ष्मणयोः प्रति अभ्यद्रवत्। स भीमस्वनः, इन्द्रध्वजमिव शूलं धृत्वा, तदा मृत्युमुखमिव विवृतास्यः दीप्तिमान् बभूव। तदा तौ भ्रातरौ ज्वलद्बाणवृष्टिं विराधे, यमसमे, ससृजतुः। स तु महातेजाः राक्षसः हास्य, स्थित्वा, जृम्भमाणः, वेगेन निपातितान् बाणान् शरीरात् निष्क्रमयामास। वरप्रभावात् विराधः बाणस्पर्शं निगृह्य प्राणान् निगृह्य, शूलमुत्क्षिप्य राघवयोः प्रति अभ्यद्रवत्। रामः, शस्त्रविदां श्रेष्ठः, तं शूलं, दिव्यं विद्युत्समप्रभं, द्वाभ्यां बाणाभ्यां छित्त्वा, भूमौ निपातितवान्; स शूलः रामबाणच्छिन्नः, मेरुशिखरं वज्रपातेन पतितमिव, भूमौ निपपात। ततः तौ शीघ्रं असिविशिखौ, कालकूटसर्पसमौ, धृत्वा, वेगेन तं ताडयितुमभ्यधावताम्। तदा तौ भीमौ पुरुषव्याघ्रौ, तेन राक्षसेन, घोररूपेण, बाहुभ्यां गृहीत्वा, यथास्थितौ, गन्तुमुद्युक्तौ। तस्याभिप्रायं विज्ञाय रामः लक्ष्मणं उवाच—'एष राक्षसः यथेष्टं मार्गे नयतु, सौमित्रे।' 'यत्र रात्रिचरः गच्छति, तत्रैव अस्माकं मार्गः; सः यथेष्टं नयतु।' स रात्रिचरः स्वबलप्रभावं विश्रित्य, तौ बालकौ इव स्कन्धे स्थापयित्वा, गर्वात् वनं प्रविवेश। तौ राघवौ स्कन्धे स्थापयित्वा विराधः रात्रिचरः भीमस्वरेण वनं प्रविवेश। स वनं प्रविवेश—महानभ्रसंकाशं, विविधवृक्षसंपन्नं, नानापक्षिसंकीर्णं, शुभजन्तुसंयुतं, मृगसर्पसमावृतं। शृणुत, चतुर्थः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकिरामायणेऽरण्यकाण्डे। तदा सीता, काकुत्स्थसुतौ बलिनौ राघवौ राक्षसेन नीयमानौ दृष्ट्वा, कृच्छ्रात् आकृष्य, उन्मत्तस्वरेण आक्रोशत्। 'एष दशरथसुतः रामः, सत्यवादी, धर्मात्मा, विशुद्धः, लक्ष्मणेन सह, भीमरूपेण राक्षसेन नीयते। मां व्याघ्राः शार्दूलाश्च खादिष्यन्ति—मुक्त्वा मां, राक्षसश्रेष्ठ! हे काकुत्स्थौ, नमोऽस्तु वः।' तदा सौमित्रिः तस्य राक्षसस्य वामं भुजं भङ्क्त्वा, रामः दक्षिणं भुजं बलात् भञ्जयामास। उभौ भुजौ भग्नौ तस्मिन्मेघसंकाशे राक्षसे, स कम्पितः मूर्च्छितः, वज्राहतशैल इव, भूमौ पतितः। ततः तौ रामलक्ष्मणौ, पाणिभिः, बाहुभिः, चरणैः च, पुनः पुनः तं राक्षसं भूमौ निपात्य ताडयामासतुः।