सावित्री या पतिसेवा सम्यगाचरन्ती स्वर्गे पूजिता जाता, तथा त्वमपि, सुभगे, पतिसेवानुष्ठानात् स्वर्गमवाप्तवती। सा सर्वस्त्रीणां श्रेष्ठा दिव्येषु लोकेषु देवतास्वरूपा दृश्यते; यथा रोहिणी क्षणमपि सोमात् न पृथग्दृश्यते। एवं पतिव्रतानां श्रेष्ठाः स्त्रियः स्वकर्मणः पुण्येन देवलोके पूज्यन्ते। एतस्मिन्नन्तरे अनसूया, सीतायाः मधुरवचनानि शृत्वा, हृष्टा सन्तोषमवाप, मैथिलीमङ्गलेनाङ्के परिष्वज्य वाक्यमब्रवीत्। "नानाविधैः नियमैः मया महत्तपश्शक्तिः सम्पादिता, हे शुभस्मिते सीते; तस्य बलस्याश्रयेण त्वां वरयितुमिच्छामि। तव वचनानि यथार्हं प्रियाणि च, मैथिलि; अहं तुष्टा—किं ते युक्तं करवानि?" इत्युक्ते, तपोबलसमन्विता सीता सान्त्वपूर्वकं विस्मिता सन्ती 'कृतमस्तु' इति प्रत्युवाच। तया तथोक्तया, धर्मात्मा अनसूया अधिकं तुष्टिम् अवाप्य, "सीते, तव प्रीत्यनुकूलं वरं दास्यामि," इत्युक्त्वा पुनः प्राह— "इमे दिव्यगुणयुक्ताः माल्यवस्त्राभरणानि, सुरभ्यङ्गरागः, चन्दनं च, हे वैदेहि। एतानि तवाङ्गेषु शोभां विधास्यन्ति, निर्मलानि, नित्यशुद्धानि च। एतेन दिव्यगन्धेन, जनकात्मजे, त्वं पतौ लक्ष्मीव विष्णौ अमरत्वेन शोभिष्यसि।" मैथिली तानि वस्त्राणि, गन्धान्, भूषणानि, माल्यानि च प्रेम्णः परमं दानमिव सस्मितमङ्गीकृत्य, कृताञ्जलिः, तामृषिकन्या सम्यगुपास्ते स्म। एवं सीता सम्यगुपविष्टा, व्रतानुष्ठाने स्थिता अनसूया प्रियं विषयमाश्रित्य पृच्छितुमुपचक्रमे। "सीते, श्रुतं मया यदयं श्रीराघवः त्वां स्वयम्वरे विजित्य प्राप्तवान्। मैथिलि, तं वृत्तान्तं विस्तारतः श्रोतुमिच्छामि; यथानुभूतं विस्तरेण कथय।" एवमुक्ता, सीता धर्मात्मन्याः तस्यै शृण्विति निवेद्य, कथां प्रववर्त। "मिथिलाधिपः जनकः नाम वीर्यशाली धर्मनिष्ठः च राजर्षिः, क्षत्रधर्मेण न्यायेन च राज्यं पालयामास। स एकदा स्वहस्तेन क्षेत्रं कर्षन्, अहं भूमिं विदार्योत्थिता, राज्ञः कन्येति कथ्ये, समुत्थिता अभुवम्। तं धूलिनिकृष्टां मृद्भाण्डविक्षेपे रतां मां दृष्ट्वा, राजा जनकः विस्मितोऽभूत्। स पुत्राभावात्, स्नेहात् मां गोदग्रहणेन 'एषा मे कन्या' इति कृत्वा, प्रेम्णा सिञ्चित्वा, गोदग्रहणं चकार। तदा दिव्यं नभसि स्वरं श्रुतम्—'एवं भवतु, राजन्; धर्मतः कन्या तवास्ति' इति। ततो धर्मात्मा मिथिलाधिपः पिता मे प्रमुदितः, मां लब्ध्वा महद्विभवमवाप्तवान्। अहं तया वृद्धया पुण्यशीलया मातृस्नेहेन सखीभावेन च सन्मानिता पूजिता च। यदा मम वयः सुलभसंपर्काय पतिसम्बन्धाय प्राप्तमिति दृष्ट्वा, पिता मे अर्थहान्या दुःखेन च संतप्तः, चिन्तायामपद्यत। अस्मिन्लोके कन्यापिता, समोऽपि वा हीनः, यदि सा यथार्हं न परिणीयते, तदा अपि इन्द्रसमोऽपि लज्जां प्राप्नोति। तां लज्जां समीपवर्तिनीं दृष्ट्वा, राजा चिन्तया पीडितो, तिरणाय मार्गमपश्यन्, इव सलिलं तर्तुं न शक्नुवन्। नारीसम्भवात् विमुक्तां मां ज्ञात्वा, राजा बहु विचिन्त्य, पतिसमर्थं योग्यं च न कञ्चन राजानं दृष्टवान्। सः सततम् अन्विचिन्त्य, बुद्धिमान् राजा, एषा निश्चित्य 'स्वयम्वरं करिष्ये' इति संकल्पमकरोत्। तस्य महायज्ञे, वरुणः महाबलः सन्तुष्टः, दिव्यं धनुः अक्षय्यशरं च तस्मै दत्तवान्। तत् धनुः, गुरुत्वात्, पुरुषैः यत्नेनापि न चल्यते; राजानः तद् धनुः न शक्नुवन्ति, स्वप्नेऽपि न। तत् धनुः प्राप्य, सत्यवाक्यः पिता मे, राजानां मध्ये घोषयामास— 'यः एतद् धनुः उद्धृत्य, जघन्य च, स मम कन्यां भार्यां करिष्यति—नात्र संशयः।' इति। तद्दृष्ट्वा, पर्वतसन्निभं तद्धनुः, राजानः प्रणम्य, उद्धर्तुं अशक्नुवन्तः, निवृत्ताः। दीर्घकालानन्तरं, अयम् उज्ज्वलः राघवः, विश्वामित्रेण सहितः, भ्राता लक्ष्मणेन च, सत्यशीलवीर्ययुक्तः, यज्ञदर्शनाय आगतः। तत्र विश्वामित्रः, धर्मात्मा, पित्रा मे पूजितः, रामलक्ष्मणयोः वृत्तान्तं न्यवेदयत्। 'एते दशरथस्य पुत्रौ धनुः द्रष्टुमिच्छतः; दिव्यं धनुः रामाय दर्शय,' इत्युक्तः स महर्षिणा, पिता मे धनुः समानीय, स वीर्यवान् तदनन्तरं निमेषमात्रेण धनुः जघन्य। तत् सः शीघ्रं बलवता जघन्य, धनुः सज्जीकृत्य, वेगेन आकृष्य, मध्ये विदारितं द्विधा जातम्; तस्य शब्दः भीषणः, नभः पतितघनवद् आसीत्।