अनसूया या उपर्युक्तया वाक्येण प्रेरिता वैदेही, अमर्षशून्या, तस्याः वचांसि सत्कृत्य, मृदु वाक्यं प्रवक्तुं प्रचक्रमे। सा उवाच—"न विस्मयः, आर्ये, यथाऽवधार्य मां त्वं एवं भाषसे; अहम् अपि जानामि पतिः स्त्रियाः परमं पूजनं। यदि मम पतिः सदाचाररहितोऽपि स्यात्, आर्ये, तथापि तेन मया न विचलितव्या सेवा कार्यैव। किं पुनर्यदा स धर्मात्मा, गुणवान्, दयालुः, जितेन्द्रियः, प्रेम्णि स्थितः, धर्मनिष्ठः, मातृपितृसमानः च प्रियः? यथाऽयं महाबलः रामः कौसल्यायाः प्रति आचरति, तथा एव अन्यासु राजमहिषीषु अपि समं आचरति। येषां राज्ञा केवलं एकवारं दृष्टिः कृता, तासु अपि स वीरः धर्मनिष्ठः मातृवत् आदरं विना मानं आचरति। अहं च यदा एषा एकाकिनी भीरु वनं प्रविष्टा, तदा या उत्तमा मातृष्वसा मम उपदेशं दत्तवती, सः मम हृदि दृढम् स्थापितः। या च वाचः मम जननी मम पाणिग्रहणसमये अग्निसाक्षिकाले पूर्वं उक्तवती, सा अपि मया स्मृता। तव वचोभिः सर्वं तत् पुनः मयि जागृतं, धर्मज्ञे; स्त्रियाः हि पतिसेवा तपसः परमं नास्ति। सा सावित्री पतिसेवया स्वर्गे पूज्यते; त्वमपि तेनैव आचरेण स्वर्गं प्राप्तवती। सा सर्वस्त्रीणां श्रेष्ठा दिव्या स्त्री; रोहिणी चन्द्रमसः कदाचित् अपि न पृथक् दृश्यते। एवं पतिव्रतासु उत्तमाः स्त्रियः स्वकर्मफलैः देवेषु लोके पूज्यन्ते। एवं सीतायाः वचनानि श्रुत्वा अनसूया प्रहृष्टा बभूव, तां शिरसा आलिङ्ग्य मैथिलीं प्रहर्षयन्ती वाक्यम् अब्रवीत्—'नाना तपोभिः अहम् एतद् महत् तपोबलम् आप्तवती, सुमुखि सीते; तस्मिन् बलं विश्रित्य त्वां वरयितुम् इच्छामि। तव वचांसि यथार्हं प्रियाणि च; अहं तुष्टा अस्मि—किं तव अनुरूपं करवानि?' इति। तस्याः वाक्यं श्रुत्वा सीता अपि तपोबलसम्पन्ना सान्त्वनया विस्मिता सन्ती 'कृतम्' इति अब्रवीत्। तया उक्ता धर्मज्ञा अनसूया अधिकं प्रहृष्टा बभूव, उवाच—'सीते, तव प्रीयमाणं वाञ्छितं सम्पादयिष्यामि।' 'इह दिव्यानि माल्यं वस्त्राणि भूषणानि गन्धः च उत्तमः च उन्नतानुलेपनं ते ददामि, वैदेहि। एते तव अङ्गेषु शोभां करिष्यन्ति, निर्दोषाः नित्यशः स्थास्यन्ति। अनेन दिव्येन अनुलेपनेन जनकात्मजे, त्वं तव पतौ लक्ष्मीव अक्लेशेन विष्णौ विराजिष्यसि।' इति। मैथिली तानि वस्त्राणि, अनुलेपनं, भूषणानि, माल्यानि च स्नेहस्य अनुत्तमं दानं सस्मितं प्रतिजग्राह। तं स्नेहं लब्ध्वा या श्रीः सीता साभिवाद्य तत्र तपस्विन्याः समीपे पाणिं संनम्य स्थितवती। सा सीता उपविष्टा तां सेवमाना अनसूया धर्मनिष्ठा सुखोपयुक्तं विषयं प्रवर्त्य पप्रच्छ—'सीते, अहं श्रुतवती अस्मि यद् असौ रामः त्वां स्वयम्वरे प्राप्तवान्। मैथिलि, तं वृत्तान्तं विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामि; यथावत् यथानुभूतं कथय।' तया एवमुक्ता सीता धर्मज्ञां तपस्विनीं 'शृणु' इति प्राहारभत तं वृत्तान्तं। 'मिथिलायाः नृपतिः धर्मात्मा जनकः नाम वीर्यवान् क्षत्रधर्मे स्थित्वा राज्यं पालयामास। स एकदा स्वहस्तेन क्षेत्रं कर्षन्, अहम्, भूमिं विदार्य, तत्र समुत्थिता इति श्रूयते। मां लवमृद्भिः आवृतां कर्दमेन सञ्चूर्णयन्तीं दृष्ट्वा राजा जनकः विस्मितोऽभवत्। स च पुत्राभावात् स्नेहात् मां गोद्भूतां गोदरे स्थाप्य, 'एषा मम पुत्री' इति स्नेहं मयि सिञ्चन् पप्रच्छ। तदा आकाशे अमानुषी वाणी श्रूयते—'एवं, राजन्; धर्मतः एषा तव पुत्री' इति। ततः स धर्मात्मा जनकः सुतां लब्ध्वा अतीव हृष्टः, महत् ऐश्वर्यं प्राप्तवान्। अहम् अपि तया धर्मचारिण्या ज्येष्ठया देवीया मातृस्नेहेन सख्येन च सत्कृता पालिता च। यदा च मम वयः दम्पत्याय अनुकूलं जातम्, तदा पितरं मम वित्तनाशेन दुःखेन च क्लेशेन संकुलं कृत्वा चिन्तायाम् अपातयत्। अस्या लोके कन्यापितुः, सा समा वा हीना वा, यदि सा सम्यक् न परिणीयते, स अपि इन्द्रसमः अपि निन्दां लभते। तां निन्दां समीपवर्तिनीं दृष्ट्वा राजा चिन्तया पीडितः, तीरं न प्राप्नुवन् तिमिङ्गिल इव, मार्गं न प्राप्नोत्। स च जानन् यद् अहं स्त्रीभ्यो न जातास्मि, नृपानाम् मध्ये न कोऽपि योग्यः पतिः मम उपपद्यते इति बहु विचिन्त्य नालभत। सदा चिन्तयन् स राजा बुद्धिमान् एवं निश्चितवान्—'स्वयम्वरं करिष्यामि आत्मनः कन्यायाः।' तस्य महायज्ञे वरुणः महाबलः तस्मै दिव्यं धनुः अक्षय्यशरकोशं च अददात्। तत् धनुः गुरुत्वात् पुरुषैः प्रयत्नेन अपि न चल्यते; नृपाः तद् धनुः न कर्तुं शक्नुवन्ति, स्वप्नेऽपि न।