सदा तु स्नेहात् प्राणेभ्योऽपि प्रियतरः स्वपुत्रेषु बभूव स राजा दशरथः। तस्य चत्वारः कीर्तिमन्तः कुमाराः तं पितरं स्वजीवितादपि अधिकं प्रियं मन्वानाः सर्वदा तं पितरं प्रीत्या पर्युपासत। सर्वे च ज्ञानसम्पन्नाः गुणैः समलङ्कृताः सन् तं पितरं परममुदितं चक्रुः, यथा देवेषु पितामहः स्वजनैः परितोषं लभते। तेषां सर्वेषां लज्जावन्तां कीर्तिमन्तां सर्वज्ञानां दूरदर्शिनां च मध्ये, सर्वे तेजस्विनः बलिनश्च बभूवुः। तेषां तादृशानां पुत्राणां स राजा दशरथः ब्रह्मेव लोकपतिः प्रमोदं प्राप। ते च सर्वे वेदाध्ययनपरायणाः सत्त्ववन्तः सस्मार्गगामिनः च। पितृशुश्रूषायाम् अनन्यचेतसः, धनुर्वेदे च प्रतिष्ठिताः बभूवुः। ततः स धर्मात्मा दशरथो राजा पुत्राणां विवाहसंस्कारान् चिन्तयितुं प्रवृत्तः। स च राजा गुरुभिः स्वबान्धवैः सह मन्त्रयमानः तदर्थं विचारयामास। तस्यैव मन्त्रयतः मन्त्रिणां मध्ये, महात्मा महातेजाः महर्षिः विश्वामित्रः समुपाजगाम। स राजा समागमाय कामयमानः द्वारपालान् उवाच—"गाधिसूनोः कौशिकस्यागमनं शीघ्रं निवेदयत।" ते तु तस्य आज्ञां श्रुत्वा शीघ्रं राजगृहं जग्मुः, यत्र स महर्षिः विश्वामित्रः स्थितः। तद्वचनैः उद्विग्नचित्ताः ते सर्वे राजमहालयं गत्वा तं मुनिं ददृशुः। ततः इक्ष्वाकुवंशजं राजानं निवेदयामासुः—"विश्वामित्रोऽयम् आगतः" इति। तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथः पुरोहितैः सह सावधानः अभवत्। स राजा हृष्टः प्रमुदितः तं मुनिम् इन्द्रः ब्रह्माणमिव प्रत्युद्गम्य ददर्श। स तं व्रतान्वितं तपसा दीप्ततेजसं मुनिं दृष्ट्वा, प्रहृष्टवदनः स राजा संपूज्य अर्घ्यमुपाहरत्। मुनिना तदर्घ्यं शास्त्रविधानतः स्वीकृतम्। ततः स मुनिः राजा च नगरस्य, कोषस्य, राष्ट्रस्य, बान्धवमित्राणां च कुशलं अपृच्छत्। कौशिकः धर्मात्मा राजा च सर्वान् सामन्तान् उपशान्तान् शत्रून् च अपृच्छत्। दिव्यं मानुषं च धर्मं कृतमिति पप्रच्छ; वसिष्ठं च श्रेष्ठमृषिं कुशलं पप्रच्छ। स महर्षिः अन्यान् अपि तत्र स्थितान् ऋषीन् यथार्हं प्रणम्य, सर्वे तुष्टहृदयाः राजगृहं प्रविविशुः। राजा तान् सत्कारपूर्वकं आसनेषु उपवेश्य, स्वयं प्रमुदितचेताः महर्षिं विश्वामित्रं प्रीत्या उवाच। स राजा परमदार्शितया, प्रहृष्टः सत्तमं मुनिं सम्मान्य, "स्वागतं ते! तव आगमनं सोमकल्पं, तृषितस्य वर्षकल्पं, अपत्यहीनस्य पुत्रोत्पत्तिकल्पं, नष्टस्य प्राप्तिकल्पं, महालाभस्य च आनन्दवत् मन्ये। एवं महर्षे! तव आगमनं मम महोत्सवः, किं ते प्रियम्? किं करवाणि, तव आगमनेन प्रमुदितः? पूज्योऽसि ब्राह्मणश्रेष्ठ, सौम्य! भग्येन तव आगमनम्। अद्य मे जन्म सफलम्, जीवितं च कृतार्थम्। ब्राह्मणनाथस्य तव दर्शनात् रात्रिरपि शुभा जाता। पूर्वं राजर्षिः इति ख्यातोऽसि, तपसा तेजः संप्राप्तवान्। अद्य ब्रह्मर्षित्वं प्राप्तवान् असि, अनेकेन पूज्यः। एषा मम अद्भुतं परमपवित्रं च। तव आगमनेन अहं पुण्यक्षेत्रं प्रविष्टः। किमर्थं समागतः, तत् ब्रूहि। तव कार्यसिद्धये अहं इच्छामि सहायः भवितुम्। व्रतस्थ! न संकां कर्तुमर्हसि। अहं सर्वत्र कर्ता, त्वं तु देवतुल्यो रक्षकः। मम महान् लाभः, धर्मश्च तव आगमनेन।" एवं विनीतया हृदयप्रियया वाचा, गुणकीर्त्या शमसम्पन्नेन राज्ञा उक्तः स महर्षिः परमसन्तोषं प्राप। एवं नवमदशमः सर्गः श्राव्यः। एष नवदशः सर्गः श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे। राज्ञः तस्य सिंहस्य वचांसि अद्भुतानि विस्तीर्णानि च श्रुत्वा, तेजस्वी महाबलश्च विश्वामित्रः प्रमोदेन रोमाञ्चितः सञ्जगौ। "एवंविधं आचारं केवलं त्वं, नान्यः कश्चन पृथिव्यां, महावंशसम्भूतः वसिष्ठनामधेयः, कर्तुं अर्हसि। यद् मम हृदि स्थितं कार्यनिश्चयं, त्वं कर्तुमर्हसि—प्रतिज्ञां पालय। व्रतं हि अहं सम्पादनार्थं चरामि, पुरुषर्षभ! तत्र द्वौ राक्षसौ कामरूपिणौ विघ्नकर्तारौ। यदा यज्ञव्रतम् अवशिष्टं भवति, तदा तौ बलीयांसौ शिक्षितौ मारीचः सुबाहुश्च आगच्छतः। तौ हविर्भागं रक्तमांसवर्षैः सिञ्चतः, तेन व्रतम् अपवित्रं संप्राप्तम्। क्लान्तः च निरुत्साहः अहं तस्मात् देशात् निवर्ते, न च कोपं कर्तुं मन्ये। एवं स्थितिः, एवं आचारः, शापश्च तत्र न निवर्तते। अतः त्वं, नरश्रेष्ठ, मे ज्येष्ठं पुत्रं रामं सत्यपराक्रमं दातुमर्हसि। मम दिव्येन तेजसा रक्षितः सः समर्थः। स एव तौ राक्षसौ विघ्नकर्तारौ हन्ता, अहं तं नानाविधैः वरैः योजयिष्यामि—न संशयः। तेन त्रिषु लोकेषु कीर्तिः लभ्यते, तौ च रामस्य प्रतिरोधनं कर्तुं न शक्नुतः। रामादन्यः कश्चित् तौ बलेन मदोन्मत्तौ कालपाशबद्धौ हन्तुं न समर्थः।