ततः स महर्षिः वैदेहीं प्रति उवाच—"अनसूया नाम धर्मपथानुगामिनी, महाभागा तपस्विनी, त्वया प्रतिग्रहीता भवतु।" तस्याः धर्मनिष्ठायाः तपस्विन्याः गुणान् रामाय अपि कथयामास। सः पुनः अवदत्—"यदा दशवर्षाणि अनवरतं वर्षरहितेन द्रष्टा लोकः दग्धः, तदा अनसूया मूलफलानि उत्पाद्य गङ्गां च प्रवाहयामास।" सा घोरतपसा युक्ता, नियमैः शोभिता, दशसहस्रवर्षाणि महत्तपः आचरन्ती आसीत्। अनसूया, व्रतैः शुद्धा, विघ्नान् अपाकृत्य, देवकार्यसिद्धये शीघ्रं प्रयता, दशरात्रं रात्रिं सृष्टवती। सा त्वं, अनघे, मातेव। एषा ख्यात्या प्रसिद्धा, सर्वभूतैः पूज्या, वृद्धा, सदा कोपशून्या, लोके अनसूया इति विख्याता, स्वकर्मभिः यशः प्राप्ता। ऋषेः एवं वदतः राघवः "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच, ततः धर्मज्ञां सीतां उत्तमानि वचनानि उवाच—"राजकुमारी, मुनिना यत् उक्तं, तत् त्वया श्रुतम्; स्वकल्याणाय त्वं शीघ्रं तपस्विनीं उपसर्प।" राघवस्य हितकामस्य वचः श्रुत्वा, सीता धर्मपत्नीं वृद्धां तपस्विनीं उपगच्छत्। सा कृशा, वलिताङ्गी, जरया पलितकेशी, सदा कम्पमाना वाताहता कदलीव आसीत्। सीता, महाभागा, सस्मितं पतिव्रता अनसूयां अभिवाद्य, स्वनाम आह। वैदेही, अनघां तपस्विनीं प्रणम्य, कृताञ्जलिः, हृष्टा, कुशलं पप्रच्छ। ततः धर्मचारिणीं सीतां दृष्ट्वा, अनसूया हृष्टा सौम्यया गिरा उवाच—"यद् धर्मं पश्यसि, तद् भाग्येन।" "सीते, त्वं बान्धवान् कीर्तिं श्रीं च परित्यज्य, रामं वनवासिनं अनुगता; सौभाग्येन त्वं तं अन्वयासि।" "नगरं वा वनं वा वसन्, पापः वा पुण्यवान् वा, या स्त्री पतिं प्रियं मन्यते, तस्याः लोकाः उन्नताः।" "दुष्चरितः कामवृत्तः, वित्तहीनः अपि वा, या स्त्री स्वभावशुद्धा, तस्याः पतिः परमं दैवतं।" "पतिसम्मितात् बान्धवात् अन्यं न पश्यामि, वैदेहि; सर्वत्र सः तपःफलवत् उपपद्यते।" "अधमाः स्त्रियः गुणदोषं न पश्यन्ति; तासां हृत्स्पृहया पतिसम्बद्धाः विचरन्ति।" "एवम् आचरन्त्याः स्त्रियः, मैथिलि, पतिव्रतधर्मात् पतन्ति, लज्जां च धर्मपतनं च लभन्ते।" "याः तु त्वद्वद् गुणसम्पन्नाः, लोकधर्मविचक्षणाः, ताः स्वभावेन वर्तन्ते, धर्मनिष्ठवत्।" "तस्मात् त्वं पतिसंयुक्ता, पतिव्रतानां पन्थानम् अनुगम्य, धर्मे पतिं अनुगच्छ; एतत् ते यशः च धर्मं च दास्यति।" एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तदशोत्तरशततमः सर्गः समाप्तः। एवं अनसूया या वैदेहीं उपदिश्य, वैदेही अनसूया-वचनं मान्य, सौम्यया गिरा प्रत्युवाच। "न विस्मयः, आर्ये, यत् त्वं मां एवं वक्तुम् अर्हसि; अहम् अपि जानामि, पतिः स्त्रियाः परमं पूजनम्।" "यदि अपि मे पतिः दुश्चरितः स्यात्, आर्ये, तथापि सः मया अविचलिता सेवनीयः।" "किं पुनः सः धर्मात्मा, प्रशंस्यः, दयालुः, जितेन्द्रियः, प्रेम्णि स्थितः, धर्मज्ञः, मातृपितृसमानः च?" "यथा बलवान् रामः कौसल्यायाम् आचरति, तथा अन्यासु अपि राजसु नारीषु आचरति।" "राजा येन केवलं दृष्टाः, तासु अपि सः वीरः धर्मनिष्ठः मातृवत् आचारं करोति, गर्वं त्यक्त्वा।" "यदा अहं अरण्यं विविक्तं भयावहं प्रविष्टा, तदा मातुः श्वशुर्याः महद् उपदेशं हृदि स्थापयामि।" "यच्च मम माता विवाहकाले वह्निसाक्षिके कृतकन्यादाने उक्तवती, तत् अपि मया स्मृतम्।" "एतत् सर्वं तव वचनेन पुनः मयि समुत्पन्नम्; स्त्रियाः पतिसेवा तपःपरमं नास्ति।" "सा सावित्री पतिसेवानिष्ठया स्वर्गे पूज्यते; त्वम् अपि एवं पतिसेवानुष्ठानेन स्वर्गं प्राप्तवती।" "सा सर्वस्त्रीणां श्रेष्ठा, दिवि देवी; रोहिणी चन्द्रात् कदाचित् अपि न पृथक् दृश्यते।" "एवं पतिव्रतानां स्त्रीणां स्वकर्मणा स्वर्गे देवैः पूज्यते।" अनसूया, सीताया वचनं श्रुत्वा, हृष्टा, तस्या मस्तके आलिङ्ग्य, मैथिलीं हर्षयन्ती उवाच—"नानाविधानि व्रतानि आचर्य मया महत्तपः प्राप्तम्, हे सीते सुमुखि; तस्मात् बलात् तव अभिलाषं दातुम् इच्छामि।" "तव वचनं युक्तं रमणीयं च, मैथिलि। अहम् अतीव तुष्टा—किं तव योग्यं करवानि?" तस्या वचनं श्रुत्वा, सीता तपस्विनी मृदु विस्मिता, "कृतम्" इति उवाच। तदा सा धर्मज्ञा अधिकं प्रहृष्टा, "सीते, तव अभिलाषं पूरयिष्यामि" इति उवाच। "इह दिव्यानि माल्यानि, वस्त्राणि, भूषणानि, सुरभि चन्दनं, रत्नमयं तैलं च, हे वैदेहि।" "एतानि द्रव्याणि तव अङ्गानि भूषयिष्यन्ति, हे सीते; एतानि योग्यं निर्मलम्, सदा तादृशं स्थास्यति।