तदा ऋषिभिः परित्यक्तेऽपि तस्मिन्नेवाश्रमे भगवान् राघवः क्षणमपि न निष्क्रान्तः। यतः मुनिव्रतस्थिताः तपस्विनः सदा राघवमेव अनुव्रजन्ति स्म। ऋषयः तस्मात् देशात् प्रस्थिताः सन्, राघवः चिन्तयामास—नानाप्रकारकारणैः स तत्र वासाय योग्यं स्थानं न अभ्यनन्दत्। स्वचिन्तायाम् अवदत्—अत्रैव मां भरतः दृष्टवान्, मातरश्च नगरवासिभिः सह; तान् स्मृत्वा मे मनः सततं शोकमुपैति। अत्र हि महात्मना भरतेन स्वसेनायाः निवेशः कृतः, तेन भूमिः अश्वगजविष्ठया अत्यन्तं समाकीर्णा अभवत्। तस्मात् अन्यत्र गन्तव्यमिति निश्चित्य, राघवः वैदेह्या लक्ष्मणेन च सह प्रस्थितः। स महायशाः अत्रेः आश्रमं समुपेत्य, मुनिम् अत्रिं प्रणम्य, तेन तेन पुत्रवत् सत्कारं प्राप। स्वयं स मुनिः अतिथिसत्कारं विधाय, सौमित्रिं सीतां च सान्त्वयामास। स धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः, वृद्धां स्वभार्यां समुपेत्य, सान्त्वयामास। ततः स महर्षिः वैदेहीं उवाच—"अनसूयां धर्मपथनिष्ठां तपस्विनीं पुण्यशीलां प्रतिगृह्यताम्।" एवं स रामायापि तस्याः धर्मनिष्ठायाः कथां न्यवेदयत्। दशवर्षाणि अनवरतम् अनावृष्ट्या क्षामिते लोके, सा मूलफलप्रदानेन गङ्गायाः प्रवाहं च अकुरुत। घोरतपसा संयुता, नियमैः शोभिता, सा दशसहस्रवर्षाणि महत्तपः अकरोत्। अनसूया, व्रतानुष्ठानेन शुद्धा, विघ्नान् अपनीय, सुरकार्यार्थं शीघ्रं प्रवृत्ता, दशरात्र्याः निद्रां निर्माय, त्वया मातृवत् पूज्या, हे निष्पापे। वैदेही, एषा पुण्यकीर्तिः सर्वभूतसत्क्रिया, वृद्धा, क्रोधरहिता, लोके अनसूया नाम्ना प्रसिद्धा, स्वकर्मणा यशः प्राप्तवती; त्वं तस्याः समीपं गच्छ। इत्युक्ते मुनिना, राघवः प्रत्यूच्य—"एवं भवतु" इति, सीतां धर्मज्ञां शुभैः वाक्यैः उवाच—"राजकुमारी, मुनिना यदुक्तं तच्छ्रुत्वा, स्वकल्याणार्थं शीघ्रं तपस्विन्याः समीपं गच्छ।" राघवस्य कल्याणमिच्छया उक्तं वाक्यं श्रुत्वा, सीता तां वृद्धां धर्मज्ञां मुनिपत्नीं समुपेत्य, स्वयं नाम आचष्ट। सा कृशा, वालुकपाण्डुरा, जरया कृशाङ्गी, सदा कम्पमाना इव वातेन कदलीव, तां अनसूयां पतिव्रतां सीता सस्मितं प्रणम्य, स्वनाम आचष्ट। वैदेही, तां निर्दोषां तपस्विनीं सविनयं प्रणम्य, कृताञ्जलिः प्रमुदिता, कुशलं पप्रच्छ। ततः धर्मचारिणीं सीतां दृष्ट्वा, अनसूया प्रहृष्टा सान्त्वयामास—"सौभग्येन त्वं धर्मं पश्यसि। हे सीते, बान्धवान् यशः श्रीं च परित्यज्य, त्वं रामं वनवासिनं अनुगता; सौभाग्येन त्वं तेन सह वर्तसे।" "नगरस्थो वा वनस्थो वा, पापो वा धर्मवान् वा, या स्त्री पतिं प्रियतमा मन्यते, तस्याः लोकाः उन्नताः स्युः। दुष्चरितो कामवशो वा, वित्तहीनो वा, स्त्रीणां स्वभावशुद्धानां पतिः एव परो देवता। पतिसम्मितः कोऽपि बान्धवो नास्ति, हे वैदेहि, सर्वत्र स एव तपसः अक्षयफलवत्।" "अधर्मनिष्ठाः स्त्रियः तु न धर्माधर्मं विजानन्ति; तासां हृदयं केवलं कामवशं, पतिसंश्रिता विचरन्ति। याः स्त्रियः पथभ्रष्टाः, ताः लज्जां धर्माच्च पतन्ति। त्वद्वद्गुणसम्पन्नाः स्त्रियः तु स्वभावतः धर्ममार्गे स्थास्यन्ति। अतः त्वं पतिसंयुक्ता, धर्मपत्नीव्रते स्थिता, धर्मे पतिसंयुजा भव; ततो मानं च पुण्यं च प्राप्स्यसि।" एवं सर्गस्य समाप्तिः अभवत्। एवं अनसूया उक्ता, वैदेही अनसूया-वचांसि पूजयित्वा, सौम्यया वाचा प्रत्युवाच—"न खलु, आर्ये, त्वया यदुक्तं तदश्चर्यम्; अहमपि जानामि पतिः स्त्रियाः परः पूज्यः। यदि मे पतिः कुचरितोऽपि स्यात्, तत्रापि मया न विचलितव्या सेवा। किमुत पुनः स धर्मात्मा, पुण्यशीलः, करुणः, जितेन्द्रियः, प्रेम्णा स्थिरः, धर्मिष्ठः, मातृपितृसमानः प्रियः?" "यथा रामः कौसल्यायां वर्तते, तथा सर्वासु राजपत्नीषु वर्तते। येषां राज्ञा कदाचित् दृष्टा अपि नार्यः, तासु अपि स वीरः धर्मनिष्ठः मातृवत् आचारं करोति, गर्वं परित्यज्य।" "अहं चेदं निर्जनं भयावहं वनं प्रविशन्ती, मातुः श्वशुर्याः उपदेशं हृदि स्थापयामि। यदपि मातरः विवाहकाले अग्निसाक्षिकं मम उपदिष्टवन्त्यः, तदपि मया स्मृतं। आर्ये, तव वचो मया श्रुत्वा, सर्वमेतत् पुनः स्मृतं; स्त्रियाः पतिसेवा तपः परमम्। सा सावित्री पतिसेवया स्वर्गं गता; त्वमपि तेनैव आचरणेन स्वर्गं प्राप्तवती।" एवं सर्गस्य समाप्तिः।