तत्र तेषु आश्रमेषु, अधर्मशीलाः अल्पपुण्याः केचन दुष्टाः मुनीन् अनभिज्ञाः छन्नाः सन्तः तान् तपस्विनः उपद्रवयन्ति, दुःखं जनयन्ति च। ते च, यज्ञोपकरणानि चोरयन्ति, पात्राणि हरन्ति, अग्निं अपः क्षिप्त्वा शमयन्ति, यज्ञारम्भे एव कुम्भान् अपि विदारयन्ति। एते पापाः आश्रमान् मलिनीकृत्य, मुनयः अन्यत्र गन्तुम् इच्छन्ति, तस्मात् अद्य माम् अन्यत्र गन्तुं प्रेरयन्ति। तस्मात्, हे राम, तैः दुष्टैः मुनिषु शारीरं क्लेशं कर्तुं पूर्वम्, वयं आश्रमम् त्यजामः। समीपे एव एकः रम्यः वनः अस्ति, मूलफलसमृद्धः; अहम् अनुयायिभिः सह पुनः पूर्वाश्रमम् शरणं गमिष्यामि। खरः अपि पूर्वं तव प्रति अन्यायम् अकरोत्; यदि ते अभिप्रायः अस्ति, तेन सह अस्मात् स्थानात् गच्छ। यः स्वकुलस्य अभयम् सन्दिग्धः तिष्ठति, हे राघव, सः अपि समर्थः सन् अपि, अद्य अत्र वासः दुर्जयः भवति। राजपुत्रः रामः तं तपस्विनं पुनः वाक्यैः प्रोत्साहयितुम् इच्छन् अपि, तं न निग्रहीतुं शशाक। तदा, राघवम् अभिवाद्य, अनुमत्य च, तं प्रस्थाप्य, आश्रमाध्यक्षः स्वजनैः सह आश्रमात् निर्गतः। ततः रामः तं मुनिं तस्य अनुयायिभिः सह किञ्चित् दूरं अनुगम्य, मुख्यं मुनिं प्रणम्य, तेषां अनुमतिं आज्ञां च प्राप्य, स्वम् आश्रमं पुण्यं प्रत्यागच्छत्। किन्तु राघवः, आश्रमः मुनिभिः परित्यक्तः अपि, क्षणमपि न त्यक्तवान्; यतः तपस्विनः ऋषिपथानुगाः सदा राघवम् अनुगच्छन्ति। इति श्रीमदायोध्याकाण्डस्य षोडशाधिकशततमः सर्गः समाप्तः। तदनन्तरम्, तपस्विनः निर्गतेषु, राघवः चिन्तयन्, तं देशं वासाय न उपयुक्तं मन्यते। अत्र भरतः माम् ददर्श, मातरः नगरवासिभिः सह; तेषां स्मरणेन मे मनः सदा शोकम् अनुभवति। महात्मना भरतेन अत्र शिबिरम् स्थापितम्, भूमिः अश्वगजविष्ठैः अतीव दुष्टः अभूत्। तस्मात्, अन्यत्र गन्तुं श्रेयः इति चिन्तयन्, राघवः वैदेह्या लक्ष्मणेन सह प्रस्थितवान्। सः महायशाः अत्रेः आश्रमम् आगत्य, तं प्रणम्य, भगवन् अत्रिः पुत्रवत् तं स्वागतवान्। सः स्वयम् सर्वम् आतिथ्यं व्यवस्थाप्य, सौमित्रिं सीतां च सस्नेहम् सत्कारम् अकरोत्। सः धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः, वृद्धां भार्यां आगतम् आदर्य, तां सान्त्वयन्, धर्मवतीम् उपदिशन्। ततः सः महर्षिः वैदेह्यै उवाच—“अनसूयां धर्मपथानुगामिनीं, महाभागां तपस्विनीं, स्वीकुरु।” रामाय अपि तस्याः धर्मनिष्ठां कथयामास। दशवर्षाणि अनवरतम् अनावृष्ट्या जगत् दग्धे, सा मूलफलानि उत्पादयामास, गङ्गां च प्रवाहितवती। सा तीव्रतपसा संयुता, नियमैः शोभिता, दशसहस्रवर्षाणि महत् तपः कृतवती। अनसूया, व्रतैः शुद्धा, विघ्नान् अपाकृत्य, देवकार्याय शीघ्रं गतवती, दशरात्रं रात्रिं सृजितवती; सा तव माता इव, हे निष्पाप। वैदेह्याः अयं महती स्त्री, सर्वभूतैः पूज्या, वृद्धा, सदा क्रोधरहिताः, लोके अनसूया नाम्ना प्रसिद्धा, कर्मभिः कीर्तिं प्राप्तवती। तस्याः समीपं गच्छतु वैदेही। ऋषेः एवं वचनं श्रुत्वा, राघवः 'एवमस्तु' इति प्रत्युवाच, ततः धर्मज्ञां सीतां उत्तमं वाक्यं उवाच। “राजकन्ये, यद् ऋषिः उक्तवान् तद् त्वया श्रुतम्; तव हिताय शीघ्रं तपस्विनीं समीपं गच्छ।” राघवस्य हितकामस्य वचनं श्रुत्वा, सीता वृद्धायाः धर्मज्ञायाः भार्यायाः समीपं गच्छत्। सा कृशा, शिरसि वृद्ध्याः श्वेतता, शरीरं सदा वातेन कदलीव कम्पमानम्। सीता, महाभागा, अनसूयां पतिव्रतां विनयेन प्रणम्य, स्वनाम्ना परिचयम् अकरोत्। वैदेही, निर्दोषां तपस्विनीं प्रणम्य, कृताञ्जलिः हृष्टा, तस्याः कुशलं पप्रच्छ। तदा, सीतां दृष्ट्वा, धर्मवती अनसूया हृष्टा, सौम्यं वचनं उवाच—“सौभाग्येन धर्मम् अनुष्ठासि।” “सीते, स्वजनं कीर्तिं संपदं च त्यक्त्वा, रामम् अनुगम्य, वनवासे स्थित्वा, सौभाग्येन तं अनुसरति। सः नगरं वा वनं वा वसति, पापः वा पुण्यवान् वा, यस्य पतिः प्रियः, तस्याः स्त्रियाः लोकाः अतीव उन्नताः। सः दुराचारः कामवशः वा, दारिद्र्ययुक्तः वा, गुणवत्स्त्रियाः पतिः परमः देवः। अहम् न पश्यामि पतितः अन्यं बन्धुं श्रेष्ठम्, सर्वत्र सः उपयुक्तः, तपसः अक्षयफलवत्। किन्तु, अधर्मवत्यः स्त्रियः तस्य गुणदोषं न पश्यन्ति; तासां हृदयम् केवलं कामम् वदति, पतिसंश्रयाः विचरन्ति। ऐसी स्त्रियः, हे मैथिलि, याः दुष्टाचारवशं पतन्ति, ताः निन्दां धर्मपतनं च प्राप्नुवन्ति। त्वम् तु, गुणसम्पन्ना, लोकधर्मं ज्ञात्वा, धर्मानुगाः यथा, तथा स्वभावेन जीविष्यसि। तस्मात्, त्वम् पतिसंनिष्ठा, पतिव्रतानां पथं अनुगम्य, धर्मे पतिसंयुक्ता भव; ततो गौरवं धर्मं च प्राप्स्यसि।” इति श्रीमदायोध्याकाण्डस्य सप्तदशाधिकशततमः सर्गः समाप्तः।