एकदा, सर्वजनैः प्रियः, चन्द्रसदृशः, गजेषु, अश्वेषु च, रथचालनकौशलसम्पन्नः रामः सर्वत्र प्रशंसितः आसीत्। बाल्यकालात्, लक्ष्मणः, भाग्यवृद्धिम् अनुभवन्, पिता सेवायाम् अतीव श्रद्धालुः आसीत्। सः सदा रामस्य, जगतां प्रियस्य, भ्रातुः प्रति समर्पितः आसीत्; सः सर्वेषां हृदयानां आनन्दः, रामस्य अपि शारीरिकानन्दः ददाति स्म। लक्ष्मणः, ऐश्वर्यसम्पन्नः, बाह्यप्राणवत्यः, श्रेष्ठतमः मनुष्यः, तस्य विना निद्रां न गच्छति स्म। यदा स्वादिष्टं भोजनं आगतम्, तदा सः तस्य विना न खादति स्म; यदा रामः शिकाराय अश्वं गच्छति, तदा लक्ष्मणः धनुषं धारयन्, तं रक्षitum अनुगच्छति स्म। भरतस्य च, शत्रुघ्नस्य, लक्ष्मणस्य भ्रातुः प्रति अपि तादृशं कार्यं कृतम्। सः तस्य जीवनात् अधिकः प्रियः आसीत्, तथा च सः अपि तस्य प्रति प्रियः आसीत्; एवं दशरथः च चतुरः पुत्रैः सम्प्रियम् अनुभवति स्म। ते सर्वे ज्ञानसम्पन्नाः, गुणसम्पन्नाः च, यथा देवाः, तेषां पिता दशरथः, ब्रह्मा इव आनन्दितः अभवत्। तेषां च सर्वेषां हृदयानां तेजस्विता च बलं च आसीत्। दशरथः, ब्रह्मा इव, सुखेन आनन्दितः, वेदाध्ययनाय समर्पितः आसीत। तदा राजा दशरथः तेषां विवाहसंबन्धानां विचारं आरभत। तदा धर्मराजः, तस्य आचार्यैः च सखिभिः सह, चिन्तयामास; यदा सः तेषां मन्त्रिभिः सह चिन्तयामास, तदा महर्षिः विश्वामित्रः, महतीं तेजस्विता युक्तः, आगच्छत। सः राज्ञः दरवाजे गत्वा, तं गाधिसुतं कौशिकं आगच्छति इति सूचयतु, इति आज्ञां प्रददाति। तेषां कथां श्रुत्वा, सेवकाः राजा दशरथस्य महलम् गत्वा आगच्छन्ति। ते सर्वे, तेषां वाक्यैः व्याकुलिताः, राजमहलम् अगच्छन् यत्र विश्वामित्रः उपविष्टः आसीत्। तेषां वाक्यं श्रुत्वा, राजा, यः इक्ष्वाकुवंशस्य, सजगः अभवत्। राजा, पण्डितैः सह, तं दृष्ट्वा आनन्दितः अभवत्, यथा इन्द्रः ब्रह्माम् उपगच्छति। तं तपस्विनं, तेजस्विनं च दृष्ट्वा, राजा, हर्षितः, तं जलं समर्पयामास। मुनिः तस्य आर्जवेन आर्जितं जलं स्वीकृत्य, शास्त्रानुसारं आभ्यर्चयामास। सः राजा तस्य कुशलं, स्थिरं च समृद्धिं पृष्ट्वा, नगरस्य, कोशस्य, देशस्य, सखिभ्यः च। कौशिकः अपि राजा सेवानां च सन्निहितानां सुभ्रमणां पृष्ट्वा, तस्य च सुतानां च समर्पणं पृष्ट्वा, तस्य च तातः वसिष्ठस्य कुशलं अपि पृष्ट्वा। तत्र तत्र साधुजनाः च, यथा उचितं, मुनिं प्रणमन्तः, राजा निवासं गच्छन्ति। राजा तेषां सम्मानं ददाति, तेषां आसनं गृहीत्वा उचितं। तदा राजा, मनसि हर्षितः, महर्षिं विश्वामित्रं समुपसङ्गच्छति। महान् दानी राजा, हर्षितः च, तं वदति: "तेषां आगमनं अमृतस्य प्राप्तिः, सूद्रस्य जलस्य, पुत्रस्य जन्मस्य, नष्टस्य पुनः प्राप्यते, महान् भाग्यस्य आनन्दः इव। तस्मिन् महर्षे, त्वं महान्, अहं तव आगमनं एषः। त्वं किं करोमि, तव उपस्थितिेन हर्षितः? त्वं ब्राह्मणः, पूज्यः च। सौम्यं आगतः, मानसम् अर्पणं, अद्य मम जन्मं सिद्धं, मम जीवनं च सम्पूर्णम्। यः त्वं ब्राह्मणः, तस्य दर्शनात्, मम रात्रिः शुभा अभवत्। यः पूर्वं राजर्षिः इति आह्वानः, तव तेजः तपस्यया प्रज्वलितः। अधुना त्वं ब्रह्मर्षिः अभवत्, तव पूजायां अहं समर्पयामि। एषः अद्भुतः च शुद्धः च घटना मम कृते, हे ब्राह्मण। त्वया, हे प्रभो, अहं पुण्यक्षेत्रे आगतः। यः कार्यं त्वं इच्छसि, तं कथय। त्वं, दृढसंकल्पः, तव याचना कथं न वदिष्यसि। अहं सर्वेषां कार्याणां करणकर्ता, किन्तु त्वं मम दिव्यरक्षकः। एषः महान् भाग्यः मम कृते, हे ब्राह्मण, यः सर्वं धर्मं तव आगमनात् उत्पन्नं। एतेषां वाक्येषु श्रुत्वा, हृदयस्य प्रियाणि, विनीतः च, तपस्वी महर्षिः सर्वोच्चं हर्षं अनुभवति स्म। इति नवमः खण्डः श्रूयताम्। एषः महाकाव्ये वाल्मीकी रामायणे बालकाण्डे नवमः खण्डः अस्ति। तदा राज्ञः वाक्यानां अद्भुतं विशदं श्रुत्वा, सिंहवत् राज्ञः तेजः विश्वामित्रः, तस्य रोमाणि तिष्ठन्ति स्म। "एषः व्यवहारः केवलं ते उपयुक्तः, हे राजन्, न तु अन्येषां।" इति वदति। "यद् अहं हृदयेन धारयामि, तद् कार्यं त्वं सम्पादय, हे राजन्; तव वचनं सत्यं भवतु। "अहं व्रतम् अनुगच्छामि, तव कार्यस्य पूर्त्यर्थं; किन्तु द्वौ दैत्यौ, यः स्वेच्छया रूपं धारयन्ति, तद् बाधते। "यदा व्रतम् बहु समयं सम्पन्नं, तदा एते दैत्यौ, मारीचः च सुभाहुः, प्रकटिताः। "ते दैत्यौ यज्ञपात्रं मांसस्य रुधिरस्य च वर्षन्ति, यदा व्रतम् अपवित्रं, तदा तस्य सम्पूर्णता बाध्यते।" इति।