कौसल्या तु तस्मिन् समये अनन्ततेजसा पुत्रेण रामेण शोभिता, यथा अदितिः इन्द्रं वज्रधरं देवेषु। तत्र भारतः सत्यसंकल्पः वीरः कैकेयीं गृहीतवान्, विष्णोः चतुर्थांशः सर्वगुणसम्पन्नः। ततः सुमित्रा द्वौ पुत्रौ, लक्ष्मणं च शत्रुघ्नं च, जनयामास, यः सर्वास्त्रविद्यायाम् अतीव निपुणौ, विष्णोः च अर्धशक्तिम् उपगतम्। भारतः शान्तमना, पुष्य नक्षत्रे जातः, मीन लग्नेन, सुमित्रायाः पुत्रौ च आषाढ नक्षत्रे जातौ, कर्कट लग्नेन, सूर्यस्य उदये। तस्मिन् समये राज्ञः चतुर्विधाः पुत्राः, महात्मा मनोहराः, गुणसम्पन्नाः, यथा द्वौ तारा प्रोष्ठपदद्वयं। गन्धर्वाः मधुरं गानं कृतवन्तः, अप्सराः नृत्यं कृतवन्तः, दिव्यं डमरुं वादयन्तः, पुष्पवृष्टिः च आकाशात् पतितम्। मधुरसङ्गीतेन च अन्यैः सङ्गीतयन्त्रैः तानि विशालानि मणिदीप्तानि महलानि सुमधुरं प्रतिध्वनितानि। राजा गायकानां, वंशज्ञैरपि, स्तुतिकारिणां च दानानि ददाति; ब्राह्मणानां च धनं सहस्रगोकुलानि ददाति। एकादशदिवसानन्तरं, स पुत्राणां नामकरणं कृतवान्: प्रथमोऽसौ महात्मा रामः, च भारतः कैकेयीपुत्रः। वसिष्ठः परमसुखितः सुमित्र्याः लक्ष्मणस्य च नाम ददाति शत्रुघ्नस्य च। स ब्राह्मणान्, नगरवासिनः च आहारं ददाति; ब्राह्मणानां च बहुमूल्यरत्नानि ददाति। स सर्वाणि जन्मकर्माणि च अनुष्ठानानि कृतवान्; तेषु रामः प्रथमो ध्वजवत् पिता सुखं प्रापयति। स पुनः सर्वभूतानां मध्ये स्वयम्भूवत् प्रतिष्ठितः, सर्वे वेदविदः, वीराः च लोककल्याणाय समर्पिताः। सर्वे ज्ञानसम्पन्नाः, सर्वे गुणवतीः; किन्तु तेषां मध्ये रामः महतेजसा सत्यसङ्कल्पः वीरः च। सर्वजनैः प्रियः, चन्द्रवत् शुद्धः, स गजेषु, अश्वेषु, रथचालनाय च प्रख्यातः। स धनुष्प्रवृत्तिम् अर्चनाय च पिता सेवा कर्तुं उत्सुकः; बाल्ये लक्ष्मणः, भाग्यवृद्धः, अत्यन्त प्रियः। लक्ष्मणः सदा रामस्य प्रियः, जगत्सुखदः च, तस्य बन्धुः च; स सर्वेभ्यः आनन्दं ददाति, रामस्य च शारीरिकं। लक्ष्मणः धन्यः, बाह्यप्राणवत्; उत्तमा मनुष्याः तस्य विना निद्रां न गच्छन्ति। यदा स्वादिष्टं भोजनं आगच्छति, स तस्य विना न खादति; यदा रामः शिकाराय अश्वं गच्छति, लक्ष्मणः धनुषं धारयित्वा तं रक्षति; तथा भारतस्य च शत्रुघ्नः लक्ष्मणस्य कनिष्ठपुत्रः तद्वद्। स तस्मिन् जीवनस्य प्रियः, तथा प्रियः च; एवं दशरथः च चतुर्महात्मानां पुत्राणां प्रियः। स परमसुखितः, देवेषु ददाति, यदा सर्वे ज्ञानसम्पन्नाः गुणवतीः च। सर्वे तेजस्विनः, शक्तिमन्तः च; तेषां मध्ये पिता दशरथः प्रसन्नः, ब्रह्मा इव विश्वस्य स्वामी। तेषां च बाघसदृशानां पुरुषाणां वेदाध्ययनाय समर्पितः। ते पिता सेवा कर्तुं समर्पिताः, धनुष्प्रवृत्तिम् अर्चनाय च स्थिराः; ततः राजा दशरथः विवाहकर्माणि चिन्तितुम् आरभते। स धर्मराजः, तस्मिन् समये शिक्षकों सह कुटुम्बिनः च चिन्तयन्, तस्मिन् महात्मा, महर्षिः विश्वामित्रः, अपारतेजसा, आगतः; राजा सहानुभूतिं प्रार्थयन्, तं दरवाजकान् उवाच। "कौशिकं, गाधिपुत्रं, शीघ्रं समाचारयन्तु।" एषः आज्ञा श्रुत्वा, सेवकाः राजा महलम् गच्छन्ति। ते सर्वे, तेषां वाक्यैः चित्तं व्याकुलितं, राजमहलम् आगच्छन्ति, यत्र मुनिः विश्वामित्रः स्थितः। तेषां इक्ष्वाकुवंशस्य राजा इत्यस्मिन् वाक्ये श्रुत्वा, राजा च याजकानां सह तदर्थं सजाग्रतः। स हर्षितः, इन्द्रः यथा ब्रह्माणं गच्छति। मुनिं दृष्ट्रा, तेजसा प्रज्वलितं, दृढव्रतम्; राजा, हर्षितेन मुखेन, तं जलं स्वागतार्थं अर्पयति। स मुनिः राजा इत्यस्मिन् वाक्ये श्रुत्वा, तस्य कल्याणं च अनन्तसंपदं च पृष्टवान्: नगरे, कोशे, देशे, बन्धुषु च। स धर्मात्मा कौशिकः राजा च पृष्टवान्, यः सर्वे तस्य दासाः च शत्रवः च पराजिताः। स पृष्टवान्, यः दिव्यं च मानवं च कर्तव्यं सम्यक् कृतम्। वसिष्ठं च, प्रमुखं मुनिं, तस्य च कल्याणं च पृष्टवान्। तस्मिन् समये, सर्वे मुनयः तत्र उपस्थिताः, यथा उचितं। स राजा तस्मिन् सम्मानितः, आसनं गृहीत्वा। ततः राजा, मनसि हर्षितः, महान् मुनिं विश्वामित्रं सम्बोधितवान्। स दानशीलः राजा, हर्षितः च, तं सम्बोधितवान्: "तेषां आगमनं अमृतं यथा, शीतलजलं यथा, पुत्रस्य जन्मं यथा, गृहीतस्य यथा, महत् भाग्यं यथा— तथा, हे महर्षे, अहम् अत्र आगमनं एषः। तव उच्चतमं इष्टं किं अस्ति? किम् अहं करोमि, तव उपस्थिति सुखदायिनि?