मरीचेरुत्पन्नः कश्यपः, कश्यपात् विवस्वान्, विवस्वतः पुनर्मनुः, स च प्रजापतिराद्यो मनुः स्वसुतमिक्ष्वाकुमजनयत्। स एव मनुः प्रथमं समृद्धां पृथिवीं तस्मै दत्तवान्, इक्ष्वाकुमयं प्रथमं अयोध्याधिपतिं विद्धि। इक्ष्वाकोः प्रसिद्धः पुत्रः कुक्शिः, कुक्शेः विकुक्शिः वीर्यवान् अभवत्। विकुक्शेः बाणः महाबलः उत्पन्नः, बाणात् चानरण्यः दीर्घबाहुः कीर्तिमान् जातः। अनरण्यस्य राज्ये न कदापि अप्रवृष्टिः न च दुर्भिक्षं, न च पापजनः कश्चन आसीत्; सर्वे धर्मनिष्ठाः आसन्। अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः महाबाहुः, पृथोः त्रिशङ्कुर्नाम राजा जातः, स वीरः सत्येन स्वशरीरेण स्वर्गमुत्तस्थौ। त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः, धुन्धुमारात् युवनाश्वः महाबलः अभवत्। युवनाश्वस्य पुत्रः मान्धातृः कीर्तिमान्, मान्धातुः सुसन्धिः महाबलः जातः। सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ अभवताम्—ध्रुवसन्धिः च प्रसैनजित् च; ध्रुवसन्धेः ख्यातस्य भरतः शत्रुघ्नः अभवत्। भरतस्य महाबाहोः असितः नाम पुत्रः, तस्मिन् प्रतिद्वन्द्विनः राजानः—हैहयाः, तालजङ्घाः, शशिबिन्दवः च—उत्थिताः। स राजा सर्वान् युद्धे प्रतिषेध्य, पराजितः, गिरिश्रेष्ठे तपस्वी वासमकरोत्। तस्य द्वे भार्ये उच्येते, उभे गर्भिण्यः। तत्र एकया द्वितीयायाः गर्भनाशकाम्यया औषधं दत्तम्। हिमवतः शिखरे वसन्तं भृगुप्रभवं च्यवनं नाम ऋषिं कालिन्द्युपसंगम्य सुस्वागतं चकार। स मुनिः तस्याः पुत्रकामां दृष्ट्वा उक्तवान्—"त्वया पुत्रः भविष्यति, महात्मा, लोके ख्यातः, धर्मात्मा, कुलकर्त्ता, शत्रुनाशनश्च।" सा मुनिं प्रदक्षिणीकृत्य, तस्य वरदानं लब्ध्वा, पद्मपत्रनयना पद्मकोषसन्निभवर्णा, स्वगृहं प्रत्यागच्छत्, पुत्रं च प्रसूतवती। अन्यया सहपत्न्या गर्भनाशाय औषधं दत्तम्; तेन सह औषधेन सुतः जातः, सागर इति प्रसिद्धः। सागरः नाम राजा समुद्रं खनितवान्; स यज्ञेषु महोत्सवे कृत्स्नं लोकं वेगेन संत्रासयामास। सागरस्य पुत्रः असमञ्जः, स च पितृणा पापकर्मणा जीवन्नेव निर्हृतः। असमञ्जस्य पुत्रः अंशुमान् वीर्यशाली, अंशुमतः दिलीपः, दिलीपस्य भगीरथः पुत्रः अभवत्। भगीरथात् ककुत्स्थः उत्पन्नः, येन ककुत्स्थवंशो विख्यातः; ककुत्स्थस्य रघुः पुत्रः, येन रघुवंशः प्रवर्तते। रघोः पुत्रः महाबलः, प्रसिद्धः, नरशः काल्माषपादः सौदास इति लोके विख्यातः। काल्माषपादस्य पुत्रः शङ्खणः, स पितृबलसम्पन्नः सहस्राणि सेनानां विनाशयामास। शङ्खणस्य पुत्रः सुदर्शनः, वीर्यवान् कीर्तिमान्; सुदर्शनस्य अग्निवर्णः, अग्निवर्णस्य शीघ्रगः। शीघ्रगस्य पुत्रः मरुः, मरोः प्रशुश्रुकः, प्रशुश्रुकस्य पुत्रः अम्बरीषः महातेजाः। अम्बरीषस्य पुत्रः नहुषः सत्यवाक्, नहुषस्य पुत्रः नाभागः धर्मनिष्ठः। नाभागस्य द्वौ पुत्रौ—अजः च सुव्रतः च; अजस्य पुत्रः धर्मात्मा दशरथः। तस्य दशरथस्य ज्येष्ठः त्वं रामः, इति प्रसिद्धः; अतः स्वं राज्यं प्रतिगृह्य प्रजाः पालय, राजन्। इक्ष्वाकुवंशे सदा ज्येष्ठः एव नृपः भवति; ज्येष्ठे सति कदाचित् कनिष्ठः न राज्याभिषिक्तः। अधुनैव त्वं रघूणां स्वस्य च कुलस्य सनातनं धर्मं न लङ्घयेत, यथा पूर्वजैः राज्यं पालितं तथा त्वमपि रत्नपूर्णां पृथिवीं पालय। एवं श्रीमद् वाल्मीकि रामायणे आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकादशोत्तरशततमः सर्गः समाप्तः। ततः वसिष्ठो रामं उक्त्वा, पूरोहितः धर्मयुक्तां वाचं पुनरपि प्रवक्तुम् आरब्धवान्। लोके त्रयः वरिष्ठाः जन्तोः—आचार्यः, पिता, माता च, हे ककुत्स्थ। पिता हि जनकः, आचार्यः विद्यां ददाति, तस्मात् स 'गुरुः' इति कथ्यते। अतः अहम् अपि तव पितुः गुरुः, तव च; मम वचने स्थित्वा धर्ममार्गात् न च्यविष्यसि। एते राजसभा, गणाः, द्विजातयः च, धर्मपालनेन तेषु स्थित्वा धर्मात् न च्यविष्यते। वृद्धायाः धर्मनिष्ठायाः मातुः वचनं न अवज्ञेयम्; तस्याः आदेशे स्थित्वा धर्ममार्गात् न च्यविष्यते। भरतस्य याचमानस्य याचना पूरयित्वा, सत्यधर्मपरायण त्वं आत्मन्येव स्थितः भवसि, न धर्मात् च्यवसि। एवं गुरुणा मधुरया वाचा उक्तः राघवः स्वयम् उपविष्टं वसिष्ठं प्रति प्रत्युवाच। यत् माता पिता च पुत्रस्य कुर्वन्ति, तत् कदापि न प्रतिपूर्त्यते; मातृपितृकृतं कृत्स्नं न प्रतिकर्तुं शक्यते।