एवं बुद्ध्वा तत्त्वमिदं सम्यगवगम्य चैकनिश्चयमात्मनः कृत्वा, ब्राह्मणाः सर्वधर्मपराः यथाविधि प्रयतन्ति, परलोकमनुसंधाय सततं जाग्रन्ति। अहं तु पितुर्मम तद्व्यवहारमपकर्षामि, यः त्वां दुष्टबुद्धिं स्वीकृतवान्; यः ह्येवं बुद्ध्या कर्म करोति, स नास्तिकः सन् धर्मपथात् च्युतः स्यात्। यथा चौरः, तथा स नास्तिकः; नास्तिकत्वं तु तस्यैवावस्थाया इति विद्धि। तस्मात् सर्वेषां जनानां नास्तिकः शङ्कनीयतमः; बुद्धिमन्तः तेन सह कदापि न सम्प्रयुञ्जीरन्। पूर्वे च त्वां समनन्तरं चापि सन्तः, बहूनि पुण्यानि कर्माणि कृत्वा, इमं लोकं च परं च विजित्य, ब्राह्मणाः यज्ञदानादीनि शुभानि कर्माणि एव शुभानि इति मन्यन्ते। धर्मनिष्ठाः, साधुसंयुक्ताः, दीप्तिमन्तः, दानशीलवृत्तसम्पन्नाः, अहिंसकाः, निर्मलाः च ऋषयः लोके पूज्यन्ते। एतादृशं रामं, यः कोपेन वाचमदीत्त, महात्मानं, स्थितधीं तम्, ब्राह्मणः पुनः प्रत्युवाच, सत्यं, श्रद्धया, सान्त्वपूर्वकं च। स ब्राह्मणः उवाच—"नाहं नास्तिकवचनानि ब्रवीमि; नाहं नास्तिकः, न च किञ्चिदस्ति इति। कालमुपलक्ष्य पुनः श्रद्धावानभवम्; अन्यस्मिन्काले पुनर्नास्तिकः स्याम्। इदानीं तु स एव कालः प्राप्तः, यथा नास्तिकवचनानि उक्तानि; राम, त्वां प्रत्यावर्तयितुम्, तव च प्रीत्यर्थं तदुक्तम्।" एवं अयोध्याकाण्डस्य एकोनशततमः सर्गः समाप्तः। रामस्य कोपं दृष्ट्वा वसिष्ठः तमुवाच—"राम, जाबालिः अपि अस्य लोकस्य आगमनगमनं वेत्ति। स त्वां प्रत्यावर्तयितुमिच्छन् तानि वचनानि अब्रवीत्; अतः, लोकस्य उत्पत्तिं मम शृणु।" "आद्ये काले सर्वं जलमेव आसीत्, तत्रैव पृथिवी समुत्पन्ना। तदा ब्रह्मा स्वयम्भूः देवैः सहोदतिष्ठत्। स वराहरूपं गत्वा पृथिवीं उद्धृतवान्। ब्रह्मा नित्यः, अव्ययः, स्वयम्भूः, व्योमजः, आत्मसुतैः सहितं जगत्सर्वं सृष्टवान्। तस्माद् मरीचिः जातः, मरीचेः कश्यपः पुत्रः। कश्यपात् विवस्वान्, विवस्वतः मनुः, सः प्रजापतिः मनुः इक्ष्वाकुं पुत्रं अलभत।" "एषा समृद्धा भूमिः मनुना तस्मै दत्ता, स च इक्ष्वाकुर्वै अयोध्यायाः आद्यः राजा। इक्ष्वाकोः प्रख्यातः पुत्रः कुक्शिः, कुक्शेः विकुक्शिः वीर्यवान्। विकुक्शेः बाणो महाबलः, बाणात् अनरण्यः महायशाः महाबाहुः। अनरण्यस्य राज्ये न कदापि दुर्वृष्टिः, न दर्भिक्षमासीत्, न च एकोऽपि चौरः सन् धर्मिष्ठेषु।" "अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः महाबाहुः, पृथोः त्रिशङ्कुः, स वीर्यवान् सत्यवाक् स्वशरीरेण स्वर्गमुत्तिष्ठत्। त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः, धुन्धुमारात् युवनाश्वः महाबलः। युवनाश्वस्य पुत्रः मान्धातृः प्रख्यातः, मान्धातुः सुसन्धिः महाबलः। सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः प्रसेनजिद् च; ध्रुवसन्धेः भरतः शत्रुसूदनः।" "भरतस्य महाबाहोः असितः नाम पुत्रः जातः; तस्मिन् हयः, तालजंघाः, शशिबिन्दवः च शत्रुभिः समुत्थिताः। सः सर्वान् युद्धे पराजित्य, राजा प्रव्रजितः, गिरिश्रेष्ठे तपस्वी वासमकरोत्। तस्य द्वे पत्न्यौ, उभे गर्भिण्यौ; अन्यया अन्यस्याः गर्भनाशाय औषधं दत्तम्।" "तत्र हिमवतः शिखरे भृगुवंशजो महर्षिः च्यवनः वसन्, कालिन्द्या तेन सम्यक् सम्पूजितः। स मुनिः तां पुत्रकामां दृष्ट्वा उवाच—‘तव पुत्रो भविष्यति, महात्मा, लोके ख्यातः, धर्मात्मा, कुलस्थापकः, शत्रुनाशकः।’ सा मुनिं प्रदक्षिणीकृत्य, तस्य वरं प्राप्य, पद्मपत्रनयना, पद्मकोषसमानदीप्तिः, स्वगृहं गत्वा पुत्रं प्रसूतवती।" "परपत्नी तु तस्याः पुत्रनाशाय औषधं दत्तवती; तेन औषधेन सह पुत्रः जातः—स सगर इति ख्यातः। सगरो नाम राजा, येन सागरः खनितः, यज्ञेषु कृतकर्मा, स्वगत्या लोकान् कम्पितवान्।" "सगरस्य पुत्रः असमञ्ज इति प्रसिद्धः; सोऽपि जीवन्नेव पित्रा दुष्कृत्येभ्यः निर्वासितः। असमञ्जस्य पुत्रः अंशुमान्, वीर्यशाली; अंशुमतः दिलीपः, दिलीपस्य भागीरथः। भागीरथात् ककुत्स्थः, येन ककुत्स्थवंशः प्रसिद्धः; ककुत्स्थस्य रघुः, येन रघुवंशः प्रवर्तितः।" "रघोः पुत्रः महाबलः, प्रख्यातः, नरशार्दूलः, स पृथिव्यां कल्माषपादः, सौदास इति विख्यातः। कल्माषपादस्य पुत्रः शङ्खणः, स पितुः बलं लब्ध्वा, सहस्राणि सेनानां विनाशयामास। शङ्खणस्य पुत्रः सुदर्शनः, स वीर्यवान्, प्रथितः; सुदर्शनस्य अग्निवर्णः, अग्निवर्णस्य शीघ्रगः।" "शीघ्रगस्य पुत्रः मरुः, मरोरपि प्रशुश्रुकः; प्रशुश्रुकस्य अम्बरीषः, स महातेजाः। अम्बरीषस्य नहुषः सत्यधृतिः, नहुषस्य नाभागः धर्मिष्ठः। नाभागस्य द्वौ पुत्रौ—अजः च सुव्रतः; अजस्य पुत्रः राजा दशरथः धर्मात्मा।" एवं वसिष्ठेन रामाय सम्यगाख्यातं, कुलपरम्परा धर्मश्च, श्रद्धायाः महत्त्वं च प्रतिपादितम्।