सत्यं धर्मः शौर्यं सर्वभूतदया मधुरवचनं द्विजदेवताअतिथिपूजनं च—एतानि पुण्यात्मभिः स्वर्गमार्गः इति कथ्यन्ति। एवं वस्तुनि सम्यक् अवगम्य एकचित्तव्रतं गृह्णन्ति ब्राह्मणाः, यथाविधि सर्वधर्मानुष्ठानं कुर्वन्तः सततं परलोकं इच्छन्ति जाग्रतः। मम पितुः तं कर्म दोषेन मनःस्थितस्य त्वां स्वीकृतं निन्दामि; यः एवं बुद्ध्या कर्म करोति, स नास्तिकः धर्मपथात् विक्रान्तः। यथा चोरः तथा एव मनःस्थितः; नास्तिक्यम् तस्य अवस्थायाः समम्—अतः सर्वेषां नास्तिकः सर्वाधिकं संशयितः; बुद्धिमन्तः तेन सह न कदापि संयोगं कुर्युः। पूर्वे अपि त्वदपूर्वाः महान् जनाः शुभानि कर्माणि कृत्वा इमं लोकं परं च विजित्य, ब्राह्मणाः, यज्ञदानानि शुभानि इति निश्चित्य। धर्मनिष्ठाः, साधुभिः सह एकत्रिता, दीप्तिमन्तः, दानधर्मपरायणाः, अहिंसकाः, निर्मलाः—एवं ऋषयः लोके पूज्यन्ते। रामः क्रोधेन एवं वचनं उक्तवन्तम्, महात्मा दृढनिश्चयः; तस्य वचः श्रुत्वा ब्राह्मणः पुनः सत्यं, श्रद्धया, सौम्यभावेन उत्तरं दत्तवान्। नास्तिकवचनं न वदामि, नास्तिकः न अस्मि, न च किञ्चिदेव अस्ति; काले विचार्य पुनः श्रद्धावान् अभवम्, अन्यकाले पुनः नास्तिकः स्याम्। एषः कालः आगतः, यथा नास्तिकवचनं उक्तवान्; किन्तु, राम, त्वां प्रत्यावर्तयितुं, तव प्रियार्थं, एतत् उक्तम्। इत्ययोध्याकाण्डे वाल्मीकि-रामायणे एकोनशततमः सर्गः समाप्तः। रामस्य क्रोधं दृष्ट्वा वसिष्ठः तम् उवाच—"जाबालिः अपि लोकागमलोकव्यवहारं जानाति।" किंतु तव प्रत्यावर्तनाय तानि वचनानि उक्तानि; अधुना, लोकस्य उत्पत्तिं मम वचनं शृणु। सर्वं जलमेव आसीत्, तत्र भूमिः निर्मिता; तदा ब्रह्मा स्वयम्भूः देवैः सह उत्पन्नः। ततः वराहरूपं धृत्वा भूमिं उद्धृतवान्। ब्रह्मा नित्यः, अव्ययः, स्वयम्भूः, आकाशात् जातः, आत्मशान्तिपुत्रैः सह जगत् सृजितवान्। तस्मात् मरीचिः उत्पन्नः, मरीचेः पुत्रः कश्यपः। कश्यपात् विवस्वान्, विवस्वतः पुत्रः मनुः; मनुः प्रजापतिः, तस्य पुत्रः इक्ष्वाकुः। इमां भूमिं प्रथमं मनुः तस्मै दत्तवान्; इक्ष्वाकुः अयोध्यायाः प्रथमः राजा। इक्ष्वाकोः पुत्रः कुक्शिः, कुक्शेः वीरः पुत्रः विकुक्शिः। विकुक्शेः बलवान् बाणः, बाणात् महाबाहुः अनरण्यः। अनरण्यस्य राज्ये न अनियमवृष्टिः, न दुर्भिक्षम्, न चोरः धर्मिष्ठेषु। अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः, पृथोः त्रिशङ्कुः—स वीरः सत्येन स्वशरीरेण स्वर्गं गतः। त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः, धुन्धुमारेः महाबलः युवनाश्वः। युवनाश्वस्य पुत्रः मान्धातृ, मान्धातुः महाबलः सुसन्धिः। सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः प्रसैनजित्; ध्रुवसन्धेः पुत्रः भरतः शत्रुनाशकः। भरतस्य महाबाहुः असितः, तस्य विरोधी राजानः—हैहयाः, तालजङ्घाः, शशिबिन्दवः। तान् सर्वान् युद्धे निवार्य, राजा निष्कासितः, पर्वते ऋषिरूपेण निवसन्। उक्तं—तस्य द्वे पत्न्यौ, उभे गर्भिण्यौ; एकया प्रतिद्वार्गर्भनाशाय औषधं दत्तम्। हिमवतः शिखरे भर्गवः ऋषिः च्यवनः तिष्ठन्, कालिन्द्या सस्नेहं प्रणम्य अभ्यागतः। ऋषिः तां पुत्रकामां दृष्ट्वा उवाच—"भद्रे, पुत्रः ते भविष्यति, महात्मा, लोके विख्यातः, धर्मिष्ठः, कुलप्रवर्तकः, शत्रुनाशकः।" साऽनन्दं प्रदक्षिणं कृत्वा आशीर्वादं प्राप्तवती, पद्मनेत्रा, पद्मकोमलवर्णा, गृहं गत्वा पुत्रं प्रसूतवती। सपत्न्या गर्भनाशाय औषधं दत्तम्; तेन सह पुत्रः जातः—स सगरः अभवत्। सगरः नाम राजा, समुद्रं खनितवान्; यज्ञसमये, तेन वेगेन लोकान् त्रासितः। सगरस्य पुत्रः असमञ्जः, जीवन् पित्रा दुष्टकर्मणः निष्कासितः। असमञ्जस्य पुत्रः अंशुमान्, वीर्यविख्यातः; अंशुमानः पुत्रः दिलीपः, दिलीपस्य पुत्रः भागीरथः। भागीरथात् ककुत्स्थः, तेन ककुत्स्थवंशः प्रसिद्धः; ककुत्स्थस्य पुत्रः रघुः, तस्मात् रघुवंशीः। रघोः पुत्रः बलवान्, प्रसिद्धः, नरभक्षः—कल्माषपादः, सौदासः। कल्माषपादस्य पुत्रः शङ्खनः, पितृबलं लब्ध्वा सहस्रसेना विनाशितः। शङ्खनस्य पुत्रः सुदर्शनः, वीरः, विख्यातः; सुदर्शनस्य पुत्रः अग्निवर्णः, अग्निवर्णस्य पुत्रः शीघ्रगः। शीघ्रगस्य पुत्रः मरुः, मरोः पुत्रः प्रशुश्रुकः; प्रशुश्रुकस्य पुत्रः अम्बरीषः, महातेजस्वी। अम्बरीषस्य पुत्रः नहुषः, सत्यपरायणः, वीर्यवान्; नहुषस्य पुत्रः नाभागः, परमधर्मिष्ठः। इति रामायणे आयोध्याकाण्डे उक्तं वंशपरम्परया धर्मस्य महत्त्वं, सत्यस्य स्थैर्यं, साधूनां पूजनं, तथा पुण्यात्मनाम् आदर्शः।