शृणु, भगवन्, रामस्य चरितेऽस्य दिव्ये कियन्ति घटनाः समुपस्थिताः। अथ तस्य वचांसि श्रुत्वा, यानि नास्तिक्ये प्रतिष्ठितानि, राजा दशरथस्य पुत्रः रामः, तं ब्राह्मणं न सहमानेन मनसा, तेजसा च दीप्तिमान्, तस्य वचनानि निन्दन् प्रत्युवाच। स उवाच—सत्यं धर्मः शौर्यं च भूतानां दया प्रियां वचनं द्विजातीनां देवतानां अतिथीनां च पूजनं—एते स्वर्गस्य मार्गः पुण्यैः पुरुषैः उक्तः। एवं सम्यग्विज्ञायैकनिष्ठया च बुद्ध्या, ब्राह्मणाः सम्यगाचारसम्पन्नाः स्वर्गसाधनाय सततं यत्नवन्तः भवन्ति। पितुर्मम तदाचरणं दोषेण युक्तं, यत् त्वां स्वीकृतवान्, निन्दामि, यः पापदृष्ट्या नास्तिकभावेन प्रवर्तते, स धर्मात् पतितः। चौरवद् एव नास्तिकोऽपि विज्ञेयः, नास्तिकता चौर्यस्य तुल्या; तस्मात् सर्वेषां जनानां मध्ये नास्तिकः शङ्कनीयतमः, बुद्धिमन्तः तं न कदापि सेवेरन्। पूर्वेऽपि त्वदधिकाः पुरुषाः शुभानि कर्माणि कृत्वा इमं लोकं परं च जिग्युः; तस्मात् ब्राह्मणाः, यज्ञदानादिकानि कर्माणि शुभानि एव। धर्मनिष्ठाः सत्सङ्गयुक्ताः दीप्तमानः दानशीलाः शीलसम्पन्नाश्च, अहिंसकाः निर्मलाश्च, तादृशाः मुनयः लोके पूज्यन्ते। एवं क्रुद्धेन रामेण तानि वचनानि उक्तानि श्रुत्वा, स ब्राह्मणः पुनः प्रीत्या, सत्येन, श्रद्धया, स्निग्धया च वाचा प्रत्युवाच—नाहं नास्तिकवचनानि ब्रवीमि, न च नास्तिकोऽस्मि, न च किञ्चिदस्ति; कालेन श्रद्धावान् भूत्वा, अन्यस्मिन् काले पुनः नास्तिकोऽपि स्याम्। इदानीं स एव कालः प्राप्तः, यथा नास्तिकवचनानि उक्तानि; राम, तव निवर्तने तव च प्रियार्थमेतदुक्तम्। एवं समाप्यायोध्याकाण्डस्य नवत्युत्तरशततमः सर्गः समाप्तः। अथ रामस्य क्रोधमालोक्य, महर्षिः वसिष्ठः तम् उवाच—'जाबालिः अपि अस्य लोकस्य आगमप्रयाणयोः तत्त्वं वेत्ति। स त्वां निवर्तयितुम् एव तानि वचनानि अब्रवीत्; शृणु मे जगतः उत्पत्तिं सम्यग् वक्तुम्।' आसीदिदं जगत् केवलं सलिलमात्रमिति; तत्र भूमिरभवत्। ततो ब्रह्मा स्वयम्भूः देवैः सहितः उत्पन्नः। स वराहरूपं गत्वा भूमिं उद्धृतवान्। स ब्रह्मा नित्यः अव्ययः स्वयम्भूः, आकाशात् जातः, आत्मसुतैः सहितं सर्वं जगत् ससर्ज। तस्मात् मरीचिः अभवत्, तस्मात् कश्यपः। कश्यपात् विवस्वान्, विवस्वतः मनुः, मनोः पुत्रः इक्ष्वाकुः। एषा समृद्धा भूः प्रथमं मनुना इक्ष्वाकवे दत्ता। स एव इक्ष्वाकुः अयोध्यायाः प्रथमो नृपतिः। तस्य पुत्रः प्रसिद्धः कुक्शिः, कुक्शेः विकुक्शिः। विकुक्शेः बाणो महाबलः, बाणात् अनरण्यः दीर्घबाहुः प्रसिद्धः। अनरण्यस्य राज्ये न कदापि वृष्टिदोषः, न दुर्भिक्षं, न च एकोऽपि चौरः धर्मिष्ठेषु। अनरण्यस्य पुत्रः पृथुः, पृथोः त्रिशङ्कुः, स सत्येन देहसहितः स्वर्गं गतः। त्रिशङ्कोः पुत्रः धुन्धुमारः, तस्मात् युवनाश्वः महाबलः। युवनाश्वस्य पुत्रः मान्धातृ, मान्धातुः सुसन्धिः महाबलः। सुसन्धेः द्वौ पुत्रौ—ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् च। प्रसिद्धस्य ध्रुवसन्धेः भरतः शत्रुघ्नः पुत्रः। भरतस्य महाबाहोः असितः नाम पुत्रः अभवत्। तं प्रतियुध्य, हैहयाः तालजङ्घाः शशिबिन्दवश्च शत्रुता समुपस्थिताः। स तान् सर्वान् संग्रामे विजित्य, अपसारितः, पर्वते तपस्वी वासमकरोत्। तत्र तस्य द्वे भार्ये गर्भिण्यः आसताम्। एकया द्वितीयायाः गर्भनाशाय औषधं दत्तम्। हिमवतः शिखरे भृगुवंशीयः स महर्षिः च्यवनः, तया कालिन्द्या पुत्रकामया सम्यक् सुस्वागतः। स मुनिः तां दृष्ट्वा—'पुत्रं लप्स्यसे, स महात्मा, लोके ख्यातः, धर्मिष्ठः, कुलकर्ता, शत्रुनाशनः'—इति वरं ददौ। सा तं मुनिं परिक्रम्य, वरलाभात् हृष्टा, पद्मपत्रनयना, पद्मकोशसमप्रभा, गृहं गत्वा पुत्रं प्रसूता। सहभार्या तया गर्भनाशकं दत्तम्; तेन औषधेन सह पुत्रः जातः—सागरः अभवत्। स सागरः राजा, सागरः समुद्रं खनितवान्, यज्ञेषु यशः प्राप्य, स्ववेगेन जनान् संत्रासयामास। सागरस्य पुत्रः असमञ्जः, पापकर्मणा जीवन्नेव पित्रा निष्कासितः। असमञ्जस्य पुत्रः अंशुमान्, वीर्येण प्रसिद्धः; अंशुमतः दिलीपः, दिलीपस्य भगीरथः। भगीरथात् ककुत्स्थः, येन ककुत्स्थकुलं प्रसिद्धं जातम्; ककुत्स्थस्य रघुः, येन रघुवंशः। रघोः पुत्रः बलवान्, प्रसिद्धः, नरभक्षकः, कल्माषपादः सौदासः। कल्माषपादस्य पुत्रः शङ्खनः, पितुर्बलं प्राप्य, सहस्रबलिनी सेनां विनाशयामास। शङ्खनस्य पुत्रः सुदर्शनः, वीर्यवान्, ख्यातिमान्; सुदर्शनस्य अग्निवर्णः, अग्निवर्णस्य शीघ्रगः। शीघ्रगस्य मरुः, मरोः प्रशुश्रुकः, प्रशुश्रुकस्य अम्बरीषः, स महातेजाः। एवं राम, तव वंशस्य पुण्यपरम्परा विस्तीर्णा, धर्मे प्रतिष्ठिता, लोके पूज्यते।