भरतः रामं सान्त्वयन् इदं प्रार्थयामास—“त्वं कैकेयीं, मां, पितरं, मित्रगणं, बान्धवान्, नगरजनों ग्रामवासिनश्च सर्वान् रक्ष। त्वया सर्वे संरक्षितव्याः। किमस्ति वनस्य क्षत्रियस्य च सम्बन्धः? किमस्ति जटाभारस्य राजधर्मे च? न त्वया एतादृशं विघ्नं कर्तुम् उचितम्। क्षत्रियस्य प्रथमं धर्मः अभिषेकः—येन, महाबुद्धे, जनसम्भरणं साध्यते। कः निश्चितं वर्तमानं धर्मं परित्यज्य, अनिश्चितं अनागतम् धर्मं क्षत्रियः वा तस्य बान्धवः वा अन्वेषयेत्? यदि तु त्वं क्लेशमयम् दुस्तरं धर्मं आचरितुम् इच्छसि, तर्हि धर्मं पालयन् चतुर्वर्णान् रक्ष, तं क्लेशं स्वीकुरु। चतुर्णां आश्रमाणां मध्ये गृहस्थाश्रमः धर्मज्ञैः श्रेष्ठः इति कथ्यते; कथं तं उचितं परित्यजेत्? अहं तव शिष्यः, तव पदेन, तव जन्मना च कनिष्ठः; कथं तव सन्निधौ अहं भूमिं पालयेयम्? अहं बालः, बुद्धिहीनः, गुणहीनः, पदेन च कनिष्ठः; त्वया विना राज्यं धारयितुं न शक्नोमि। त्वं स्वधर्मेण, कुटुम्बैः सह, अखिलं निर्विघ्नं पितृपरम्पर्यं राज्यं शूलरहितं पालय। मन्त्रकुशलैः मन्त्रिप्रधानैः पुरोहितैः वसिष्ठेन च त्वं अत्रैव अभिषिक्तः भव। अस्माभिः अभिषिक्तः सन्, त्वं आयोध्यां शासनाय गच्छ, वीर्येण लोकान् जित्वा इन्द्रः मरुतैः सह इव। त्रिणि ऋणानि प्रत्यर्प्य, दुष्टान् दग्ध्वा, मित्राणि कामैः तुष्ट्वा, त्वमेव मां पालय। अद्य तव अभिषेकसमये सख्यः सन्तुष्टाः भवन्तु, द्वेषिणः भयभीताः दश दिशः पलायन्तु। मातुः मम च कलङ्कं शमय, नरश्रेष्ठ, अद्य पितरं पापात् रक्ष। नमस्कृत्य शिरसा त्वां याचामि—मयि सर्वेषु बान्धवेषु च दया दर्शय, यथा महेश्वरः सर्वेषु प्राणिषु। यदि त्वं एतत् परित्यज्य वनं गन्तुम् इच्छसि, तर्हि अहं अपि त्वया सह गमिष्यामि। एवं भरतः शोकाकुलः नमस्कृत्य रामं याचमानः, रामः पितृवचननिष्ठः प्रत्यागमनाय न निश्चयमकरोत्। राघवस्य अद्भुतां निष्ठां दृष्ट्वा, जनाः दुःखिताः सन्तः अपि, तस्य निश्चलधर्मे हर्षं अजनयन्। ततः पुरोहिताः, नगरश्रेष्ठानां प्रियाः, मातरः अश्रुपूर्णलोचनाः, भरतस्य वचनं प्रशंस्य, रामं सह सर्वे प्रार्थयामासुः। एवं श्रीमद् आयोध्याकाण्डे शतषष्ठोत्तरसर्गः समाप्तः। पुनः भरतस्य वचः श्रुत्वा, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता, कुलमध्ये पूज्यः, तं प्रत्युवाच। यत् त्वया उक्तं, तत् उचितं; त्वं दशरथस्य कैकेय्याः च पुत्रः, नृपश्रेष्ठ। पूर्वं, भ्रातः, पितरं तव मातरं विवाहयन्, तव मातामहस्य अप्रतिमं राजदायं श्रुतवान्। देवासुरसंग्रामे तव मातामहः राजा सन्तुष्टः, तस्या वरं दत्तवान्। ततः तव मातरः, कीर्तिमती, नृपश्रेष्ठ, द्वौ वरौ पितरं याचितवती। तव राज्यं, नरश्रेष्ठ, मम वनवासं च, तौ वरौ तस्या इच्छया राजा दत्तवान्। पितृवचनात्, नरश्रेष्ठ, अहं अपि चतुर्दशवर्षं वनवासाय नियुक्तः। तस्मात् अहं सत्यनिष्ठः पितृवचनपरः, लक्ष्मणसीतासहितः, एकान्तवनं प्राप्तः। त्वं अपि, नृपश्रेष्ठ, शीघ्रं सत्यनिष्ठस्य पितुः आज्ञां पूरय, अभिषेकं स्वीकुरु। पितरं, स्वामिनं, मम कारणात् ऋणात् विमोचय, भरत, धर्मवेत्त, पितरं मातरं च पूजय। पूर्वं, प्रिय, गयायां गयेन पितरं कृते प्रसिद्धं स्तोत्रं श्रुतम्। पुत्रः पितरं पुत् नामकात् नरकात् रक्षति, तस्मात् ‘पुत्रः’ इति कथ्यते—पितरं रक्षति वा नयति वा। बहवः पुत्राः धर्मज्ञाः विद्यावन्तः च जननीयाः; तेषु बहुषु, गयायां कश्चित् एकः गच्छेत् इति। सर्वे राजर्षयः एवं मन्यन्ते, नृपानन्दन; तस्मात् नरश्रेष्ठ, पितरं नरकात् रक्ष, नृपते। आयोध्यां गच्छ, भरत, जनानां प्रीतिं जेष्यसि, शत्रुघ्नेन सह, द्विजातिभिः सह च। अहं अपि त्वया सह, वैदेही लक्ष्मणेन च, शीघ्रं दण्डकवनं प्रवेशयिष्यामि। त्वं, भरत, नराणां राजा भव; अहं वनवासिनां मृगाणां च राजा भव; त्वं हृष्टः महापुर्यां गच्छ, अहं अपि हृष्टः दण्डकवनं प्रवेशयिष्यामि। वर्षासमये सूर्यरश्मयः त्वदीयं शिरः छायया शीतलयन्तु; अहं अपि वनवृक्षाणां गभीरछायायां सुखेन विश्रामिष्यामि। शत्रुघ्नः अतिशयकुशलः तव सहचरः भविष्यति; सौमित्रिः मम मुख्यः मित्रः; वयं चत्वारः उत्तमपुत्राः, नृपते, सत्यमार्गं अनुगमिष्यामः; भरत, मा शुचः। एवं श्रीमद् आयोध्याकाण्डे सप्तसप्ततिः सर्गः समाप्तः।