भरतः रामं पुनः पुनः नम्रशिरसाऽभ्यर्थयन् एवं प्रार्थयामास—“त्वं सत्यपुत्रो भव, पितुः कुपथं मा गच्छ; लोकज्ञाः पित्र्यदोषानुवर्तनं न अनुमन्यन्ते। कैकेयीं मां पितरं बान्धवान् सुहृदः नगरजनपदवासिनश्च सर्वान् रक्ष; सर्वेषां रक्षणं त्वया कर्तव्यम्। कः खलु वनस्य क्षत्रियस्य च सम्बन्धः? कः जटानां राज्यस्य च योगः? त्वया न एषा विच्छिन्ना क्रिया कर्तव्या। क्षत्रियस्य हि मुख्यः धर्मः राजाभिषेक एव, येन प्रजापालनं शक्यते। कः निश्चितं धर्मं उत्सृज्य, अनिश्चितं च भविष्यन्तं धर्मं अन्विष्येत, क्षत्रियो वा तस्य बान्धवः वा? यदि तु दुःखसहितं कठिनं धर्मं अनुष्ठातुमिच्छसि, तर्हि धर्मपालनात् चतुर्वर्णान् रक्ष, तं च क्लेशं स्वीकुरु। चातुर्वर्ण्येषु आश्रमेषु च, गृहस्थाश्रमः श्रेष्ठ इति धर्मविद्भिः कथ्यते; कथं त्वं तं सम्यक् त्यजेत्? अध्ययनात्, स्थानात्, जात्या च अहं तव कनिष्ठः; कथं तव स्थिते अहं राज्यं पालयेयम्? अहं बालः, बुद्धिहीनः, गुणहीनश्च; त्वयि विना राज्यं धारयितुं न शक्नोमि। अतः त्वं एव स्वधर्मे स्थितः, बान्धवैः सह, निरुपद्रवं पितृपैतामहं राज्यं सम्यग् पालय। मन्त्रकुशलैः मन्त्रिभिः, पुरोहितैः वसिष्ठप्रमुखैः सह, त्वं अत्रैव अभिषिक्तः भव। अभिषिक्तः सन्, त्वं बलैः विजित्य लोकान्, मरुद्गणैः सह इन्द्रवत् अयोध्यां पालय। त्रयाणि ऋणानि शुद्ध्वा, दुष्टान् दग्ध्वा, मित्राणि कामैः तर्पयित्वा, त्वं एव अत्र मयि राज्यं कुरु। अद्य तव सख्याः अभिषेकसमये प्रमोदन्तां, शत्रवः भयभीताः दशसु दिशः पलायन्ताम्। मातरं माम् अपवादं विमोचय, पितरं च पापात् रक्ष। नम्रशिरसाऽहं त्वां याचे—मयि च सर्वेषु च बान्धुषु दया कुरु, यथा भगवाञ्जगतां दयालुः। यदि त्वं एतत् सर्वं परित्यज्य, वनगमनमेव इच्छसि, तर्हि अहमपि त्वया सह गमिष्यामि।” एवं दुःखितः भरतः रामं नम्रशिराः पुनः पुनः याचमानः स्थितवान्, किन्तु धर्मनिष्ठः रामः पितुः शासनं दृढमवलम्ब्य प्रत्यागमनाय न मनश्चकार। तस्य दृढनिश्चयं दृष्ट्वा, नगरजनाः अपि, यद्यपि रामस्य अप्रत्यागमने दुःखिता आसन्, तस्य धर्मनिष्ठायां हर्षं च जगृहुः। ततः पुरोहिताः, नगरवृद्धप्रियाः, मातरश्च अश्रुपूर्णलोचना भरतस्य वचः स्तुत्वा, रामं सह सर्वैः प्रार्थयामासुः। एवं श्रीमदायोध्याकाण्डस्य षट्शततमः षष्ठितमः सर्गः समाप्तः। पुनरपि भरतेन एवं उक्ते, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता, कुलमध्ये पूजितः, भरतं प्रत्युवाच—“यदुक्तं त्वया, तत्सर्वं युक्तमेव; त्वं दशरथस्य कैकेय्याश्चात्मजः, नृपश्रेष्ठ। पूर्वं पिताऽस्माकं, तव मातरं परिणीय, तव मातामहान् अप्रतिमं राजशुल्कं श्रुत्वा। सुरासुरयुद्धे तव मातामहा नृपतिः तुष्टः सन्, कैकेय्यै वरं दत्त्वा प्रमुदितः। तदा प्रतिज्ञां लब्ध्वा, तव मातरं ख्यातां, नरश्रेष्ठ, राजा द्वौ वरौ याचमानायै दत्तवान्। सा तव राज्यं, मम च वनवासं ययाचे; राजा तस्यै द्वौ वरौ यथेष्टं अददात्। पितुः आज्ञया, नरश्रेष्ठ, अहं अपि दत्तवचनः, चतुर्दशवर्षाणि वने वासाय बाध्ये। तस्मात् अहं सत्यनिष्ठः पितृवाक्यपालकः लक्ष्मणसीतासहितः अरण्यं प्राप्तः। त्वमपि, नरश्रेष्ठ, शीघ्रं पितुः सत्यस्य पालनं कृत्वा, राज्याभिषेकं गृहाण। पितरं मम हेतोः, भरतः, पापात् विमोच्य, माता पितरौ च पूजय। पूर्वं श्रुतं, प्रिय, यत् गायायैव प्रसिद्धं स्तोत्रं गायेन पितुः कृते गायायां गायत इति। पुमान् पितरं पुत् नामकान्नरकात् त्रायते इति सः पुत्र इति कथ्यते, पितरं रक्षति वा नयति वा। बहवः पुत्राः सन्तु, धर्मज्ञाः पण्डिताश्च; तेषु हि एकः कश्चित् गायायां गच्छेत् इति। एवं सर्वे राजर्षयः मन्यन्ते, नृपानन्दन; अतः नरश्रेष्ठ, पितरं नरकात् त्रायस्व। अयोध्यां गच्छ, भरत, जनानां प्रियं कुरु, शत्रुघ्नेन सह, द्विजातिभिः सह च। अहं अपि शीघ्रं वैदेह्या लक्ष्मणेन च सह दण्डकारण्यं प्रविश्यिष्यामि। त्वं नराधिप, स्वयम् एव नृणां राजा भव; अहं तु वानरपक्षिणां राजा स्याम्। त्वं हृष्टः अयोध्यां गच्छ, अहं अपि हृष्टः दण्डकं प्रविश्यामि। वर्षाकाले, भरत, सूर्यकिरणाः तव शिरः छायया शीतलयन्तु; अहं अपि अरण्यवृक्षाणां गभीरच्छायायां सुखेन विश्राम्यिष्यामि। शत्रुघ्नः तव सहचरः, सौमित्रिः मम मुख्यः सुहृत्; वयं चत्वारः उत्तमाः पुत्राः, नरराज, धर्ममार्गे स्थिताः स्मः—मा शोच, भरत।” एवं भरतेन धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, रामः धर्मनिष्ठः, पितृवचनपालनाय दृढनिश्चयः स्थितवान्।